បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃកម្រិតប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេស និងកត្តាកំណត់ប្រសិទ្ធភាពនៃគ្រួសារនេសាទលក្ខណៈសិប្បកម្ម (Artisanal fishing households) នៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡាវី ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៃការធ្លាក់ចុះទិន្នផលជលផលនៅក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបរិមាណពីការអង្កេតគ្រួសារចម្រុះលើកទី៥ (IHS-5) របស់ប្រទេសម៉ាឡាវី និងអនុវត្តម៉ូដែលវិភាគសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីវាស់ស្ទង់ផលិតភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Stochastic Production Frontier Model (SPFM) - Cobb-Douglas ម៉ូដែលផលិតកម្មព្រំដែនស្តូកាស្ទិក (ប្រភេទ Cobb-Douglas) |
អាចចាប់យកភាពចៃដន្យ (Stochastic noise) ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងកំហុសទិន្នន័យ ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់វិស័យជលផល។ អនុញ្ញាតឱ្យសាកល្បងសម្មតិកម្មលើរចនាសម្ព័ន្ធផលិតកម្ម។ | តម្រូវឱ្យមានការកំណត់ទម្រង់មុខងារជាក់លាក់ (Parametric) ជាមុន ដែលអាចមានការរឹតបន្តឹង និងសន្មត់លើគម្លាតពីព្រំដែនផលិតកម្ម។ | រកឃើញថាគ្រួសារនេសាទមានពិន្ទុប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេសជាមធ្យមខ្ពស់ដល់ទៅ ៩៨,៧%។ |
| Data Envelopment Analysis (DEA) ការវិភាគទិន្នន័យស្រោមព័ទ្ធ (DEA) - ជម្រើសប្រៀបធៀបក្នុងទ្រឹស្តី |
មិនទាមទារការកំណត់ទម្រង់មុខងារជាមុន (Non-parametric) និងមិនតឹងរ៉ឹងលើការរឹតបន្តឹងទម្រង់ព្រំដែនផលិតកម្ម។ | មិនអាចបែងចែករវាងកំហុសចៃដន្យ (ដូចជាអាកាសធាតុ) និងភាពគ្មានប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេសបានទេ ព្រោះវាចាត់ទុកគម្លាតទាំងអស់ជាភាពគ្មានប្រសិទ្ធភាពតែម្តង។ | មិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការសិក្សានេះទេ ដោយសារខ្វះសមត្ថភាពចាប់យកកត្តាចៃដន្យនៃការនេសាទជាក់ស្តែង។ |
| Tobit Regression Model ម៉ូដែលតំរែតំរង់ Tobit សម្រាប់វិភាគកត្តាកំណត់ |
ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យដែលត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ (Censored data) ដូចជាពិន្ទុប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេសដែលមានតម្លៃចន្លោះពី ០ ដល់ ១។ | ទាមទារការសន្មត់ដ៏តឹងរ៉ឹងលើការចែកចាយកំហុសនៃទិន្នន័យ និងងាយរងគ្រោះប្រសិនបើមានបញ្ហាបំរែបំរួលអថេរ (Heteroskedasticity)។ | កំណត់អត្តសញ្ញាណបានថា ការជួលឧបករណ៍នេសាទ និងកម្លាំងពលកម្មបង្កើនប្រសិទ្ធភាព ចំណែកការជំពាក់ប្រាក់ឈ្នួលបន្ថយប្រសិទ្ធភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ផ្នែករឹងស្មុគស្មាញឡើយ ប៉ុន្តែពឹងផ្អែកជាចម្បងលើទិន្នន័យអង្កេតសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីប្រទេសម៉ាឡាវីដែលត្រូវបានប្រមូលភ្លាមៗនៅដើមរដូវនេសាទសម្បូរបែប (High fishing season) ដែលធ្វើឱ្យពិន្ទុប្រសិទ្ធភាពកើនឡើងខ្ពស់ខ្លាំង និងមិនសូវមានភាពខុសគ្នា។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានរបបទឹកប្រែប្រួលខ្លាំង (ឧ. បឹងទន្លេសាប) ការមិនបានរាប់បញ្ចូលទិន្នន័យនៅរដូវទឹកសម្រក អាចនឹងធ្វើឱ្យយើងវាយតម្លៃកម្រិតប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដរបស់អ្នកនេសាទខុសពីការពិតពេញមួយឆ្នាំ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេសនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អដើម្បីកែលម្អវិស័យជលផលទឹកសាបនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះអាចផ្តល់ជាភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្ររឹងមាំ ជួយកម្ពុជាក្នុងការតាក់តែងគោលនយោបាយជលផលដែលធានាបានទាំងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចសហគមន៍ និងនិរន្តរភាពធនធានមច្ឆជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Technical Efficiency (ប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេស) | សមត្ថភាពរបស់ផលិតករ (ឧទាហរណ៍៖ អ្នកនេសាទ) ក្នុងការបង្កើតទិន្នផលអតិបរមាដោយប្រើប្រាស់បរិមាណធនធាន (ធាតុចូល) ដែលមានស្រាប់ ក្រោមលក្ខខណ្ឌបច្ចេកវិទ្យាដែលបានកំណត់។ វាវាស់ស្ទង់ថាតើពួកគេប្រតិបត្តិការបានល្អកម្រិតណាធៀបនឹងសក្តានុពលខ្ពស់បំផុត។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបដែលអាចទាញយករសជាតិ និងបរិមាណច្រើនបំផុតពីគ្រឿងផ្សំដែលយើងមានក្នុងដៃដោយមិនមានការខ្ជះខ្ជាយ។ |
