បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃការប្រើប្រាស់ម្សៅស្លឹក Scent leaf (Ocimum gratissimum) ជាសារធាតុបន្ថែមក្នុងចំណី ដើម្បីជំនួសការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចក្នុងការចិញ្ចឹមមាន់គីនេ (Guinea fowls) និងពិនិត្យមើលពីផលប៉ះពាល់ទៅលើសុខភាពសត្វ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការផ្តល់ចំណីសាកល្បងរយៈពេល ៥៦ ថ្ងៃ ទៅលើកូនមាន់គីនេចំនួន ២៤០ ក្បាល ដែលត្រូវបានបែងចែកជា ៤ ក្រុមផ្សេងៗគ្នាសម្រាប់ការប្រៀបធៀប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Basal Diet (Control) របបអាហារមូលដ្ឋាន (ក្រុមត្រួតពិនិត្យ) |
មិនមានផលប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធជាលិកាសរីរាង្គ (តម្រងនោមនិងថ្លើមមានសភាពធម្មតា)។ | សត្វស៊ីចំណីច្រើន ប៉ុន្តែកំណើនទម្ងន់ទាប និងមានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) អន់ជាងគេ ព្រមទាំងមានទម្ងន់សរីរាង្គភាពស៊ាំទាប។ | កំណើនទម្ងន់: ៨៩៥.២១g, អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR): ២.៣៥ |
| Antibiotic (Enrofloxacin 1 g/kg) ការប្រើថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច (Enrofloxacin 1 g/kg) |
មានកំណើនទម្ងន់និងអត្រាបំប្លែងចំណីល្អជាងក្រុមត្រួតពិនិត្យ និងជួយជំរុញការលូតលាស់សរីរាង្គភាពស៊ាំ (Thymus)។ | បណ្ដាលឱ្យមានការខូចខាត (degeneration) ស្រាលដល់កោសិកាភ្នាសតម្រងនោម និងរួមចំណែកដល់ភាពស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច។ | កំណើនទម្ងន់: ៩៦២.៤២g, អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR): ១.៨៣ |
| SLP 0.5 g/kg Supplementation ការបន្ថែមម្សៅស្លឹក Scent leaf កម្រិត 0.5 g/kg |
មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ចំពោះសរីរាង្គ (គ្មានការខូចខាតតម្រងនោម ឬថ្លើម) និងមានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អជាងក្រុមត្រួតពិនិត្យ។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការជំរុញកំណើនទម្ងន់សរុប បើធៀបនឹងការប្រើថ្នាំ ឬការប្រើម្សៅស្លឹកកម្រិតខ្ពស់។ | កំណើនទម្ងន់: ៨៩០.១៥g, អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR): ១.៨៧ |
| SLP 1.0 g/kg Supplementation ការបន្ថែមម្សៅស្លឹក Scent leaf កម្រិត 1.0 g/kg |
