បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការកែលម្អទំហំកូនជ្រូកក្នុងមួយសំបុក (Litter size) ដោយសារតែលក្ខណៈបន្តពូជនេះមានអត្រាតំណពូជទាប ដែលទាមទារការជ្រើសរើសពូជតាមរយៈសញ្ញាសម្គាល់សេនេទិច (Marker-assisted selection) ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានប្រមូលទិន្នន័យពីសំបុកជ្រូកពូជ Landrace ចំនួន ៤១៣ និង Yorkshire ចំនួន ៤២១ ដោយប្រើបច្ចេកទេសជីវសាស្ត្រម៉ូលេគុលដើម្បីវិភាគប្រភេទហ្សែននិងលក្ខណៈបន្តពូជរបស់ពួកវា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| PCR-RFLP for RNF4 Genotyping បច្ចេកទេស PCR-RFLP សម្រាប់កំណត់ប្រភេទហ្សែន RNF4 |
អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទហ្សែន CC ដែលមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានខ្លាំងទៅលើទំហំសំបុកទាំងពូជ Landrace និង Yorkshire។ មានសារៈសំខាន់ក្នុងការជ្រើសរើសពូជតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់អង់ស៊ីម SacII និងឧបករណ៍ពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រម៉ូលេគុល ដែលមានតម្លៃថ្លៃបន្តិច និងទាមទារអ្នកជំនាញ។ | ប្រភេទហ្សែន CC ផ្តល់កូនកើតសរុប (TNB) ១,២៥ ទៅ ១,៦៨ ក្បាល និងកូនរស់ (NBA) ១,២៦ ទៅ ១,២៧ ក្បាល ច្រើនជាងប្រភេទហ្សែន TT ក្នុងមួយសំបុក។ |
| PCR-RFLP for RBP4 Genotyping បច្ចេកទេស PCR-RFLP សម្រាប់កំណត់ប្រភេទហ្សែន RBP4 |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការស្វែងរកប្រភេទហ្សែន BB ដែលជួយបង្កើនទំហំសំបុក ជាពិសេសសម្រាប់ជ្រូកពូជ Landrace។ | មិនបង្ហាញឥទ្ធិពលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចំពោះពូជ Yorkshire ទេ ដែលបង្ហាញថាឥទ្ធិពលរបស់វាអាចពឹងផ្អែកទៅលើប្រភេទពូជជ្រូកជាក់លាក់។ | ប្រភេទហ្សែន BB ផ្តល់កូនកើតសរុប (TNB) ច្រើនជាងប្រភេទហ្សែន AA ចំនួន ០,៧៧ ក្បាល សម្រាប់ជ្រូកពូជ Landrace។ |
| PCR-RFLP for IGF2 Genotyping បច្ចេកទេស PCR-RFLP សម្រាប់កំណត់ប្រភេទហ្សែន IGF2 |
ធ្លាប់ត្រូវបានគេសិក្សាដោយជោគជ័យថាមានឥទ្ធិពលលើម៉ាស់សាច់ (សាច់ដុំនិងបេះដូង) និងការប្រមូលផ្តុំខ្លាញ់។ | មិនមានទំនាក់ទំនងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ទៅនឹងទំហំសំបុក ឬចំនួនកូនរស់ក្នុងការសិក្សានេះឡើយ ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់គោលបំណងបង្កើនការបន្តពូជ។ | មិនមានឥទ្ធិពលសេនេទិចបន្ថែម ឬឥទ្ធិពលត្រួតត្រាដែលត្រូវបានរកឃើញសម្រាប់លក្ខណៈនៃការបន្តពូជទាំងអស់ (P >0.05)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍ពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រម៉ូលេគុលកម្រិតខ្ពស់ និងកម្មវិធីស្ថិតិសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យហ្សែន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងកសិដ្ឋានចំនួនពីរនៅភាគខាងជើងប្រទេសវៀតណាម (ខេត្ត Bac Ninh និង Hai Phong) ដោយប្រើប្រាស់ពូជជ្រូក Landrace និង Yorkshire សុទ្ធ។ ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ភូមិសាស្ត្រ និងការគ្រប់គ្រងកសិដ្ឋាននៅប្រទេសវៀតណាមមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងនឹងប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនេះអាចមានភាពជាក់លាក់ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ចំពោះការបង្កាត់ពូជជ្រូកនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសដោយមានជំនួយពីសញ្ញាសម្គាល់សេនេទិច (Marker-Assisted Selection - MAS) នេះមានសក្តានុពលខ្លាំងសម្រាប់វិស័យចិញ្ចឹមជ្រូកនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តបច្ចេកទេស MAS និងការផ្តោតលើហ្សែន RNF4 អាចជួយឱ្យអ្នកចិញ្ចឹមជ្រូកនៅកម្ពុជាបង្កើនចំនួនកូនជ្រូកក្នុងមួយសំបុក ដែលនាំទៅរកការបង្កើនប្រាក់ចំណេញ និងស្ថិរភាពសន្តិសុខស្បៀងនៅក្នុងប្រទេស។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Additive genetic effect (ឥទ្ធិពលសេនេទិចបន្ថែម) | គឺជាឥទ្ធិពលរួមបញ្ចូលគ្នានៃទម្រង់ហ្សែន (Allele) នីមួយៗទៅលើលក្ខណៈរូបរាងកាយឬទិន្នផល ដែលតម្លៃនៃហ្សែននីមួយៗត្រូវបានបូកបញ្ចូលគ្នា។ វាមានសារៈសំខាន់បំផុតក្នុងការបង្កាត់ពូជ ព្រោះវាជាឥទ្ធិពលដែលអាចបន្តពូជទៅជំនាន់ក្រោយបានយ៉ាងពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការសន្សំប្រាក់ក្នុងកូនជ្រូកអញ្ចឹង រាល់កាក់ដែលអ្នកដាក់ចូល (ហ្សែនល្អនីមួយៗ) នឹងបូកបញ្ចូលគ្នាធ្វើឱ្យចំនួនទឹកប្រាក់កាន់តែកើនឡើង (ទិន្នផលកូនជ្រូកកាន់តែខ្ពស់)។ |
| Polymorphism (ពហុរូបសណ្ឋាន) | គឺជាអត្ថិភាពនៃទម្រង់ហ្សែនខុសៗគ្នា (ចាប់ពីពីរឡើងទៅ) នៅក្នុងទីតាំង DNA តែមួយនៃសត្វក្នុងប្រភេទតែមួយ។ ក្នុងការសិក្សានេះ វាសំដៅលើទម្រង់ហ្សែនខុសៗគ្នាដូចជា CC, TC, ឬ TT ដែលធ្វើឱ្យមេជ្រូកមានសមត្ថភាពផ្តល់កូនខុសគ្នា។ | ប្រៀបដូចជាម៉ូដែលឡានមួយប្រភេទដែលមានជម្រើសពណ៌ផ្សេងៗគ្នា (ក្រហម ខៀវ ស) ទោះជាឡានម៉ាកតែមួយក៏ពិតមែន។ |
| Marker-assisted selection (ការជ្រើសរើសដោយប្រើសញ្ញាសម្គាល់សេនេទិច) | គឺជាវិធីសាស្ត្រក្នុងការជ្រើសរើសសត្វសម្រាប់យកមកបង្កាត់ពូជ ដោយផ្អែកលើការពិនិត្យមើលសញ្ញាសម្គាល់ DNA ជាក់លាក់ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយលក្ខណៈល្អៗ ជាជាងការរង់ចាំមើលទិន្នផលរបស់វានៅពេលធំពេញវ័យ។ | ដូចជាការរើសទិញផ្លែឪឡឹកដោយប្រើម៉ាស៊ីនស្កេនមើលសាច់ក្រហមខាងក្នុង ជាជាងគ្រាន់តែគោះស្តាប់សំឡេងពីសំបកខាងក្រៅ។ |
