បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះធ្វើការវាយតម្លៃភាពស័ក្តិសមនៃដីទាំងផ្នែករូបវន្ត និងសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ការដាំដុះដំណាំកៅស៊ូ និងកាហ្វេនៅខេត្តកនទូម (Kon Tum) ប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីគាំទ្រដល់ការរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានរួមបញ្ចូលនូវវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃដីធ្លីរបស់អង្គការ FAO ការវិភាគទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ច និងប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) ដើម្បីកំណត់តំបន់ស័ក្តិសម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| FAO Maximum Limitation Method វិធីសាស្ត្រកំណត់អតិបរមារបស់អង្គការ FAO សម្រាប់ការវាយតម្លៃដីធ្លីរូបវន្ត |
ផ្តល់នូវការវាយតម្លៃច្បាស់លាស់ និងលម្អិតអំពីលក្ខខណ្ឌរូបវន្ត (លក្ខណៈដី អាកាសធាតុ សណ្ឋានដី) ដែលជាកត្តាកំណត់ការលូតលាស់របស់ដំណាំដោយផ្ទាល់។ | មិនបានគិតគូរពីកត្តាសេដ្ឋកិច្ច ទំហំនៃការវិនិយោគ និងប្រាក់ចំណេញ ដែលអាចធ្វើឱ្យតំបន់ខ្លះត្រូវបានវាយតម្លៃថាមិនស័ក្តិសម ទោះបីជាអាចផ្តល់ផលចំណេញក៏ដោយ។ | រកឃើញថាផ្ទៃដីជាង ៨៥% នៃតំបន់សិក្សាមិនស័ក្តិសមផ្នែករូបវន្តសម្រាប់ការដាំដុះកៅស៊ូ និងកាហ្វេ។ |
| Cost-Benefit Analysis (CBA) ការវិភាគអត្ថប្រយោជន៍ និងចំណាយ (CBA) សម្រាប់ការវាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច |
បង្ហាញពីសក្តានុពលនៃប្រាក់ចំណេញជាក់ស្តែង ដោយជួយអ្នកវិនិយោគ និងអ្នកធ្វើគោលនយោបាយមើលឃើញពីភាពចំណេញ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌដីមិនសូវល្អក៏ដោយ។ | ទាមទារទិន្នន័យទីផ្សារជាក់ស្តែងនិងលម្អិត (តម្លៃទិន្នផល ថ្លៃពលកម្ម ការប្រែប្រួលតម្លៃសម្ភារៈ) ដែលតែងតែផ្លាស់ប្តូរ និងពិបាកក្នុងការព្យាករណ៍រយៈពេលវែង។ | បង្ហាញថាផ្ទៃដីជាង ៩៥% នៃតំបន់ដែលស័ក្តិសមរូបវន្តតិចតួច មានសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ណាស់ (B/C > 2)។ |
| GIS Overlay and IDW Interpolation ការត្រួតស៊ីគ្នានៃផែនទី និងការប៉ាន់ស្មានទិន្នន័យលំហ (IDW) ក្នុងប្រព័ន្ធ GIS |
មានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការវិភាគលំហ និងផ្តល់នូវរូបភាពផែនទីច្បាស់លាស់សម្រាប់ការរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លីលើផ្ទៃដីធំៗ។ | ទាមទារទិន្នន័យផែនទីគោលដែលមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ (High Resolution) គួបផ្សំនឹងកុំព្យូទ័រដែលមានកម្លាំងម៉ាស៊ីនខ្លាំង និងជំនាញបច្ចេកទេស។ | បង្កើតបានផែនទីស្នើរសុំតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ដំណាំកៅស៊ូ និងកាហ្វេសម្រាប់ខេត្តកនទូមទាំងមូល ព្រមទាំងផ្តល់ទិន្នន័យផ្ទៃដីជាហិកតាជាក់លាក់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យចម្រុះជាច្រើន រួមមានទិន្នន័យរូបវន្ត កសិកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ច ព្រមទាំងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគយ៉ាងលម្អិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត កនទូម (Kon Tum) ប្រទេសវៀតណាម ដែលជាតំបន់ខ្ពង់រាបមានអាកាសធាតុ និងដីក្រហមបាសាល់ស្រដៀងនឹងភូមិភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កត្តាសេដ្ឋកិច្ច (តម្លៃពលកម្ម ទីផ្សារ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ) គឺផ្អែកលើបរិបទប្រទេសវៀតណាមទាំងស្រុង ដូច្នេះការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជាទាមទារការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្ររួមបញ្ចូលការវាយតម្លៃរូបវន្ត និងសេដ្ឋកិច្ចនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំផែនការកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងកត្តារូបវន្តដីធ្លី