បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះពិនិត្យមើលថាតើការចំណាកស្រុកពីជនបទទៅទីក្រុង (RUM) ដែលបណ្តាលមកពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ មានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាទៅលើប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេស និងផលិតភាពនៃផលិតកម្មពោតរបស់កសិករខ្នាតតូចនៅប្រទេសម៉ាឡាវី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបន្ទះពីការអង្កេតគ្រួសាររួមបញ្ចូលគ្នាថ្នាក់ជាតិ (២០១០-២០១៧) ដោយអនុវត្តគំរូវិភាគតាមបែបសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Panel-based Cobb-Douglas Stochastic Frontier Analysis (SFA) & Tobit ការវិភាគព្រំដែនស្តូកាស្ទិកកប់-ឌូក្លាស (SFA) ជាទម្រង់បន្ទះទិន្នន័យ និងតំរែតំរង់ Tobit |
អាចបែងចែករវាងភាពគ្មានប្រសិទ្ធភាពនៃការផលិត និងកំហុសចៃដន្យ (Statistical noise) ព្រមទាំងកាត់បន្ថយបញ្ហាអថេរមិនច្បាស់លាស់ (Endogeneity) តាមរយៈការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបន្ទះរយៈពេលវែង។ | ទាមទារការសន្មត់ជាមុនលើទម្រង់នៃអនុគមន៍ផលិតកម្ម (Functional form) និងមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការគណនាបើប្រៀបធៀបនឹងវិធីសាស្ត្រធម្មតា។ | បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាការចំណាកស្រុកកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាព ៩% តែការរួមបញ្ចូលជាមួយកសិកម្មឆ្លាតវៃ (CSA) បង្កើនប្រសិទ្ធភាព ២%។ |
| Cross-sectional Stochastic Frontier Analysis ការវិភាគព្រំដែនស្តូកាស្ទិកកាត់ទទឹង (Cross-sectional SFA) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងវិភាគនៅពេលដែលអ្នកស្រាវជ្រាវមានទិន្នន័យត្រឹមតែមួយឆ្នាំ ឬមួយរដូវកាលកសិកម្ម។ | មិនអាចចាប់យកការប្រែប្រួលតាមពេលវេលា (Temporal variations) និងងាយរងគ្រោះដោយបញ្ហាលម្អៀងនៃកត្តាដែលមិនអាចសង្កេតឃើញ (Unobserved heterogeneity)។ | មិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការសិក្សានេះទេ ដោយសារមានកម្រិតក្នុងការវិភាគទិន្នន័យរយៈពេលវែងនៃការចំណាកស្រុក។ |
| Data Envelopment Analysis (DEA) ការវិភាគរុំព័ទ្ធទិន្នន័យ (DEA) |
ជាវិធីសាស្ត្រមិនប្រើប៉ារ៉ាម៉ែត្រ (Non-parametric) ដែលមិនទាមទារការបញ្ជាក់ទម្រង់អនុគមន៍ផលិតកម្មជាមុន និងមិនពឹងផ្អែកលើការសន្មត់នៃការចែកចាយស្ថិតិ។ | មិនអាចបែងចែករវាងកំហុសចៃដន្យ (ឧទាហរណ៍ គ្រោះធម្មជាតិ) និងភាពគ្មានប្រសិទ្ធភាពបានទេ ដែលធ្វើឱ្យវាមិនសូវស័ក្តិសមសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម។ | អ្នកស្រាវជ្រាវច្រានចោលវិធីសាស្ត្រនេះ ដោយសារវាមិនអាចបំបែកកត្តាប្រែប្រួលអាកាសធាតុចេញពីភាពគ្មានប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេសបាន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យកម្រិតខ្ពស់ និងកម្មវិធីស្ថិតិឯកទេសសម្រាប់ការវិភាគបែបសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ (Econometrics) ប៉ុន្តែមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ Hardware ធុនធ្ងន់នោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ជនបទនៃប្រទេសម៉ាឡាវី ដោយផ្តោតលើគ្រួសារកសិករខ្នាតតូចដែលដាំពោតពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាក៏មានកសិករខ្នាតតូចច្រើនដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ហើយជួបប្រទះនឹងបញ្ហាកង្វះពលកម្មដោយសារការចំណាកស្រុកពីជនបទទៅទីក្រុង (ឧទាហរណ៍ ទៅភ្នំពេញ ឬប្រទេសថៃ) ដូចគ្នា។
វិធីសាស្រ្ត និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយកសិកម្ម និងការអភិវឌ្ឍជនបទនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់ជាគំរូដ៏ល្អមួយសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការបង្វែរ 'បញ្ហាកង្វះពលកម្មដោយសារចំណាកស្រុក' ទៅជា 'ឱកាសវិនិយោគលើកសិកម្មទំនើប' តាមរយៈការគ្រប់គ្រងប្រាក់បញ្ញើឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Stochastic Frontier Analysis (SFA) (ការវិភាគព្រំដែនស្តូកាស្ទិក) | ជាម៉ូដែលស្ថិតិប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ថាតើអ្នកផលិតម្នាក់ (ឧទាហរណ៍ កសិករ) អាចផលិតបានកម្រិតអតិបរមាប៉ុណ្ណាដោយប្រើប្រាស់ធនធានដែលមាន ហើយវាអាចញែកដាច់ពីគ្នារវាងកំហុសដែលកើតពីធម្មជាតិ (ដូចជាអាកាសធាតុ) និងភាពខ្វះចន្លោះក្នុងការអនុវត្តរបស់កសិករ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបសិស្សម្នាក់ទៅនឹងសិស្សឆ្នើមបំផុតក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីមើលថាតើគាត់ខិតខំអស់ពីសមត្ថភាពហើយឬនៅ ឬមានកត្តាខាងក្រៅរំខានកុំឱ្យគាត់បានពិន្ទុល្អ។ |
| Technical Efficiency (ប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេស) | ជាសមត្ថភាពក្នុងការផលិតទិន្នផលឱ្យបានច្រើនបំផុតពីការប្រើប្រាស់កម្រិតធាតុចូលកំណត់ណាមួយ (ដូចជា ពូជ ជី កម្លាំងពលកម្ម) ឬការប្រើប្រាស់ធាតុចូលតិចបំផុតដើម្បីបានទិន្នផលគោលដៅ។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់មួយចានធំ ដោយប្រើប្រាស់គ្រឿងផ្សំតិចតួចបំផុតដោយមិនមានការខ្ជះខ្ជាយ។ |
| Tobit Regression (ការតំរែតំរង់ Tobit) | ជាម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ចមាត្រដែលគេប្រើនៅពេលអថេរអាស្រ័យ (Dependent variable) មានតម្លៃកម្រិតកំណត់ ឬត្រូវកាត់ចោលនៅចំណុចណាមួយ (Censored) ឧទាហរណ៍ ពិន្ទុប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេសតែងតែមានតម្លៃចន្លោះពី ០ ទៅ ១ មិនអាចលើសពីនេះបាន។ | ដូចជាជញ្ជីងថ្លឹងគីឡូដែលថ្លឹងបានអតិបរមាត្រឹម ១០០គីឡូ ទោះបីអ្នកថ្លឹងមានទម្ងន់ ១២០គីឡូ ក៏ជញ្ជីងនឹងលោតបង្ហាញត្រឹមលេខ ១០០ ដដែល។ |