| PCR-RFLP (បច្ចេកទេស PCR-RFLP) | គឺជាបច្ចេកទេសជីវសាស្ត្រម៉ូលេគុល ដែលគេប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្កើនចំនួនបំណែក DNA ជាក់លាក់ (PCR) បន្ទាប់មកប្រើប្រាស់អង់ស៊ីមដើម្បីកាត់វាជាបំណែកតូចៗ (RFLP) ដើម្បីប្រៀបធៀបនិងកំណត់អត្តសញ្ញាណភាពខុសគ្នានៃទម្រង់ហ្សែន (Genotype) របស់សត្វនីមួយៗ។ | ដូចជាការថតចម្លងឯកសារមួយឱ្យបានច្រើនសន្លឹក រួចប្រើកន្ត្រៃកាត់តាមពាក្យគន្លឹះណាមួយ ដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើឯកសារទាំងនោះមានទម្រង់អត្ថបទខុសគ្នាឬអត់។ |
| Quantitative trait loci (ទីតាំងហ្សែនសម្រាប់លក្ខណៈបរិមាណ) | គឺជាតំបន់ជាក់លាក់ណាមួយនៅលើក្រូម៉ូសូម (DNA) ដែលមានទំនាក់ទំនងទៅនឹងការប្រែប្រួលនៃលក្ខណៈបរិមាណរបស់សត្វ ដូចជាទម្ងន់ កម្ពស់ ឬចំនួនកូនក្នុងមួយសំបុក។ ការដឹងពីទីតាំងនេះជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររកឃើញហ្សែនដែលគ្រប់គ្រងទិន្នផល។ | ប្រៀបដូចជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសនៅក្នុងប្រទេសមួយ ដែលយើងដឹងច្បាស់ថាតំបន់នេះជាប្រភពបង្កើតចំណូល (ទិន្នផល) ច្រើនជាងគេបំផុត។ |
| Dominance effect (ឥទ្ធិពលត្រួតត្រាសេនេទិច) | គឺជាអន្តរកម្មរវាងទម្រង់ហ្សែនពីរផ្សេងគ្នានៅលើទីតាំងតែមួយ ដែលហ្សែនមួយមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាង (លេចធ្លោ) ទៅបិទបាំងឬផ្លាស់ប្តូរការបញ្ចេញសកម្មភាពរបស់ហ្សែនមួយទៀតដែលខ្សោយជាង។ | ដូចជាការលាយថ្នាំពណ៌ក្រហមនិងស បើពណ៌ក្រហមមានឥទ្ធិពលត្រួតត្រាខ្លាំង លទ្ធផលនឹងចេញមកជាពណ៌ក្រហមដដែល មិនមែនលាយចេញពណ៌ផ្កាឈូកនោះទេ។ |
| Homozygous (អូម៉ូស៊ីហ្កូត ឬសភាពហ្សែនដូចគ្នា) | គឺជាលក្ខខណ្ឌដែលកោសិការបស់សត្វមួយមានផ្ទុកនូវទម្រង់ហ្សែន (Allele) ចំនួនពីរដែលដូចគ្នាបេះបិទសម្រាប់លក្ខណៈណាមួយ ដោយទទួលបានមួយពីឪពុក និងមួយទៀតពីម្តាយ (ឧទាហរណ៍៖ ទម្រង់ CC ឬ TT នៃហ្សែន RNF4)។ | ដូចជាមនុស្សម្នាក់ដែលទទួលបានឈាមប្រភេទ O ពីឪពុកផង និងទទួលបានឈាមប្រភេទ O ពីម្តាយផង ដែលធ្វើឱ្យគាត់មានទម្រង់ឈាម OO សុទ្ធតែម្តង។ |
| Least square means (មធ្យមភាគការ៉េអប្បបរមា) | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃរកតម្លៃមធ្យមនៃទិន្នផលណាមួយ ដោយបានកែសម្រួលនិងដកចេញនូវកត្តាខាងក្រៅផ្សេងៗ (ដូចជារដូវកាល កសិដ្ឋាន ឬចំនួនដងនៃការសម្រាលកូន) ដើម្បីធានាថាភាពខុសគ្នាគឺបណ្តាលមកពីហ្សែនពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបល្បឿនរត់របស់សិស្សពីរនាក់ ដោយយើងគិតគូរដកចេញនូវកត្តាពាក់ស្បែកជើងខុសគ្នា ឬរត់នៅលើផ្លូវខុសគ្នា ដើម្បីរកល្បឿនពិតប្រាកដរបស់ពួកគេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
