បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស្វែងរកសារធាតុផ្សំពីធម្មជាតិ ដើម្បីជំនួសសារធាតុគីមីដែលមានស៊ុលហ្វីត ក្នុងការទប់ស្កាត់ប្រតិកម្មអង់ស៊ីមដែលធ្វើឱ្យឡើងពណ៌ត្នោត (Enzymatic browning) លើចំណិត និងទឹកខាប់ផ្លែចេកស្រស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុចំរាញ់ពីធម្មជាតិចំនួនបីប្រភេទ ទៅនឹងទឹកអាស៊ីតស៊ីទ្រិច និងទឹកចម្រោះ ដោយវាស់ស្ទង់ការប្រែប្រួលពណ៌តាមពេលវេលា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Rice Bran Extract (RBE) ការប្រើប្រាស់សារធាតុចំរាញ់ចេញពីកន្ទក់ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការទប់ស្កាត់ការឡើងពណ៌ត្នោត ព្រមទាំងប្រើប្រាស់អនុផលកសិកម្ម (កន្ទក់) ដែលមានតម្លៃថោកនិងសម្បូរនៅកម្ពុជា។ | ទាមទារឱ្យមានឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ដូចជាម៉ាស៊ីនបង្វិលល្បឿនលឿន (Centrifuge) ដើម្បីបំបែកយកទឹកថ្លា ដែលអាចជារឿងពិបាកសម្រាប់សិប្បកម្មខ្នាតតូច។ | ផ្តល់តម្លៃឡើងពណ៌ត្នោតទាបបំផុតត្រឹម ១២,០៥ (លើចំណិតចេកក្រោយ១២ម៉ោង) និង ២២,៦៣ (លើទឹកខាប់ចេកក្រោយ៥ម៉ោង)។ |
| Pineapple Shell Extract (PSE) ការប្រើប្រាស់សារធាតុចំរាញ់ចេញពីសំបកម្នាស់ |
ជួយកាត់បន្ថយកាកសំណល់សំបកម្នាស់ពីទីផ្សារ និងមានផ្ទុកសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដែលអាចជួយទប់ស្កាត់បាក់តេរីនិងការឡើងពណ៌។ | ប្រសិទ្ធភាពទាបជាងការប្រើប្រាស់កន្ទក់ ហើយក៏នៅតែទាមទារម៉ាស៊ីនបង្វិលល្បឿនលឿនសម្រាប់ទាញយកសារធាតុចំរាញ់។ | ផ្តល់តម្លៃឡើងពណ៌ត្នោត ១៧,២៦ (លើចំណិតចេកក្រោយ១២ម៉ោង) និង ២៨,៦៨ (លើទឹកខាប់ចេក)។ |
| Pineapple Juice (PJ) ការប្រើប្រាស់ទឹកម្នាស់ |
ងាយស្រួលរកបំផុត និងអាចកិនយកទឹកបានដោយងាយស្រួលដោយមិនបាច់ប្រើម៉ាស៊ីនស្មុគស្មាញច្រើន។ មានអាស៊ីតសរីរាង្គជួយទប់ស្កាត់អង់ស៊ីមឡើងពណ៌ត្នោត។ | មានប្រសិទ្ធភាពទាបជាងគេក្នុងការទប់ស្កាត់ពណ៌ត្នោតលើទឹកខាប់ចេក ហើយអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់រសជាតិដើមរបស់ចេកបើប្រើក្នុងបរិមាណច្រើន។ | ផ្តល់តម្លៃឡើងពណ៌ត្នោត ១៧,៥៦ (លើចំណិតចេកក្រោយ១២ម៉ោង) និង ៣២,២៦ (លើទឹកខាប់ចេក)។ |
| Citric Acid Solution (pH 3.8) សូលុយស្យុងអាស៊ីតស៊ីទ្រិច (គំរូផ្ទៀងផ្ទាត់) |
ជាសារធាតុប្រឆាំងការឡើងពណ៌ត្នោតស្តង់ដារ និងងាយស្រួលទិញនៅលើទីផ្សារសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារ។ | ជាសារធាតុគីមី ដែលអ្នកប្រើប្រាស់បច្ចុប្បន្នមានការព្រួយបារម្ភ និងចង់កាត់បន្ថយ។ ម្យ៉ាងទៀតប្រសិទ្ធភាពរបស់វាក្នុងការសិក្សានេះគឺទាបជាងសារធាតុពីធម្មជាតិ។ | ផ្តល់តម្លៃឡើងពណ៌ត្នោត ១៩,៥៤ (លើចំណិតចេកក្រោយ១២ម៉ោង) ដែលខ្ពស់ជាងកន្ទក់ និងម្នាស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលម្អិតនោះទេ ប៉ុន្តែដោយសារវាប្រើប្រាស់អនុផលកសិកម្មដូចជាកន្ទក់និងសំបកម្នាស់ វាបង្ហាញពីសក្តានុពលចំណាយទាបបំផុតលើវត្ថុធាតុដើម ទោះបីជាត្រូវការឧបករណ៍ពិសោធន៍មួយចំនួនក៏ដោយ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជចេក Musa 'Gros