| Climate-Smart Agriculture (CSA) (កសិកម្មឆ្លាតវៃធន់នឹងអាកាសធាតុ) | ជាវិធីសាស្ត្រកសិកម្មដែលជួយបង្កើនផលិតភាព កាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ និងជួយកសិករឱ្យចេះបន្សាំខ្លួនទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ (ឧទាហរណ៍ ការប្រើពូជធន់គ្រោះរាំងស្ងួត ឬការធ្វើកសិកម្មអភិរក្ស)។ | ដូចជាការតៀមពាក់អាវភ្លៀងពេលឃើញមេឃរកកលចង់ភ្លៀង ដើម្បីការពារខ្លួនកុំឱ្យសើម និងអាចបន្តដំណើរទៅមុខដោយសុវត្ថិភាព។ |
| Endogeneity (បញ្ហាអថេរមិនច្បាស់លាស់/អថេរខាងក្នុង) | ជាបញ្ហាក្នុងការវិភាគទិន្នន័យនៅពេលដែលកត្តាមួយត្រូវបានជះឥទ្ធិពលត្រឡប់មកវិញដោយកត្តាដែលវាបានជះឥទ្ធិពលទៅលើ ឬនៅពេលមានកត្តាលាក់កំបាំងផ្សេងទៀតដែលមិនបានវាស់ស្ទង់ ប៉ុន្តែមានឥទ្ធិពលព្រមគ្នាលើអថេរទាំងពីរ។ | ដូចជាសំណួរថា "មាន់ និងពងមាន់ មួយណាកើតមុន?" ព្រោះវាសុទ្ធតែមានឥទ្ធិពលទៅវិញទៅមក ដែលធ្វើឱ្យពិបាករកមូលហេតុដើមពិតប្រាកដ។ |
| Panel Data (ទិន្នន័យបន្ទះ) | ជាប្រភេទឈុតទិន្នន័យដែលប្រមូលបានពីបុគ្គល ឬគ្រួសារដដែលៗ (ឧ. គ្រួសារកសិករ១៣០០គ្រួសារ) ជាច្រើនដងឆ្លងកាត់រយៈពេលខុសៗគ្នា (ឧ. ឆ្នាំ២០១០, ឆ្នាំ២០១៣, ឆ្នាំ២០១៦) ដើម្បីតាមដានការវិវឌ្ឍន៍ និងបម្រែបម្រួលរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាសៀវភៅតាមដានសុខភាពដែលកត់ត្រាទម្ងន់ និងកម្ពស់របស់ក្មេងម្នាក់ៗជារៀងរាល់ឆ្នាំតាំងពីតូចរហូតដល់ធំ។ |
| Cobb-Douglas Production Function (អនុគមន៍ផលិតកម្មកប់-ឌូក្លាស) | ជារូបមន្តគណិតវិទ្យាក្នុងសេដ្ឋកិច្ចដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងបរិមាណធាតុចូលផ្សេងៗ (ជាទូទៅ កម្លាំងពលកម្ម ជី គ្រាប់ពូជ និងដី) និងបរិមាណទិន្នផលដែលផលិតបាន ដើម្បីមើលថាការបន្ថែមធាតុចូលណាមួយនឹងផ្តល់ការកើនឡើងទិន្នផលកម្រិតណា។ | ដូចជារូបមន្តធ្វើនំដែលប្រាប់យើងថា បើយើងបន្ថែមម្សៅ ឬស៊ុតចំនួនកំណត់ណាមួយ តើយើងនឹងទទួលបាននំប៉ុន្មានដុំបន្ថែមទៀត។ |
| Remittances (ប្រាក់បញ្ញើពីការចំណាកស្រុក) | ជាលុយដែលសមាជិកគ្រួសារដែលបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅធ្វើការនៅទីក្រុង ឬក្រៅប្រទេស បានផ្ញើត្រឡប់មកកាន់សាច់ញាតិរបស់ពួកគេនៅស្រុកកំណើតវិញ ដើម្បីជួយគាំទ្រជីវភាព ឬធ្វើការវិនិយោគផ្សេងៗ។ | ដូចជាប្រាក់ខែដែលកូនធ្វើការនៅរោងចក្រភ្នំពេញ ផ្ញើតាមវីង ឬទ្រូម៉ាន់នី មកឱ្យឪពុកម្តាយនៅឯខេត្តជារៀងរាល់ខែ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