| Artisanal Fishers (អ្នកនេសាទលក្ខណៈសិប្បកម្ម ឬគ្រួសារ) | ក្រុមអ្នកនេសាទខ្នាតតូចដែលប្រើប្រាស់ទូក កម្លាំងពលកម្ម និងឧបករណ៍នេសាទសាមញ្ញ (មិនសូវទំនើប) ហើយភាគច្រើនធ្វើការនេសាទនៅក្បែរច្រាំងសមុទ្រ ឬបឹងសម្រាប់ការហូបចុកក្នុងគ្រួសារ ឬលក់ក្នុងទីផ្សារមូលដ្ឋាន។ | ដូចជាអ្នកដាំបន្លែនៅតាមផ្ទះសម្រាប់ហូប និងលក់បន្តិចបន្តួចនៅផ្សារក្បែរភូមិ ខុសពីកសិដ្ឋានធំៗដែលប្រើគ្រឿងចក្រទំនើប។ |
| Stochastic Production Frontier Model (ម៉ូដែលផលិតកម្មព្រំដែនស្តូកាស្ទិក) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីប៉ាន់ស្មានទិន្នផលអតិបរមាដែលអាចសម្រេចបាន (ព្រំដែន) និងវាស់ស្ទង់ភាពគ្មានប្រសិទ្ធភាព ដោយគិតបញ្ចូលទាំងកត្តាចៃដន្យ (ដូចជាអាកាសធាតុ) ដែលនៅក្រៅការគ្រប់គ្រងរបស់ផលិតករ។ | ដូចជាការកំណត់ពិន្ទុប្រឡងអតិបរមាដែលសិស្សម្នាក់អាចធ្វើបាន ដោយមានការបន្ធូរបន្ថយពិន្ទុខ្លះៗ ប្រសិនបើថ្ងៃប្រឡងនោះសិស្សមានបញ្ហាសុខភាព ឬអាកាសធាតុមិនល្អ (កត្តាចៃដន្យ)។ |
| Cobb-Douglas production function (អនុគមន៍ផលិតកម្ម Cobb-Douglas) | រូបមន្តសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យាដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងបរិមាណធាតុចូលពីរ ឬច្រើន (ឧទាហរណ៍ ដើមទុន និងកម្លាំងពលកម្ម) ធៀបនឹងបរិមាណទិន្នផលផលិតកម្មដែលទទួលបានពីការប្រើប្រាស់ធនធានទាំងនោះ។ | ដូចជារូបមន្តធ្វើនំដែលប្រាប់យើងថា បើយើងបន្ថែមម្សៅ និងស្ករក្នុងបរិមាណណាមួយ នោះយើងនឹងទទួលបាននំប៉ុន្មានដុំ។ |
| Tobit regression model (ម៉ូដែលតំរែតំរង់ Tobit) | ម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យនៅពេលដែលអថេរអាស្រ័យ (dependent variable) ត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ (censored) ឬមានកម្រិតកំណត់កម្រិតទាបនិងខ្ពស់ (ឧទាហរណ៍ ពិន្ទុប្រសិទ្ធភាពដែលត្រូវតែស្ថិតនៅចន្លោះពី ០ ដល់ ១ ប៉ុណ្ណោះ)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ជញ្ជីងថ្លឹងទម្ងន់ដែលអាចថ្លឹងបានត្រឹម ១០០ គីឡូក្រាម; អ្នកដែលមានទម្ងន់លើសនេះ ជញ្ជីងនឹងបង្ហាញត្រឹមលេខ ១០០ ដូចគ្នា។ |
| Allocative Efficiency (ប្រសិទ្ធភាពនៃការបែងចែកធនធាន) | ការជ្រើសរើសការរួមបញ្ចូលគ្នានៃធាតុចូល (inputs) ដ៏ល្អបំផុតដោយផ្អែកលើតម្លៃប្រៀបធៀបរបស់វា ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយ ឬបង្កើនប្រាក់ចំណេញឱ្យបានច្រើនបំផុត ក្នុងលក្ខខណ្ឌបច្ចេកវិទ្យាដែលបានជ្រើសរើសរួច។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញសាច់ និងបន្លែក្នុងបរិមាណសមស្រប ដោយមើលលើតម្លៃទីផ្សារ ដើម្បីធ្វើម្ហូបបានឆ្ងាញ់ហើយចំណាយលុយតិចបំផុត។ |
| Fishing Effort (កិច្ចប្រឹងប្រែងនេសាទ) | រង្វាស់នៃអាំងតង់ស៊ីតេនៃការនេសាទ ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងរូបវន្តធាតុចូលទាំងអស់ដូចជា បរិមាណឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ ចំនួនទូក ចំនួនកម្មករ និងពេលវេលាដែលបានចំណាយក្នុងការនេសាទ។ | ដូចជាកម្លាំង ឧបករណ៍ចបកាប់ និងពេលវេលាសរុបដែលអ្នកចំណាយដើម្បីជីករកមាស។ |
| Returns to scale (ផលតបនៃទំហំផលិតកម្ម) | អត្រានៃការកើនឡើងទិន្នផលនៅពេលដែលធាតុចូលទាំងអស់កើនឡើងក្នុងសមាមាត្រដូចគ្នា។ បើមានស្ថានភាព 'Increasing returns to scale' មានន័យថាទិន្នផលកើនឡើងក្នុងអត្រាមួយខ្ពស់ជាងការកើនឡើងនៃកម្រិតធាតុចូល។ | ដូចជាអ្នកបន្ថែមគ្រឿងផ្សំម្ហូបទ្វេដង (គុណនឹង២) តែអ្នកបែរជាទទួលបានម្ហូបដែលអាចញ៉ាំបានច្រើនជាងមុនដល់ទៅ ៣ ដង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