មានកំណើនទម្ងន់ខ្ពស់បំផុត អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អបំផុត និងជួយបង្កើនទម្ងន់សរីរាង្គភាពស៊ាំ (Bursa) បានយ៉ាងល្អ។ | បណ្ដាលឱ្យមានការខូចខាតកោសិកាតម្រងនោម និងថ្លើមស្រាល (mild hepatic necrosis) ដែលទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្ន។ | កំណើនទម្ងន់: ៩៧០.២២g, អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR): ១.៧១ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការសិក្សានេះទាមទារធនធានសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតមធ្យម ទាំងសម្រាប់ការកែច្នៃចំណី ការវិភាគជីវគីមីសេរ៉ូម និងការពិនិត្យរោគវិទ្យាជាលិកា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលជាតំបន់អាកាសធាតុត្រូពិច ដូចគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណា សមាសធាតុគីមីសកម្មនៃរុក្ខជាតិ Ocimum gratissimum អាចមានភាពខុសគ្នាអាស្រ័យលើប្រភេទដីនិងអាកាសធាតុក្នុងស្រុក ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តលើពូជរុក្ខជាតិអំបូរជីរ (Basil) ដែលដុះនៅកម្ពុជាផ្ទាល់មុននឹងយកមកប្រើប្រាស់។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិឱសថជំនួសថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច គឺមានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការសាច់សត្វដែលមានសុវត្ថិភាព។
ការប្រើប្រាស់ម្សៅស្លឹកឈើដែលមានសារធាតុប្រឆាំងបាក់តេរី គឺជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាពក្នុងការជំរុញកំណើនសត្វស្លាបនៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែត្រូវគិតគូរយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នលើកម្រិតបរិមាណ (Dosage) ដើម្បីចៀសវាងការពុលសរីរាង្គ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Phytogenic feed additives (សារធាតុបន្ថែមក្នុងចំណីផ្សំពីរុក្ខជាតិ) | វាជាសារធាតុបន្ថែមក្នុងចំណីសត្វដែលចម្រាញ់ចេញពីរុក្ខជាតិឱសថ ស្មៅ ឬគ្រឿងទេស ដែលមានផ្ទុកសារធាតុសកម្មជីវសាស្រ្តដើម្បីជំរុញការលូតលាស់ បង្កើនភាពស៊ាំ និងជំនួសការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច។ | ដូចជាការប្រើថ្នាំបុរាណផ្សំពីរុក្ខជាតិដើម្បីប៉ូវកម្លាំង និងការពារជំងឺ ជំនួសឱ្យការប្រើថ្នាំពេទ្យគីមី។ |
| Feed conversion ratio (អត្រាបំប្លែងចំណី) | គឺជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណចំណី (គិតជាគីឡូក្រាម) ដែលសត្វត្រូវស៊ីដើម្បីអាចឡើងទម្ងន់បាន ១ គីឡូក្រាម។ តួលេខ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាសត្វរំលាយ និងបឺតស្រូបចំណីបានកាន់តែល្អ និងចំណាយដើមទុនតិច។ | ដូចជាកម្រិតស៊ីសាំងរបស់រថយន្ត ឡានដែលស៊ីសាំងតិចតែរត់បានឆ្ងាយ គឺជារថយន្តដែលសន្សំសំចៃនិងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ |
