បញ្ហា (The Problem)៖ ការខូចខាតផ្លែក្រូចក្រោយពេលប្រមូលផលមានអត្រាខ្ពស់រហូតដល់ ២៥-៦០% ដែលភាគច្រើនបណ្តាលមកពីការរលួយដោយសារមេរោគផ្សិត Penicillium digitatum ខណៈដែលការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីសិប្បនិម្មិតដើម្បីទប់ស្កាត់បង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាព និងបរិស្ថាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ទាំងក្នុងកែវ និងលើសរីរាង្គផ្ទាល់ ដោយប្រើប្រាស់កំហាប់ផ្សេងៗគ្នានៃសារធាតុ rhamnolipid និងជែលប្រទាលកន្ទុយក្រពើ ទៅលើផ្លែក្រូចដែលបានចាក់បញ្ចូលមេរោគផ្សិត ដើម្បីតាមដានគុណភាពក្នុងពេលស្តុកទុក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Rhamnolipid coating (RL) ការស្រោបដោយសារធាតុ Rhamnolipid កំហាប់ ២% |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់មេរោគផ្សិត P. digitatum និងមានសមត្ថភាពរក្សាភាពរឹង (Firmness) របស់ផ្លែឈើបានយ៉ាងល្អប្រសើរ។ | ទាមទារដំណើរការស្មុគស្មាញក្នុងការបណ្តុះមេរោគ និងបច្ចេកទេសចម្រាញ់ (Extraction) ដែលអាចចំណាយថ្លៃដើមខ្ពស់ក្នុងការផលិត។ | កាត់បន្ថយទំហំស្នាមរលួយមកត្រឹម ៥៥.០ ម៉ែត្រការ៉េ (cm²) នៅសប្តាហ៍ទី៨ និងរក្សាគុណភាពសរុបបានល្អជាងគេបំផុត។ |
| Aloe vera gel coating (ALG) ការស្រោបដោយជែលប្រទាលកន្ទុយក្រពើ កំហាប់ ២% |
ជាវត្ថុធាតុដើមងាយស្រួលរក មានតម្លៃថោក សុវត្ថិភាពខ្ពស់ និងអាចរក្សាកម្រិតវីតាមីន C (Ascorbic acid) បានល្អជាង Rhamnolipid បន្តិច។ | ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់ការរលួយ និងការរក្សាភាពរឹងរបស់ផ្លែឈើ មានកម្រិតទាបជាងបើប្រៀបធៀបទៅនឹងសារធាតុ Rhamnolipid។ | កាត់បន្ថយទំហំស្នាមរលួយមកត្រឹម ៨៥.០ ម៉ែត្រការ៉េ (cm²) នៅសប្តាហ៍ទី៨ ខណៈរក្សាកម្រិតអាស៊ីត និងជាតិស្ករបានល្អគួរសម។ |
| Control (Uncoated) មិនមានការស្រោប (សាកល្បងដោយទឹកចម្រោះ) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើសារធាតុគីមី ឬដំណើរការកែច្នៃណាមួយឡើយ។ | ផ្លែឈើងាយរងការវាយប្រហារពីមេរោគផ្សិត បាត់បង់ជាតិទឹក លឿនទន់ និងមានអាយុកាលស្តុកទុកខ្លីបំផុត។ | ទំហំស្នាមរលួយកើនឡើងខ្លាំងរហូតដល់ ១៤៣.៦ ម៉ែត្រការ៉េ (cm²) នៅសប្តាហ៍ទី៨ ហើយគុណភាពផ្លែធ្លាក់ចុះយ៉ាងរហ័ស។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារឱ្យមានមន្ទីរពិសោធន៍បច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្រ្ត ឧបករណ៍ចម្រាញ់សារធាតុ និងចំណេះដឹងផ្នែកអតិសុខុមជីវសាស្រ្តសម្រាប់ការផលិត និងទាញយកសារធាតុសកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយផ្ដោតលើពូជក្រូចប្រចាំតំបន់ 'Agege sweet' និងប្រើប្រាស់មេរោគផ្សិតដែលប្រមូលបានពីកសិដ្ឋាននៅទីនោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅសើមរបស់ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ាមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកសាកល្បងលើផ្លែឈើក្នុងស្រុកបាន។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុស្រោបពីធម្មជាតិទាំងពីរនេះ ពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ជួយដោះស្រាយបញ្ហាខូចខាតផ្លែឈើក្រោយការប្រមូលផលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការច្នៃប្រឌិតនូវការប្រើប្រាស់សារធាតុស្រោបពីធម្មជាតិនេះ នឹងរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងកាត់បន្ថយការខាតបង់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់កសិករ និងអ្នកនាំចេញផ្លែឈើនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Rhamnolipid (រ៉ាមណូលីពីត / សារធាតុសកម្មលើផ្ទៃពីជីវសាស្ត្រ) | ជាសារធាតុសកម្មលើផ្ទៃ (Biosurfactant) ដែលផលិតឡើងដោយបាក់តេរី (ដូចជាប្រភេទមេរោគ Pseudomonas aeruginosa) មានលក្ខណៈសម្បត្តិប្រឆាំងនឹងមេរោគផ្សិត មិនពុល និងងាយរលាយក្នុងបរិស្ថាន ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរលួយរបស់ផ្លែឈើ។ | ប្រៀបដូចជាសាប៊ូធម្មជាតិម្យ៉ាងដែលបាក់តេរីបញ្ចេញមក ដើម្បីជួយសម្អាត និងសម្លាប់មេរោគផ្សិតលើសំបកផ្លែឈើដោយសុវត្ថិភាពខ្ពស់។ |
| Edible coating (សារធាតុស្រោបដែលអាចបរិភោគបាន) | ជាស្រទាប់ស្តើងនៃវត្ថុធាតុដើមដែលអាចបរិភោគបានដោយសុវត្ថិភាព (ដូចជាជែលប្រទាលកន្ទុយក្រពើ) ដែលត្រូវបានលាបឬស្រោបពីលើផ្ទៃខាងក្រៅនៃផ្លែឈើ ដើម្បីកាត់បន្ថយការបាត់បង់ជាតិទឹក គ្រប់គ្រងការដកដង្ហើមរបស់ផ្លែឈើ និងការពារការវាយប្រហារពីអតិសុខុមប្រាណផ្សេងៗ។ | ដូចជាការពាក់អាវភ្លៀងស្តើងមួយជាន់ឱ្យផ្លែឈើ ដើម្បីការពារវាពីការស្ងួតស្វិត និងមិនឱ្យមេរោគជ្រៀតចូលបាន។ |
| Penicillium digitatum (ផ្សិតពេនីស៊ីលីម ឌីជីតាទុម) | ជាប្រភេទមេរោគផ្សិតម្យ៉ាងដែលបង្កឱ្យមានជំងឺរលួយពណ៌បៃតង (Green mold) លើពពួកផ្លែក្រូច ដែលជាមូលហេតុចម្បងធ្វើឱ្យផ្លែឈើខូចគុណភាព និងរលួយយ៉ាងឆាប់រហ័សក្រោយពេលប្រមូលផល។ | គឺជាមេរោគម្យ៉ាងដែលចូលចិត្តស៊ីសំបកក្រូច ហើយបង្កើតជាម្សៅពណ៌បៃតងស្មាច់ៗនៅពេលផ្លែក្រូចចាប់ផ្តើមរលួយ។ |
| Titratable acidity (កម្រិតអាស៊ីតដែលអាចវាស់បាន) | គឺជារង្វាស់នៃបរិមាណអាស៊ីតសរីរាង្គសរុប (ដូចជាអាស៊ីតស៊ីទ្រិច) ដែលមាននៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ។ កម្រិតអាស៊ីតនេះតែងតែធ្លាក់ចុះនៅពេលផ្លែឈើកាន់តែទុំ ដោយសារអាស៊ីតត្រូវបានបំប្លែងទៅជាថាមពលក្នុងអំឡុងពេលផ្លែឈើទុំ។ | គឺជាការវាស់មើលថាតើផ្លែឈើមានរសជាតិជូរខ្លាំងប៉ុនណា ដែលភាពជូរនេះនឹងថយចុះបន្តិចម្តងៗជំនួសដោយភាពផ្អែមនៅពេលផ្លែឈើទុំ។ |
| Total soluble solids (បរិមាណសារធាតុរឹងរលាយសរុប / ជាតិស្ករ) | ជាការវាស់វែងកំហាប់នៃសារធាតុដែលរលាយក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដែលភាគច្រើនបំផុតគឺជាជាតិស្ករ (Glucose, Fructose, Sucrose) ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ Refractometer (គិតជាឯកតា °Brix) ដើម្បីកំណត់ភាពផ្អែមនិងកម្រិតទុំរបស់ផ្លែឈើ។ | ជាការវាស់បរិមាណជាតិស្ករដែលមានក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដូចជាការភ្លក់មើលថាតើទឹកក្រូចនេះផ្អែមដល់កម្រិតណា។ |
| Penetrometer (ឧបករណ៍វាស់ភាពរឹង) | ជាឧបករណ៍មេកានិចដែលប្រើសម្រាប់វាស់ភាពរឹង (Firmness) របស់សាច់ផ្លែឈើ ដោយធ្វើការសង្កត់ម្ជុលទំហំកំណត់ណាមួយចូលទៅក្នុងសាច់ផ្លែឈើ ដើម្បីដឹងពីកម្លាំងទប់ទល់។ វាយកមកប្រើដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតទុំ ឬការទន់ជ្រាយរបស់ផ្លែឈើក្នុងអំឡុងពេលស្តុកទុក។ | ដូចជាការប្រើម្រាមដៃចុចលើផ្លែឈើដើម្បីចង់ដឹងថាវាទន់ឬរឹង ប៉ុន្តែឧបករណ៍នេះអាចប្រាប់ជាតួលេខច្បាស់លាស់តែម្តង។ |
| Mycelial inhibition (ការរារាំងការលូតលាស់សរសៃផ្សិត) | ជាដំណើរការនៃការទប់ស្កាត់ការរីកលូតលាស់នៃបណ្តាញសរសៃរបស់មេរោគផ្សិត (Mycelium) នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុប្រឆាំងមេរោគ ដើម្បីកុំឱ្យផ្សិតអាចរីករាលដាល និងបំផ្លាញកោសិកាផ្លែឈើបាន។ | ប្រៀបដូចជាការចាក់សាបកុំឱ្យឫសស្មៅអាចចាក់ស្រេះរាលដាលពាសពេញដីបានដូច្នោះដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
