បញ្ហា (The Problem)៖ តើវិធីសាស្ត្រដាំដុះ (ការព្រួស ឬ ដាំជារង) និងអត្រាប្រើប្រាស់គ្រាប់ពូជកម្រិតណាដែលផ្តល់ទិន្នផលគ្រាប់ខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ពូជល្ងដើមទោល និងពូជបែកមែកនៅក្នុងប្រទេសថៃ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តការរចនាបែបប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block Design) ដោយធ្វើការពិសោធន៍លើពូជល្ងចំនួន ៥ ប្រភេទជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រដាំដុះ និងកម្រិតអត្រាគ្រាប់ពូជខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Drill Method (Row planting) at 1 kg/rai ការដាំជារងក្នុងអត្រា ១ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ពូជដើមទោល និងពូជបែកមែកតិចតួច។ រុក្ខជាតិទទួលបានពន្លឺ និងស្រូបយកជីវជាតិបានល្អដោយសារការរៀបចំជាជួរមានរបៀប។ | ត្រូវការកម្លាំងពលកម្ម ឬពេលវេលាច្រើនជាងការព្រួស ប្រសិនបើមិនមានម៉ាស៊ីនដាំដុះសមស្រប។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត ឧទាហរណ៍ ពូជ KU 7118 ទទួលបាន ១០៣៩.៧៥ គ.ក្រ/ហិកតា។ |
| Broadcasting Method at 1 kg/rai ការព្រួសក្នុងអត្រា ១ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ |
ចំណាយកម្លាំងពលកម្មតិច ស័ក្តិសមសម្រាប់កសិករខ្វះកម្លាំងពលកម្ម និងផ្តល់ទិន្នផលល្អសម្រាប់ពូជបែកមែកច្រើន (Branching types)។ | រុក្ខជាតិដុះមិនស្មើគ្នា និងពិបាកក្នុងការថែទាំ ឬសម្អាតស្មៅចង្រៃនៅចន្លោះគុម្ព។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ពូជបែកមែក Nakhon Sawan (៨៨៩.៥០ គ.ក្រ/ហិកតា)។ |
| Higher Seeding Rates (1.5 - 2 kg/rai ) ការប្រើអត្រាគ្រាប់ពូជខ្ពស់ (១.៥ ដល់ ២ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) |
អាចជួយគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃនៅដំណាក់កាលដំបូងបានខ្លះដោយសារដង់ស៊ីតេរុក្ខជាតិក្រាស់។ | ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិប្រកួតប្រជែងគ្នាខ្លាំងលើពន្លឺ ទឹក និងជីវជាតិ បណ្តាលឱ្យចំនួនផ្លែក្នុងមួយដើមធ្លាក់ចុះ និងដើមងាយដួលរលំ។ | ទិន្នផលគ្រាប់ធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់នៅពេលអត្រាគ្រាប់ពូជកើនឡើងលើសពី ១ គ.ក្រ/រ៉ៃ សម្រាប់គ្រប់ពូជទាំងអស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាមូលដ្ឋាន គ្រាប់ពូជ ប្រព័ន្ធស្រោចស្រព និងកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ការរៀបចំដី និងដាំដុះ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្រុក Pakchong ខេត្ត Nakhon Ratchasima ប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងដីស្រដៀងទៅនឹងខេត្តភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលនេះផ្អែកលើពូជល្ងកាត់ជាក់លាក់របស់ថៃ ដូច្នេះការអនុវត្តនៅកម្ពុជាទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងលើពូជក្នុងស្រុក ឬពូជដែលកំពុងពេញនិយមនៅកម្ពុជាជាមុនសិន ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រនៃការបែងចែកការដាំដុះទៅតាមលក្ខណៈពូជ (ដើមទោល ឬបែកមែក) នេះគឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការបង្កើនទិន្នផលល្ង។
ការជ្រើសរើសអត្រាគ្រាប់ពូជដែលត្រឹមត្រូវ (១ គ.ក្រ/រ៉ៃ) និងវិធីសាស្ត្រដាំដុះដែលស៊ីសង្វាក់ជាមួយប្រភេទពូជល្ង នឹងជួយកសិករកម្ពុជាកាត់បន្ថយថ្លៃដើម និងបង្កើនប្រាក់ចំណេញបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Broadcasting (ការព្រួស) | វិធីសាស្ត្រដាំដុះដោយសាបព្រួសគ្រាប់ពូជឱ្យរាយប៉ាយពាសពេញផ្ទៃដីដោយមិនមានការរៀបចំជាជួរ ដែលចំណាយកម្លាំងពលកម្មតិច ប៉ុន្តែធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិដុះមិនមានសណ្តាប់ធ្នាប់ និងពិបាកថែទាំ។ | ដូចជាការបាចចំណីឱ្យមាន់ស៊ីលើដីទូលាយ ដែលគ្រាប់ចំណីធ្លាក់រាយប៉ាយគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់កន្លែងខ្លះញឹក កន្លែងខ្លះរង្វើល។ |
| Drill method / Row planting (ការដាំជារង / ការដាំជាជួរ) | វិធីសាស្ត្រដាំដុះដោយទម្លាក់គ្រាប់ពូជទៅក្នុងចង្អូរដីជារងឬជាជួរត្រង់ៗ ដែលជួយឱ្យរុក្ខជាតិទទួលបានពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងស្រូបយកជីវជាតិពីដីបានស្មើគ្នា ព្រមទាំងងាយស្រួលក្នុងការជ្រោយដី និងសម្អាតស្មៅ។ | ដូចជាការរៀបចំសិស្សឱ្យឈរតម្រង់ជួរគ្នា ដែលធ្វើឱ្យងាយស្រួលមើល ងាយស្រួលរាប់ និងមិនទើសទែងគ្នា។ |
| Single stem variety (ពូជដើមទោល) | ប្រភេទពូជរុក្ខជាតិ (ដូចជាល្ង) ដែលលូតលាស់ឡើងលើដោយមានតែដើមមេមួយ មិនមានការបែកមែកធាងចេញមកក្រៅ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការដាំដុះក្នុងដង់ស៊ីតេក្រាស់ ឬការដាំជារង។ | ដូចជាដើមត្នោត ឬដើមដូង ដែលដុះត្រង់ឡើងលើដោយគ្មានមែកសាខា។ |
| Branching type variety (ពូជបែកមែក) | ប្រភេទពូជរុក្ខជាតិដែលលូតលាស់ដោយមានការបែកមែកធាងច្រើនចេញពីដើមមេ ដែលទាមទារគម្លាតដាំដុះធំទូលាយដើម្បីទទួលបានពន្លឺគ្រប់គ្រាន់ មិនស័ក្តិសមនឹងការដាំក្នុងអត្រាគ្រាប់ពូជក្រាស់ពេកនោះទេ។ | ដូចជាដើមស្វាយ ឬដើមអំពិល ដែលមានមែកសាខាច្រើនសន្ធឹងចេញទៅគ្រប់ទិសទី។ |
| Randomized Complete Block Design (ការរចនាប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | វិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកផ្ទៃដីជាប្លុកៗ ហើយចាត់តាំងកម្មវត្ថុពិសោធន៍ (ដូចជាវិធីដាំ ឬអត្រាគ្រាប់ពូជ) ទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលមិនលម្អៀងដោយសារគុណភាពដីខុសគ្នា។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយឱ្យចូលទៅក្នុងក្រុមផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យ ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Indetermination / non-uniform ripening (ការលូតលាស់មិនកំណត់ / ការទុំមិនព្រមគ្នា) | លក្ខណៈជីវសាស្ត្ររបស់រុក្ខជាតិមួយចំនួន (ដូចជាល្ង) ដែលបន្តលូតលាស់ចេញផ្កា និងផ្លែជាបន្តបន្ទាប់ ធ្វើឱ្យផ្លែនៅផ្នែកខាងក្រោមចាស់ទុំនិងប្រេះគ្រាប់មុន ចំណែកផ្លែនៅផ្នែកខាងលើនៅខ្ចីនៅឡើយ ដែលបង្កការលំបាកក្នុងការប្រមូលផល។ | ដូចជាគ្រួសារដែលមានកូនច្រើន ហើយកូនៗមានអាយុខុសៗគ្នា អ្នកខ្លះពេញវ័យ អ្នកខ្លះនៅក្មេង មិនអាចរៀបការក្នុងពេលតែមួយបាន។ |
| Seeding rate (អត្រាគ្រាប់ពូជ) | បរិមាណទម្ងន់នៃគ្រាប់ពូជដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ដាំដុះលើទំហំផ្ទៃដីជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ គីឡូក្រាមក្នុងមួយរ៉ៃ ឬមួយហិកតា) ដែលជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ដល់ភាពក្រាស់ឬរង្វើលរបស់ដំណាំ។ | ដូចជាការកំណត់ចំនួនមនុស្សដែលត្រូវរស់នៅក្នុងបន្ទប់មួយ ប្រសិនបើដាក់មនុស្សច្រើនពេក (អត្រាខ្ពស់) វានឹងចង្អៀតនិងខ្វះខ្យល់ដកដង្ហើម។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