| Serum biochemistry (ជីវគីមីសេរ៉ូម) | ជាការវិភាគរកកម្រិតអង់ស៊ីម ប្រូតេអ៊ីន និងសារធាតុគីមីផ្សេងៗនៅក្នុងទឹកសេរ៉ូមឈាម (ផ្នែកទឹកថ្លានៃឈាម) ដើម្បីវាយតម្លៃពីមុខងារ និងកម្រិតសុខភាពរបស់សរីរាង្គខាងក្នុង ដូចជាថ្លើម និងតម្រងនោម។ | ដូចជាការយកឈាមទៅម៉ាស៊ីនដើម្បីពិនិត្យមើលកម្រិតជាតិស្ករ ឬជាតិខ្លាញ់ សម្រាប់ដឹងថាសរីរាង្គក្នុងខ្លួនយើងដំណើរការល្អឬអត់។ |
| Alanine aminotransferase (អង់ស៊ីមអាឡានីនអាមីណូត្រង់ស្វេរ៉ាស / ALT) | គឺជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលភាគច្រើនមាននៅក្នុងកោសិកាថ្លើម។ នៅពេលដែលថ្លើមមានការខូចខាត ឬរលាកដោយសារជាតិពុល ឬជំងឺ អង់ស៊ីមនេះនឹងជ្រាបចូលទៅក្នុងចរន្តឈាម ធ្វើឱ្យកម្រិត ALT ក្នុងសេរ៉ូមកើនឡើងយ៉ាងខ្ពស់។ | ដូចជាសញ្ញាប្រកាសអាសន្ននៅពេលមានអគ្គិភ័យក្នុងរោងចក្រ ពេលរោងចក្រ(ថ្លើម)មានបញ្ហា សម្លេងរោទិ៍(កម្រិត ALT) នឹងបន្លឺឡើងយ៉ាងខ្លាំងប្រាប់យើងឱ្យដឹង។ |
| Histopathology (រោគវិទ្យាជាលិកា) | ជាការសិក្សាពីបម្រែបម្រួល និងការខូចខាតនៃកោសិកាឬជាលិកាសរីរាង្គ (ដូចជាថ្លើម ឬតម្រងនោម) តាមរយៈការកាត់សាច់ជាបន្ទះស្តើងៗ និងពិនិត្យដោយប្រើមីក្រូទស្សន៍ ដើម្បីស្វែងរកសញ្ញានៃជំងឺ ឬផលប៉ះពាល់ពីសារធាតុពុល។ | ដូចជាការយកកែវពង្រីកមកឆ្លុះមើលសាច់ក្រណាត់ផ្ទាល់ ដើម្បីរកមើលថាតើមានអំបោះដាច់ ឬខូចគុណភាពត្រង់ណាខ្លះដែលភ្នែកទទេមើលមិនឃើញ។ |
| Diffuse degeneration (ការខូចខាតរាលដាលកោសិកា) | ជាស្ថានភាពរោគវិទ្យាដែលកោសិកានៅក្នុងសរីរាង្គណាមួយ (ដូចជាតម្រងនោម) ចាប់ផ្តើមចុះខ្សោយ និងខូចខាតរចនាសម្ព័ន្ធរាលដាលពាសពេញផ្ទៃជាលិកា ដែលអាចបណ្តាលមកពីការរលាក ឬការពុលកម្រិតស្រាលដោយសារចំណីឬថ្នាំ។ | ដូចជាជញ្ជាំងផ្ទះដែលចាប់ផ្តើមប្រេះស្រាំនិងរបកថ្នាំបន្តិចម្តងៗនៅពាសពេញផ្ទៃ មិនមែនខូចតែមួយកន្លែង ដោយសារសំណើមឬគុណភាពស៊ីម៉ងត៍ធ្លាក់ចុះ។ |
| Lymphoid organs (សរីរាង្គភាពស៊ាំ) | ក្នុងសត្វស្លាប សរីរាង្គទាំងនេះរួមមាន Bursa និង Thymus ដែលមានតួនាទីផលិត និងបណ្ដុះបណ្ដាលកោសិកាឈាមស (B និង T lymphocytes) ដើម្បីបង្កើតប្រព័ន្ធការពាររាងកាយប្រឆាំងនឹងមេរោគ។ | ដូចជាបន្ទាយយោធា និងសាលាហ្វឹកហ្វឺនទាហាន ដែលមានតួនាទីផលិតនិងបង្ហាត់កងទ័ព (កោសិកាឈាមស) សម្រាប់ការពារប្រទេស (រាងកាយសត្វ)។ |
| Enrofloxacin (ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចអង់រ៉ូភ្លុកសាស៊ីន) | ជាប្រភេទថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចដែលគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យបសុពេទ្យដើម្បីព្យាបាលនិងការពារជំងឺបង្កដោយបាក់តេរី ប៉ុន្តែការប្រើជាប្រចាំអាចបណ្តាលឱ្យបាក់តេរីស៊ាំនឹងថ្នាំ និងបង្កការខូចខាតកោសិកាសរីរាង្គសត្វបាន។ | ដូចជាអាវុធធុនធ្ងន់ដែលប្រើសម្រាប់កម្ចាត់សត្រូវ (បាក់តេរី) តែបើប្រើផ្តេសផ្តាសជាប្រចាំ វានឹងអាចធ្វើឱ្យខូចខាតដល់បរិវេណជុំវិញ (សរីរាង្គសត្វ)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
