Original Title: Strategic Competitiveness of Thai Agricultural Community Enterprises: A Case Study of Cricket‑Based Dog Treats
Source: doi.org/10.36956/rwae.v6i4.2354
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ភាពប្រកួតប្រជែងជាយុទ្ធសាស្ត្រនៃសហគ្រាសសហគមន៍កសិកម្មថៃ៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវករណីនំចំណីសត្វឆ្កែផ្សំពីចង្រិត

ចំណងជើងដើម៖ Strategic Competitiveness of Thai Agricultural Community Enterprises: A Case Study of Cricket‑Based Dog Treats

អ្នកនិពន្ធ៖ Chonrada Nunti (Chiang Mai University), Kewalin Somboon (Maejo University), Varattaya Jangkrajarng (Chiang Mai University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2025 Research on World Agricultural Economy

វិស័យសិក្សា៖ Agricultural Economics

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីសក្តានុពលប្រកួតប្រជែង និងកត្តាជំរុញការសម្រេចចិត្តទិញរបស់អតិថិជនចំពោះផលិតផលនំចំណីសត្វឆ្កែផ្សំពីចង្រិត ដែលផលិតដោយសហគ្រាសសហគមន៍កសិកម្មសរីរាង្គ Ban Mae Tad នៅក្នុងប្រទេសថៃ។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការស្ទង់មតិលើម្ចាស់សត្វឆ្កែចំនួន ៤០០នាក់ រួមផ្សំជាមួយការវិភាគយុទ្ធសាស្ត្រអាជីវកម្ម និងការប្រើប្រាស់គំរូស្ថិតិ។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Probit Model
ការវិភាគគំរូប្រូប៊ីត (វាស់ស្ទង់ឥទ្ធិពលទៅលើការសម្រេចចិត្តទិញ)
អាចផ្តល់លទ្ធផលជាភាគរយជាក់លាក់អំពីកត្តាដែលជំរុញការសម្រេចចិត្តរបស់អតិថិជន និងមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ផ្នែកស្ថិតិ។ ទាមទារទិន្នន័យគំរូធំ (ដូចជាទិន្នន័យស្ទង់មតិ៤០០នាក់នេះ) និងត្រូវការជំនាញក្នុងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិដើម្បីវិភាគ។ រកឃើញថាគុណភាពផលិតផល និងការយល់ឃើញពីតម្លៃសមរម្យ បង្កើនប្រូបាប៊ីលីតេនៃការសម្រេចចិត្តទិញចំនួន ៥៥,៤៨% និង ៦០,៩៩%។
SWOT & TOWS Matrix
ម៉ាទ្រីស SWOT និង TOWS (ការវិភាគយុទ្ធសាស្ត្រប្រកួតប្រជែង)
ងាយស្រួលយល់ ជួយវាយតម្លៃស្ថានភាពផ្ទៃក្នុងនិងខាងក្រៅបានទូលំទូលាយ និងអាចទាញចេញជាយុទ្ធសាស្ត្រច្បាស់លាស់។ អាចមានភាពលម្អៀងអាស្រ័យលើការយល់ឃើញរបស់អ្នកវិភាគ និងខ្វះការកំណត់ទម្ងន់អាទិភាពលើកត្តានីមួយៗ។ កំណត់បាននូវយុទ្ធសាស្ត្រ SO, ST, WO, និង WT ជាពិសេសការប្រើប្រាស់ការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលដើម្បីធ្វើទំនើបកម្មម៉ាស៊ីនផលិតកម្ម។
Community Business Model Canvas (CBMC)
គំរូផ្ទាំងក្រណាត់អាជីវកម្មសហគមន៍
ជំរុញការចូលរួមរៀបចំផែនការពីប្រជាជនមូលដ្ឋាន និងបង្កើតគំរូអាជីវកម្មដែលសមស្របនឹងធនធានជាក់ស្តែងក្នុងសហគមន៍។ ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការសម្របសម្រួលជាមួយសមាជិកសហគមន៍ដើម្បីឈានដល់ការឯកភាពគ្នាមួយ។ បង្កើតបានផែនទីអាជីវកម្មច្បាស់លាស់ដោយកំណត់យកអតិថិជនដែលចាត់ទុកសត្វចិញ្ចឹមដូចកូន និងប្រើប្រាស់បណ្តាញលក់ចម្រុះ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះបានបញ្ជាក់អំពីកម្រិតធនធានហិរញ្ញវត្ថុជាក់លាក់ដែលត្រូវការសម្រាប់ពង្រីកផលិតកម្ម ព្រមទាំងទិន្នន័យសម្រាប់ធ្វើការវិភាគ។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការស្ទង់មតិនេះធ្វើឡើងក្នុងចំណោមម្ចាស់សត្វឆ្កែ ៤០០ នាក់ ដោយភាគច្រើនជាស្ត្រី មានប្រាក់ចំណូលមធ្យម (៣០,០០០-៥០,០០០ បាត/ខែ) ជាមន្ត្រីរាជការ/បុគ្គលិករដ្ឋ និងមានការអប់រំកម្រិតបរិញ្ញាបត្រឡើងទៅ។ លក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រនេះបង្ហាញថាទិន្នន័យមានភាពលម្អៀងទៅរកក្រុមអ្នកមានចំណូលមធ្យមនៅទីក្រុង ដែលទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្នប្រសិនបើកម្ពុជាចង់យកគំរូនេះទៅអនុវត្ត ដោយត្រូវផ្តោតតែលើទីផ្សាររាជធានីភ្នំពេញ ឬទីក្រុងធំៗប៉ុណ្ណោះ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការអភិវឌ្ឍសហគ្រាសសហគមន៍ និងការច្នៃប្រឌិតផលិតផលកសិកម្មតម្លៃបន្ថែម។

