បញ្ហា (The Problem)៖ ការខ្វះខាតចំណីសត្វ និងគុណតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភទាបនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិក ជាពិសេសក្នុងរដូវប្រាំង គឺជាឧបសគ្គដ៏ធំមួយសម្រាប់ការចិញ្ចឹមសត្វ ដែលទាមទារឱ្យមានដំណោះស្រាយចំណីសត្វជំនួស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ចៀមឈ្មោលពូជ West African Dwarf (WAD) ចំនួន ២៥ក្បាល ដោយបែងចែកជា ៥ក្រុម ដើម្បីសាកល្បងការផ្តល់ចំណីបន្ថែមដែលដាំដោយប្រព័ន្ធទឹក (Hydroponic) រយៈពេល ៨៤ថ្ងៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Concentrate Supplementation (Control) ការផ្តល់ចំណីបន្ថែមជាប្រភេទចំណីលាយ (Concentrate) |
ផ្តល់ប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ (១៧.៤០%) និងជួយដល់កំណើនទម្ងន់របស់សត្វបានល្អ។ | ចំណាយថ្លៃដើមខ្ពស់ក្នុងការទិញចំណីលាយពីទីផ្សារ ដែលជាឧបសគ្គសម្រាប់កសិករក្រីក្រ។ | សត្វមានកំណើនទម្ងន់ ៥៩.៩៥ ក្រាម/ថ្ងៃ និងមានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ១១.៣២។ |
| Maize Hydroponic Fodder ការផ្តល់ចំណីបន្ថែមជាពោតដាំដោយប្រព័ន្ធទឹក |
ផ្តល់ប្រូតេអ៊ីនឆៅខ្ពស់បំផុត (១៧.៥៤%) សត្វចូលចិត្តស៊ី និងជួយឱ្យសូចនាករឈាមមានសុខភាពល្អបំផុត (គ្រាប់ឈាមក្រហម និងអេម៉ូក្លូប៊ីនខ្ពស់)។ | ទាមទារការរៀបចំប្រព័ន្ធដាំដុះ ថាសបណ្តុះ និងការថែទាំស្រោចទឹកជាប្រចាំ។ | សត្វមានកំណើនទម្ងន់ខ្ពស់បំផុត ៧៧.១៦ ក្រាម/ថ្ងៃ និងអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អបំផុត ១០.៨៤។ |
| Wheat Hydroponic Fodder ការផ្តល់ចំណីបន្ថែមជាស្រូវសាលីដាំដោយប្រព័ន្ធទឹក |
មានតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភល្អបង្គួរ និងជួយឱ្យសត្វមានកំណើនទម្ងន់ខ្ពស់ជាងចំណីស្រូវមីយេ។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពដូចពោត ហើយគ្រាប់ពូជស្រូវសាលីអាចមានតម្លៃថ្លៃជាងពោតក្នុងតំបន់មួយចំនួន។ | សត្វមានកំណើនទម្ងន់ ៤៧.១១ ក្រាម/ថ្ងៃ និងមានកម្រិតប្រូតេអ៊ីនឆៅ ១៥.៥៦%។ |
| Millet and Sorghum Hydroponic Fodder ការផ្តល់ចំណីបន្ថែមជាស្រូវមីយេ និងសۆرហ្គូមដាំដោយប្រព័ន្ធទឹក |
ជាជម្រើសគ្រាប់ពូជដែលងាយស្រួលរកក្នុងតំបន់ស្ងួត។ | ផ្តល់ប្រូតេអ៊ីនទាប សត្វស៊ីបានតិច និងធ្វើឱ្យកម្រិតអេម៉ូក្លូប៊ីនក្នុងឈាមសត្វទាបជាងកម្រិតស្តង់ដារបន្តិច។ | កំណើនទម្ងន់ទាបបំផុតចន្លោះពី ២៧.១១ ទៅ ៣៧.៤៩ ក្រាម/ថ្ងៃ និង FCR ខ្ពស់ (២១-២៤) បង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពចំណីទាប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផលិតចំណីដោយប្រព័ន្ធទឹក (Hydroponic) នេះទាមទារការវិនិយោគតិចតួចលើសម្ភារៈបណ្តុះ និងអាចប្រើប្រាស់ធនធានដែលមានស្រាប់នៅក្នុងកសិដ្ឋានដូចជាលាមកសត្វ ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា (តំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច) ទៅលើពូជចៀម West African Dwarf ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិក។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពីព្រោះកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិកស្រដៀងគ្នា ហើយកសិករតែងជួបប្រទះបញ្ហាខ្វះខាតចំណីសត្វបៃតងនៅរដូវប្រាំងដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រផលិតចំណីសត្វបៃតងដោយប្រព័ន្ធទឹក (Hydroponic) នេះ គឺពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់នៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តប្រព័ន្ធចំណី Hydroponic ជាពិសេសដោយប្រើប្រាស់គ្រាប់ពោត អាចជួយកសិករកម្ពុជាដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះចំណីរដូវប្រាំង បង្កើនកំណើនទម្ងន់សត្វ និងរក្សាសុខភាពសត្វបានល្អ ដោយចំណាយថ្លៃដើមទាបជាងការទិញចំណីសម្រេច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hydroponic fodder (ចំណីសត្វដាំដោយប្រព័ន្ធទឹក) | ជាវិធីសាស្ត្រដាំដុះគ្រាប់ធញ្ញជាតិ (ដូចជាពោត ស្រូវសាលី ឬស្រូវមីយេ) ដោយប្រើប្រាស់សូលុយស្យុងទឹកមានផ្ទុកជីវជាតិ (ជីទឹកសរីរាង្គ) ជំនួសឲ្យដី ក្នុងរយៈពេលខ្លី (៧ ទៅ ១០ថ្ងៃ) ដើម្បីផលិតជាចំណីបៃតងស្រស់សម្រាប់សត្វចិញ្ចឹម។ | ដូចជាការបណ្តុះសណ្តែកបណ្តុះឲ្យសត្វស៊ី ដែលប្រើតែទឹកនិងពន្លឺ ឆាប់បានប្រមូលផល និងមិនបាច់មានដីធំដុំ។ |
