បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃភាពធន់ទ្រាំនៃពូជល្ហុងខ្វងក្នុងស្រុករបស់ថៃចំនួនពីរប្រភេទទៅនឹងសត្វល្អិតចង្រៃផ្សេងៗ ដើម្បីស្វែងរកពូជដែលអាចកាត់បន្ថយការខូចខាតពីសត្វល្អិតនិងរក្សាបាននូវទិន្នផលខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបពូជល្ហុងខ្វង Lai Kao Dum និង Thon Nuan ដោយបែងចែកជាឡូត៍ពិសោធន៍ដែលមានបាញ់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត carbaryl និងមិនមានបាញ់ថ្នាំ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cultivation of Thon Nuan Variety ការដាំដុះពូជល្ហុងខ្វង Thon Nuan |
មានភាពធន់ទ្រាំខ្ពស់ទៅនឹងសត្វមមាច (Jacobiasca formosana) និងមានអត្រាងាប់ទាប (២៧%) ទោះបីមិនប្រើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតក៏ដោយ។ ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងពូជផ្សេងទៀតយ៉ាងគំហុក។ | ងាយរងការវាយប្រហារពីដង្កូវស៊ីស្លឹក (Achaea janata) និងមៃក្រហម (Tetranychus truncatus) បើប្រៀបធៀបនឹងពូជ Lai Kao Dum។ | ទទួលបានទិន្នផល ១២៤៧ គ.ក្រ/ហិកតា (ពេលប្រើថ្នាំ) និង ៥៨៨ គ.ក្រ/ហិកតា (មិនប្រើថ្នាំ) ដោយមានសត្វមមាចត្រឹមតែ ២២៧ក្បាល/៥០សន្លឹក ប៉ុណ្ណោះក្នុងឡូត៍មិនប្រើថ្នាំ។ |
| Cultivation of Lai Kao Dum Variety ការដាំដុះពូជល្ហុងខ្វង Lai Kao Dum |
មានភាពធន់ទ្រាំល្អប្រសើរជាងចំពោះដង្កូវស៊ីស្លឹក និងមៃក្រហម ព្រមទាំងមិនសូវរងការបំផ្លាញពីសត្វល្អិតបន្ទាប់បន្សំមួយចំនួន។ | ងាយរងគ្រោះយ៉ាងខ្លាំងពីសត្វមមាច ដែលបណ្តាលឱ្យមានអត្រាងាប់ដើមខ្ពស់រហូតដល់ ៧៣% និងផ្តល់ទិន្នផលទាបបំផុតប្រសិនបើមិនប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។ | ទទួលបានទិន្នផល ៥២០ គ.ក្រ/ហិកតា (ពេលប្រើថ្នាំ) និងធ្លាក់ចុះសល់ត្រឹម ៤៨ គ.ក្រ/ហិកតា (មិនប្រើថ្នាំ) ដោយមានសត្វមមាចរហូតដល់ ១៣៣៧ក្បាល/៥០សន្លឹក ក្នុងឡូត៍មិនប្រើថ្នាំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាមូលដ្ឋាន និងធនធានមនុស្សសម្រាប់ការចុះតាមដានត្រួតពិនិត្យទិន្នន័យជាក់ស្តែងនៅលើវាលស្រែ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Ban Mai Samrong ខេត្តនគររាជសីមា ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ កំឡុងឆ្នាំ ១៩៨៧-១៩៨៨។ ទីតាំងនេះមានអាកាសធាតុ ប្រភេទដី និងបរិស្ថានសត្វល្អិតស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់ពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តក្នុងស្រុកយើង។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការលើកកម្ពស់ដំណាំឧស្សាហកម្ម និងការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការជំរុញឱ្យប្រើប្រាស់ពូជដំណាំដែលធន់នឹងសត្វល្អិតពីធម្មជាតិ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Castorbean (ដំណាំល្ហុងខ្វង) | រុក្ខជាតិឧស្សាហកម្មដែលគេដាំដើម្បីយកគ្រាប់ សម្រាប់ចម្រាញ់ជាប្រេងយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការផលិតប្រេងរំអិល គ្រឿងសម្អាង ឱសថ និងផលិតផលគីមីផ្សេងៗ ដោយមិនមែនសម្រាប់បរិភោគជាអាហារនោះទេ។ | ប្រៀបដូចជាការដាំដើមកៅស៊ូដើម្បីយកជ័រ ល្ហុងខ្វងត្រូវបានគេដាំដើម្បីយកគ្រាប់ទៅគាបជាប្រេងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងរោងចក្រអุตสาហកម្ម។ |