ជារួម ការរៀនសូត្រពីគំរូសហគ្រាសសហគមន៍ថៃក្នុងការប្រើប្រាស់ប្រូតេអ៊ីនជំនួស អាចជួយជំរុញនវានុវត្តន៍កសិកម្ម និងលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាននៅកម្ពុជាប្រកបដោយនិរន្តរភាព។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សាពីការវិភាគទិន្នន័យទីផ្សារតាមបែបបរិមាណ: និស្សិតគប្បីចាប់ផ្តើមរៀនប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិដូចជា SPSS, StataR ដើម្បីអនុវត្តការវិភាគ Probit Model ដោយយកទិន្នន័យគំរូនៃការសម្រេចចិត្តទិញទំនិញណាមួយមកសាកល្បង។
  2. អនុវត្តការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍រៀបចំផែនការអាជីវកម្ម: សាកល្បងធ្វើការវិភាគ SWOT/TOWS Matrix និងគូសវាស Community Business Model Canvas (CBMC) ដោយជ្រើសរើសសហគមន៍កសិកម្មណាមួយនៅកម្ពុជា (ឧទាហរណ៍៖ សហគមន៍ដាំបន្លែ ឬចិញ្ចឹមសត្វ) ជាករណីសិក្សា។
  3. ចុះស្រាវជ្រាវទីផ្សារជាក់ស្តែងអំពីនិន្នាការសត្វចិញ្ចឹម: រៀបចំកម្រងសំណួរ (Google FormsKoboToolbox) ដើម្បីចុះស្ទង់មតិម្ចាស់សត្វចិញ្ចឹមនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ផ្តោតលើនិន្នាការ Pet Humanization តម្រូវការគុណភាព និងការយល់ឃើញលើតម្លៃចំណីសត្វ។
  4. អភិវឌ្ឍផលិតផលសាកល្បង (Prototype): សហការជាមួយនិស្សិតផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្ម ឬចំណីអាហារ ដើម្បីបង្កើតរូបមន្តចំណីសត្វកែច្នៃពីវត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុក (ដូចជាចង្រិត ឬត្រី) រួចធ្វើការធ្វើតេស្តសាកល្បង (Product Testing) ជាមួយអតិថិជនគោលដៅ។
  5. ស្វែងរកការគាំទ្រពន្លកអាជីវកម្ម: ចងក្រងលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវ និងផែនការអាជីវកម្ម CBMC ទៅចូលរួមកម្មវិធីប្រកួតប្រជែងគំនិតអាជីវកម្ម ដូចជាកម្មវិធីរបស់ Khmer EnterpriseImpact Hub Phnom Penh ដើម្បីទទួលបានការណែនាំពីអ្នកជំនាញ និងប្រភពទុនគាំទ្រ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Pet Humanization (និន្នាការចាត់ទុកសត្វចិញ្ចឹមដូចមនុស្ស) ជាបាតុភូតសង្គមដែលម្ចាស់សត្វចិញ្ចឹមផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតដោយចាត់ទុកសត្វឆ្កែ ឬឆ្មារបស់ពួកគេដូចជាសមាជិកគ្រួសារពិតប្រាកដ ដោយហ៊ានចំណាយថវិកាទិញចំណីអាហារដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងផ្តល់ការថែទាំយ៉ាងល្អិតល្អន់។ ដូចជាឪពុកម្តាយដែលខិតខំស្វែងរកទិញម្ហូបអាហារឆ្ងាញ់ៗ និងមានជីវជាតិល្អបំផុតសម្រាប់កូនៗរបស់ពួកគេអញ្ចឹងដែរ។