Michel' និងកន្ទក់ពីរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវក្នុងស្រុករបស់ពួកគេ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះប្រទេសយើងមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ពូជចេក (ដូចជាចេកអំបូង) និងភោគផលកសិកម្ម (ស្រូវ ម្នាស់) ស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកប្រៀបធៀប និងអនុវត្តបានដោយផ្ទាល់។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ធម្មជាតិដើម្បីរក្សាគុណភាពចំណីអាហារនេះ មានប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មកែច្នៃកសិផលនៅកម្ពុជា។
ការធ្វើសមាហរណកម្មបច្ចេកវិទ្យាចំរាញ់កន្ទក់នេះទៅក្នុងខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មអាហារនៅកម្ពុជា នឹងជួយលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ បង្កើនទំនុកចិត្តអតិថិជន និងកាត់បន្ថយកាកសំណល់កសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Enzymatic browning (ការឡើងពណ៌ត្នោតដោយសារអង់ស៊ីម) | ជាប្រតិកម្មគីមីនៅក្នុងផ្លែឈើនិងបន្លែ ដែលកើតឡើងនៅពេលអង់ស៊ីម Polyphenol Oxidase (PPO) ប៉ះជាមួយអុកស៊ីហ្សែនក្នុងខ្យល់ បង្កើតជាសារធាតុពណ៌ត្នោត (មេឡានីន)។ | ដូចជាដែកដែលច្រេះនៅពេលត្រូវខ្យល់និងទឹក អញ្ចឹងដែរ សាច់ផ្លែប៉ោម ឬចេក ប្រែពណ៌ត្នោតនៅពេលចិតរួចទុកចោល។ |
| Spectrophotometer (ម៉ាស៊ីនវាស់ពន្លឺនិងពណ៌) | ជាឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់វាស់បរិមាណពន្លឺដែលស្រូប ឬឆ្លុះបញ្ចាំងដោយវត្ថុធាតុណាមួយ ដើម្បីកំណត់ពីកម្រិតពណ៌ និងការប្រែប្រួលពណ៌ជាក់លាក់ ដោយបំប្លែងពន្លឺទៅជាតម្លៃលេខ។ | ដូចជាភ្នែកមនុស្សដែលពូកែបែងចែកពណ៌រាប់លានប្រភេទ ប៉ុន្តែម៉ាស៊ីននេះអាចប្រាប់ពណ៌ជាតួលេខច្បាស់លាស់ដោយមិនលម្អៀង។ |
| L*, a* and b* values (តម្លៃប្រព័ន្ធពណ៌ L* a* b*) | ប្រព័ន្ធខ្នាតវាស់ពណ៌ស្តង់ដារ (CIELAB) ដោយ L* តំណាងឱ្យពន្លឺ (សទៅខ្មៅ) a* តំណាងឱ្យពណ៌បៃតងទៅក្រហម និង b* តំណាងឱ្យពណ៌ខៀវទៅលឿង។ គេប្រើប្រព័ន្ធនេះដើម្បីតាមដានការឡើងពណ៌ត្នោតលើម្ហូបអាហារឱ្យបានសុក្រឹត។ | ដូចជាប្រព័ន្ធកូអរដោនេ (x, y, z) លើផែនទីដែលប្រាប់ទីតាំងច្បាស់លាស់ ប៉ុន្តែនេះជាផែនទីសម្រាប់ចង្អុលបង្ហាញពណ៌។ |
| Phenolic compounds (សមាសធាតុផេណូលីក) | សារធាតុគីមីសរីរាង្គធម្មជាតិមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ (ដូចជាកន្ទក់ ឬម្នាស់) ដែលមានតួនាទីជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (Antioxidants) និងអាចទប់ស្កាត់អង់ស៊ីមដែលធ្វើឱ្យផ្លែឈើឡើងពណ៌។ | ដូចជាអង្គរក្សដែលរារាំងមិនឱ្យអុកស៊ីហ្សែនចូលទៅបំផ្លាញកោសិកា ឬធ្វើឱ្យសាច់ផ្លែឈើខូចពណ៌។ |
| Centrifugation (រង្វិលញែក ឬការបង្វិលដោយកម្លាំងចិតសេន) | ដំណើរការប្រើប្រាស់កម្លាំងចលនារង្វិលក្នុងល្បឿនលឿនខ្លាំង (ឧទាហរណ៍ 12,000 ជុំ) ដើម្បីបំបែកសារធាតុរាវ និងកាកសំណល់រឹងចេញពីគ្នាទៅតាមដង់ស៊ីតេ ដូចជាការបំបែកយកទឹកថ្លាចេញពីកន្ទក់ដែលកិនរួច។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនបោកខោអាវពេលវាវិលពូតទឹកយ៉ាងលឿន ធ្វើឱ្យទឹកខ្ទាតចេញពីខោអាវ ហើយកាកសំណល់ធ្ងន់ៗធ្លាក់ទៅក្រោមយ៉ាងណាមិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