| Hematological parameters (ប៉ារ៉ាម៉ែត្រឈាមសាស្ត្រ) | ជាសូចនាករនៃការវិភាគសមាសធាតុផ្សេងៗនៃឈាម (ដូចជា គ្រាប់ឈាមក្រហម គ្រាប់ឈាមស និងអេម៉ូក្លូប៊ីន) ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពសុខភាព កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ ឬវត្តមានជំងឺនៅក្នុងសារពាង្គកាយសត្វ។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលម៉ាស៊ីនឡានតាមរយៈការឆែកកម្រិតប្រេងម៉ាស៊ីន និងទឹកស្អំ ដើម្បីដឹងថាវាដើរស្រួលឬមានបញ្ហា។ |
| Serum biochemical parameters (ប៉ារ៉ាម៉ែត្រជីវគីមីសេរ៉ូម) | ជាការវាស់ស្ទង់សារធាតុគីមីផ្សេងៗនៅក្នុងសេរ៉ូមឈាម (ទឹកថ្លានៃឈាម) ដូចជាកម្រិតប្រូតេអ៊ីន គ្លុយកូស និងអ៊ុយរ៉េនីត្រូសែន ដើម្បីតាមដានមុខងារសរីរាង្គខាងក្នុង (ថ្លើម តម្រងនោម) និងដំណើរការបំប្លែងអាហារូបត្ថម្ភរបស់សត្វ។ | ដូចជាការយកទឹកស៊ុបទៅភ្លក់មើលថាតើមានជាតិប្រៃ ផ្អែម ឬខ្វះគ្រឿងអ្វីខ្លះ ដើម្បីដឹងពីរស់ជាតិរួមរបស់វា។ |
| Dry matter (DM) (វត្ថុធាតុស្ងួត) | ជាផ្នែកនៃចំណីសត្វដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីជាតិទឹក (Moisture) ត្រូវបានដកចេញ ឬហួតរំហួតទាំងស្រុង ដែលវាមានផ្ទុកនូវសារធាតុចិញ្ចឹមពិតប្រាកដ (ប្រូតេអ៊ីន ជាតិសរសៃ វីតាមីន) សម្រាប់ផ្តល់ថាមពលដល់សត្វ។ | ដូចជាសាច់ផ្លែឈើក្រៀមសុទ្ធ ដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីហាលថ្ងៃឲ្យហួតជាតិទឹកអស់ពីសាច់ផ្លែឈើស្រស់។ |
| Crude protein (CP) (ប្រូតេអ៊ីនឆៅ) | ជាបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបដែលមាននៅក្នុងចំណីសត្វ ដែលត្រូវបានគណនាផ្អែកលើបរិមាណនីត្រូសែនសរុប ដើម្បីដឹងថាតើចំណីនោះអាចជួយដល់ការលូតលាស់សាច់ដុំរបស់សត្វបានកម្រិតណា។ | ដូចជាកម្រិតជាតិសាច់ដែលមាននៅក្នុងម្ហូប ដែលជួយឲ្យរាងកាយឆាប់ធំធាត់និងរឹងមាំ។ |
| Neutral detergent fiber (NDF) (ជាតិសរសៃ NDF) | ជាសមាសធាតុនៃជញ្ជាំងកោសិការុក្ខជាតិ (រួមមាន Hemicellulose, Cellulose និង Lignin) ដែលកំណត់នូវភាពស្វិតនៃចំណីសត្វ។ វាមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើកម្រិតនៃការស៊ីចំណីរបស់សត្វ (បរិមាណ NDF កាន់តែខ្ពស់ សត្វស៊ីបានកាន់តែតិចព្រោះវាឆាប់ឆ្អែត)។ | ដូចជាសរសៃស្វិតៗនៅក្នុងបន្លែ ឬដើមត្រកួនចាស់ ដែលធ្វើឲ្យយើងទំពារយូរ និងឆាប់ឆ្អែតតឹងពោះ។ |
| Feed conversion ratio (FCR) (អត្រាបំប្លែងចំណី) | ជាសូចនាករវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពចំណី ដោយគណនាថាតើសត្វត្រូវស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាម ទើបអាចឡើងទម្ងន់ខ្លួនបានមួយគីឡូក្រាម (តួលេខ FCR កាន់តែតូច បង្ហាញថាចំណីនោះកាន់តែមានគុណភាពនិងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់)។ | ដូចជាការវាស់ថាតើម៉ូតូត្រូវចាក់សាំង ១លីត្រ ទើបអាចរត់បានប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រ។ |
| Packed cell volume (PCV) (បរិមាណកោសិកាឈាមក្រហមខាប់) | ជាភាគរយនៃបរិមាណគ្រាប់ឈាមក្រហមធៀបនឹងបរិមាណឈាមសរុបនៅក្នុងរាងកាយ។ ការវាស់ស្ទង់នេះជួយប្រាប់ពីស្ថានភាពភាពស្លេកស្លាំង កង្វះប្រូតេអ៊ីន ឬកម្រិតជាតិទឹកនៅក្នុងខ្លួនសត្វ។ | ដូចជាការមើលថាតើមានគ្រាប់តពីអូកប៉ុន្មានភាគរយនៅក្នុងកែវទឹកតពីអូកមួយកែវពេញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