Probit Model (គំរូប្រូប៊ីត) ជាគំរូស្ថិតិម្យ៉ាងដែលប្រើសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យដែលមានលទ្ធផល ឬជម្រើសតែពីរ (ឧទាហរណ៍៖ សម្រេចចិត្តទិញ ឬមិនទិញ) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើកត្តាអថេរផ្សេងៗ (ដូចជាតម្លៃ គុណភាព ការវេចខ្ចប់) ជះឥទ្ធិពលប៉ុន្មានភាគរយទៅលើការសម្រេចចិត្តនោះ។ ដូចជាជញ្ជីងថ្លឹងទម្ងន់ដែលទស្សន៍ទាយថា តើអតិថិជនម្នាក់នឹងងាកទៅរកការ "យល់ព្រមទិញ" ឬ "បដិសេធ" ដោយផ្អែកលើការថ្លឹងថ្លែងរវាងគុណភាពនិងតម្លៃ។
Community Business Model Canvas (គំរូផ្ទាំងក្រណាត់អាជីវកម្មសហគមន៍) ជាឧបករណ៍រៀបចំផែនការអាជីវកម្មដែលត្រូវបានកែសម្រួលជាពិសេសសម្រាប់សហគ្រាសសហគមន៍ ដើម្បីជួយពួកគេក្នុងការកំណត់ពីគុណតម្លៃផលិតផល អតិថិជនគោលដៅ ធនធាន និងរបៀបបង្កើតប្រាក់ចំណូល ដោយផ្តោតលើការចូលរួមរបស់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន។ ដូចជាផែនទីចង្អុលផ្លូវមួយផ្ទាំងធំ ដែលជួយឲ្យអ្នកភូមិទាំងអស់មើលឃើញរួមគ្នាពីរបៀបដែលពួកគេអាចយកផលិតផលក្នុងស្រុកទៅលក់យកលុយមកអភិវឌ្ឍសហគមន៍វិញ។
TOWS Matrix (ម៉ាទ្រីស TOWS) ជាឧបករណ៍វិភាគយុទ្ធសាស្ត្រដែលបន្តចេញពី SWOT ដោយវាយកចំណុចខ្លាំង ចំណុចខ្សោយ ឱកាស និងការគំរាមកំហែង មកផ្គូផ្គងគ្នាដើម្បីបង្កើតជាយុទ្ធសាស្ត្រសកម្មនិងជាក់ស្តែង (ឧទាហរណ៍៖ ការប្រើប្រាស់ចំណុចខ្លាំងដើម្បីចាប់យកឱកាស ឬប្រើឱកាសដើម្បីលុបបំបាត់ចំណុចខ្សោយ)។ ប្រសិនបើ SWOT គឺជារបាយការណ៍ពិនិត្យសុខភាពដែលប្រាប់ពីជំងឺនិងកម្លាំងរបស់អ្នក នោះ TOWS គឺជាវេជ្ជបញ្ជាដែលប្រាប់ពីវិធីប្រើកម្លាំងរបស់អ្នកដើម្បីវាយលុកជំងឺ និងវិធីការពារកុំឱ្យឆ្លងជំងឺបន្ថែម។
Premiumization (ការពង្រឹងគុណភាពកម្រិតខ្ពស់ / បុព្វលាភនីយកម្ម) ជានិន្នាការទីផ្សារដែលក្រុមហ៊ុនផលិតខិតខំអភិវឌ្ឍផលិតផលរបស់ខ្លួនឱ្យមានលក្ខណៈពិសេស មានគុណភាពខ្ពស់ ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ច្រើនដល់សុខភាព និងមានការវេចខ្ចប់ទាក់ទាញ ដើម្បីអាចលក់បានក្នុងតម្លៃថ្លៃជាងផលិតផលធម្មតា។ ដូចជាការយកកាហ្វេធម្មតាទៅឆុងដោយប្រើម៉ាស៊ីនទំនើប បន្ថែមទឹកដោះគោស្រស់គុណភាពខ្ពស់ រួចដាក់ក្នុងកែវដ៏ស្រស់ស្អាត ដើម្បីអាចលក់បានក្នុងតម្លៃទ្វេដង។
Alternative Protein (ប្រូតេអ៊ីនជំនួស) ជាប្រភពនៃប្រូតេអ៊ីនដែលមិនមែនបានមកពីសាច់សត្វធម្មតា (ដូចជាសាច់ជ្រូក គោ មាន់) តែបានមកពីរុក្ខជាតិ ឬសត្វល្អិត (ដូចជាចង្រិត) ដែលសម្បូរជីវជាតិ មាននិរន្តរភាព និងមិនសូវបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ ដូចជាការញ៉ាំតៅហ៊ូ ឬចង្រិតបំពង ដើម្បីទទួលបានកម្លាំងនិងសាច់ដុំ ជំនួសឲ្យការញ៉ាំសាច់គោដែលតម្រូវឱ្យកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើដើម្បីយកដីដាំស្មៅឱ្យគោស៊ី។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