និងសេដ្ឋកិច្ច ធានាថាការអភិវឌ្ឍកសិកម្មនៅកម្ពុជាមិនត្រឹមតែសមស្របតាមលក្ខខណ្ឌធម្មជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងធានាបាននូវប្រាក់ចំណេញពិតប្រាកដសម្រាប់កសិករ និងនិរន្តរភាពបរិស្ថាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Geographic Information System (GIS) | ប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ គឺជាបច្ចេកវិទ្យាកុំព្យូទ័រសម្រាប់ប្រមូល ផ្ទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យដែលទាក់ទងនឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ដើម្បីបង្កើតជាផែនទីឌីជីថលសម្រាប់ការរៀបចំផែនការ។ វាជួយអ្នកស្រាវជ្រាវមើលឃើញពីទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាផ្សេងៗ (ដូចជាដី អាកាសធាតុ ផ្លូវថ្នល់) លើផ្ទៃដីជាក់លាក់ណាមួយ។ | ដូចជាកម្មវិធីផែនទីឆ្លាតវៃ (Google Maps) កម្រិតខ្ពស់ ដែលមិនត្រឹមតែប្រាប់ផ្លូវ តែថែមទាំងប្រាប់ពីប្រភេទដី អាកាសធាតុ និងទីតាំងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ដាំដំណាំ។ |
| maximum limitation method | វិធីសាស្ត្រកំណត់អតិបរមា គឺជាគោលការណ៍វាយតម្លៃដីធ្លីរបស់អង្គការ FAO ដែលកំណត់កម្រិតភាពស័ក្តិសមនៃដីដោយផ្អែកលើកត្តាដែលមានលក្ខណៈអាក្រក់ជាងគេបំផុត (កត្តាកំណត់)។ ប្រសិនបើកត្តាណាមួយធ្លាក់ដល់កម្រិតមិនស័ក្តិសម នោះផ្ទៃដីទាំងមូលនឹងត្រូវចាត់ទុកថាមិនស័ក្តិសម ទោះបីកត្តាផ្សេងទៀតល្អយ៉ាងណាក៏ដោយ។ | ដូចជាខ្សែច្រវ៉ាក់មួយខ្សែទោះបីមានកងរឹងមាំច្រើន ប៉ុន្តែភាពរឹងមាំសរុបគឺអាស្រ័យលើកងដែលខ្សោយជាងគេបំផុត។ |
| Cost-benefit analysis | ការវិភាគអត្ថប្រយោជន៍ និងចំណាយ គឺជាដំណើរការគណនាប្រៀបធៀបរវាងទំហំទឹកប្រាក់ដែលត្រូវចំណាយ (ថ្លៃដើម ពលកម្ម ជី) និងទំហំទឹកប្រាក់ដែលរំពឹងថានឹងទទួលបានមកវិញ (ប្រាក់ចំណេញពីការលក់ទិន្នផល) ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើគម្រោងកសិកម្មនោះផ្តល់ផលចំណេញសមនឹងការវិនិយោគដែរឬទេ។ | ដូចជាការគិតគូរមុននឹងបើកហាងលក់ដូរ ដោយគិតមើលថាបើចំណាយទិញឥវ៉ាន់អស់ ១០រៀល តើលក់វិញបានចំណេញសល់ប៉ុន្មាន ដើម្បីសម្រេចចិត្តថាគួរលក់ឬអត់។ |
| Inverse Distance Weighting | ការប៉ាន់ស្មានទិន្នន័យលំហដោយប្រើបច្ចេកទេស IDW គឺជាវិធីសាស្ត្រគណនាទិន្នន័យ (ដូចជាបរិមាណទឹកភ្លៀង ឬសីតុណ្ហភាព) នៅទីតាំងដែលមិនមានស្ថានីយវាស់វែង ដោយយកទិន្នន័យពីស្ថានីយដែលនៅជិតៗមកគណនា។ ទីតាំងកាន់តែជិត ឥទ្ធិពលនៃទិន្នន័យកាន់តែមានទម្ងន់ខ្លាំង ឬមានឥទ្ធិពលកាន់តែធំ។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយកម្ដៅនៃភ្នំភ្លើង បើយើងឈរកាន់តែជិតយើងនឹងមានអារម្មណ៍ថាកាន់តែក្តៅជាងការឈរនៅឆ្ងាយ។ |
| intersect | ការត្រួតស៊ីគ្នា (Intersect) ក្នុងប្រព័ន្ធ GIS គឺជាការយកផែនទីពីរ ឬច្រើន (ឧទាហរណ៍៖ ផែនទីប្រភេទដី និង ផែនទីកម្រិតទឹកភ្លៀង) មកដាក់ត្រួតពីលើគ្នា ដើម្បីស្វែងរកតំបន់ណាដែលមានលក្ខណៈរួមបញ្ចួលគ្នាតាមលក្ខខណ្ឌដែលបានកំណត់ (ដូចជា តំបន់ដែលមានដីល្អផង និងមានទឹកភ្លៀងគ្រប់គ្រាន់ផង)។ | ដូចជាការយកកញ្ចក់ថ្លាពណ៌ខៀវ និងកញ្ចក់ពណ៌លឿងមកត្រួតលើគ្នា ដើម្បីរកមើលកន្លែងដែលមានពណ៌បៃតងលេចចេញមកចំកណ្តាល។ |
| land suitability evaluation | ការវាយតម្លៃភាពស័ក្តិសមនៃដីធ្លី គឺជាដំណើរការនៃការសិក្សាពីសក្តានុពល និងដែនកំណត់នៃទីតាំងណាមួយ ដើម្បីកំណត់ថាតើវាមានលក្ខណៈសមស្របកម្រិតណាសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាក់លាក់ណាមួយ (ដូចជាការដាំកៅស៊ូ ឬកាហ្វេ) ដោយពិចារណាលើកត្តារូបវន្តដី អាកាសធាតុ និងសណ្ឋានដី។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តសមត្ថភាព និងចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់សិស្សម្នាក់ ដើម្បីណែនាំថាតើគាត់ស័ក្តិសមនឹងរៀនមុខជំនាញអ្វីជាងគេបំផុតនៅសាកលវិទ្យាល័យ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