| Leafhopper / Jacobiasca formosana (សត្វមមាច) | ប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃម្យ៉ាងដែលជញ្ជក់ទឹកដមពីរុក្ខជាតិ (ជាពិសេសពីស្លឹក) ធ្វើឱ្យស្លឹកឡើងក្រហម រមួល ស្ងួត និងអាចបណ្តាលឱ្យដើមងាប់ទាំងស្រុងប្រសិនបើមានការរាតត្បាតខ្លាំងនៅក្នុងចម្ការ។ | ប្រៀបដូចជាសត្វមូសដែលបឺតឈាមមនុស្ស សត្វមមាចនេះតោងបឺតជញ្ជក់ទឹកពីស្លឹករុក្ខជាតិរហូតដល់វាស្ងួតនិងស្លាប់។ |
| Carbaryl (ថ្នាំកាបារីល) | ជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត (Insecticide) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការពិសោធន៍នេះ ដើម្បីកម្ចាត់សត្វមមាច និងសត្វល្អិតផ្សេងៗទៀត ក្នុងគោលបំណងធានាថារុក្ខជាតិមិនរងការរំខាន ដើម្បីយកទៅប្រៀបធៀបទិន្នផល។ | វាមានតួនាទីដូចជាថ្នាំបាញ់មូស ឬថ្នាំកម្ចាត់សត្វល្អិតនៅក្នុងផ្ទះ ដើម្បីការពារកុំឱ្យសត្វល្អិតមកបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ។ |
| Paired comparison (ការប្រៀបធៀបជាគូ) | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលគេរៀបចំឡូត៍ពិសោធន៍ជាពីរទន្ទឹមគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ឡូត៍បាញ់ថ្នាំ និងឡូត៍មិនបាញ់ថ្នាំ) សម្រាប់ពូជដំណាំនីមួយៗ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបលទ្ធផល និងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពដោយកាត់បន្ថយភាពល្អៀងនៃទិន្នន័យ។ | ដូចជាការដាក់សិស្សពីរនាក់ឱ្យរៀនមុខវិជ្ជាដូចគ្នា ដោយម្នាក់មានគ្រូបង្រៀនគួរ និងម្នាក់ទៀតរៀនខ្លួនឯង ដើម្បីប្រៀបធៀបថាតើអ្នកណាប្រឡងបានពិន្ទុល្អជាង។ |
| Castor semilooper / Achaea janata (ដង្កូវស៊ីស្លឹកល្ហុងខ្វង) | ប្រភេទដង្កូវដែលចិញ្ចឹមជីវិតដោយការស៊ីស្លឹកល្ហុងខ្វង ទោះបីជាវាមិនបង្កការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដូចសត្វមមាចក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាអាចស៊ីបំផ្លាញទំហំស្លឹកយ៉ាងច្រើនដែលអាចកាត់បន្ថយការធ្វើរស្មីសំយោគរបស់រុក្ខជាតិ។ | ប្រៀបដូចជាដង្កូវនាងដែលស៊ីស្លឹកមន ដង្កូវប្រភេទនេះស៊ីស្លឹកល្ហុងខ្វងដើម្បីយកជីវជាតិមកចិញ្ចឹមរាងកាយវា។ |
| Nymphs (កូនសត្វល្អិតមិនទាន់ពេញវ័យ) | វគ្គជីវិតរបស់សត្វល្អិតមួយចំនួន (ដូចជាសត្វមមាច) ដែលទើបនឹងញាស់ចេញពីស៊ុត មានរូបរាងស្រដៀងមេបារបស់វា ប៉ុន្តែមិនទាន់មានស្លាបវែង និងមិនទាន់មានសរីរាង្គបន្តពូជពេញលេញនោះទេ។ | ដូចជាកូនកង្កែប (កូនក្អុក) ដែលកំពុងលូតលាស់ មុនពេលក្លាយជាកង្កែបពេញវ័យដែលអាចលោត និងបង្កាត់ពូជបាន។ |
| Red mite / Tetranychus truncatus (មៃក្រហម) | សត្វល្អិតទំហំតូចៗបំផុត (អំបូរពីងពាង) ដែលរស់នៅពាសពេញក្រោមផ្ទៃស្លឹក និងជញ្ជក់ទឹករុក្ខជាតិ ជាពិសេសវាចូលចិត្តរាតត្បាតខ្លាំងនៅរដូវប្រាំង ដែលធ្វើឱ្យស្លឹកឡើងពណ៌លឿង និងជ្រុះមុនអាយុកាល។ | ប្រៀបដូចជាចៃដែលទាមនៅលើស្បែកក្បាល ឬរោមសត្វចិញ្ចឹម ដោយវាបឺតយកជីវជាតិពីដើមឈើបន្តិចម្តងៗរហូតដល់ដើមចុះខ្សោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
