បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការបាត់បង់ទិន្នផលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងដំណាំអំពៅដែលបង្កឡើងដោយដង្កូវក្រាដើមអំពៅ (Dorysthenes buqueti) នៅក្នុងខេត្តជុនបុរី (Chon Buri) ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការពិសោធន៍នៅតាមចម្ការអំពៅ ដោយប្រៀបធៀបកម្រិតនៃការរាតត្បាតរបស់សត្វល្អិត និងការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីកម្ចាត់សត្វល្អិត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Untreated / Natural Infestation មិនប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់សត្វល្អិត |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើថ្នាំគីមី និងកម្លាំងពលកម្មក្នុងការបាញ់ថ្នាំ។ មិនមានហានិភ័យបន្សល់ទុកសារធាតុពុលក្នុងដី។ | បណ្តាលឱ្យទិន្នផលអំពៅ និងកម្រិតជាតិស្ករធ្លាក់ចុះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេសចំពោះដំណាំអំពៅសល់គល់ (Ratoon crop)។ | ទិន្នផលអំពៅថយចុះពី ១៣% សម្រាប់ដំណាំថ្មី និងរហូតដល់ ៥៣,៧% សម្រាប់ដំណាំសល់គល់ ដោយមានចំនួនដង្កូវចន្លោះពី ១,៤ ទៅ ៤,៥ ក្បាល/ម៉ែត្រ។ |
| Chemical Control (Chlordane Application) ការព្យាបាលដោយប្រើថ្នាំគីមី (Chlordane) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកម្ចាត់ដង្កូវក្រាដើមអំពៅ និងជួយរក្សាទិន្នផលដំណាំឱ្យនៅកម្រិតខ្ពស់បានល្អ។ | តម្រូវឱ្យចំណាយថវិកាលើថ្នាំគីមី និងឧបករណ៍។ ថ្នាំ Chlordane គឺជាសារធាតុពុលខ្លាំង និងប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន (បច្ចុប្បន្នត្រូវបានហាមឃាត់ប្រើប្រាស់ទូទាំងពិភពលោក)។ | អាចរក្សាទិន្នផលខ្ពស់ ដោយកាត់បន្ថយចំនួនដង្កូវមកត្រឹម ០ ទៅ ០,៥ ក្បាល/ម៉ែត្រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធានការនេះទាមទារការចំណាយធនធានលើថ្នាំគីមីកសិកម្ម កម្លាំងពលកម្ម និងឧបករណ៍ប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តជុនបុរី (Chon Buri) ប្រទេសថៃ ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៩៨៤-១៩៨៦ ដោយផ្តោតលើពូជអំពៅ F 156 តែមួយមុខប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតំបន់ដាំដុះអំពៅនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈអាកាសធាតុប្រភេទដី និងប្រព័ន្ធកសិកម្មស្រដៀងគ្នាទៅនឹងប្រទេសថៃ។
ទោះបីជាថ្នាំ Chlordane ត្រូវបានហាមឃាត់លែងឱ្យប្រើប្រាស់ក៏ដោយ ក៏វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃទំហំខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចនេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការកំណត់កម្រិតរាតត្បាតសេដ្ឋកិច្ច (Economic Threshold Level) ដែលបង្ហាញក្នុងឯកសារនេះ គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់ជួយឱ្យកសិករសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវថាពេលណាគួរត្រូវចំណាយទុនលើការកម្ចាត់សត្វល្អិត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Dorysthenes buqueti Guerin (ដង្កូវក្រាដើមអំពៅ) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃម្យ៉ាង (អម្បូរ Cerambycidae) ដែលដង្កូវរបស់វាស៊ីបំផ្លាញគល់ និងឫសអំពៅក្រោមដី ធ្វើឱ្យដើមអំពៅងាប់ ស្ងួត ឬថយចុះទិន្នផលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាសត្វកណ្តៀរដែលកាត់ផ្តាច់ឫសរុក្ខជាតិពីក្រោមដី ធ្វើឱ្យដើមខាងលើមិនអាចរស់ ឬស្រូបជីវជាតិបាន។ |
| Plant cane (អំពៅដាំថ្មី) | ជាដំណាំអំពៅដែលដាំដុះលើកដំបូង ដោយប្រើកាត់កំណាត់ដើមយកទៅកប់ក្នុងដី ហើយលូតលាស់រហូតដល់ការប្រមូលផលលើកទីមួយ។ | ដូចជាការសាបព្រោះគ្រាប់ពូជស្រូវ ឬដាំកូនរុក្ខជាតិថ្មីៗនៅលើដីទទេរ។ |
| Ratoon crop (អំពៅសល់គល់ / អំពៅជើងទី២) | ជាដំណាំអំពៅដែលដុះចេញពីគល់ចាស់ បន្ទាប់ពីការប្រមូលផល (កាត់ដើម) លើកទីមួយរួច ដោយកសិករមិនបាច់ដាំកូន ឬកំណាត់ដើមថ្មីឡើងវិញនោះទេ។ | ដូចជាដើមចេក ឬស្លឹកគ្រៃ ដែលយើងកាត់ដើមធំយកទៅប្រើប្រាស់ ហើយវាលូតលាស់កូនថ្មីចេញពីគល់ដដែលនៅរដូវបន្ទាប់។ |
| Chlordane (ថ្នាំគីមីក្ល័រដេន) | ជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមីយ៉ាងកាចសាហាវ ដែលគេធ្លាប់ប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយសម្រាប់សម្លាប់សត្វល្អិតក្នុងដី ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នត្រូវបានហាមឃាត់ជាសកលដោយសារវាបន្សល់ជាតិពុលយូរអង្វែងក្នុងបរិស្ថាន និងប៉ះពាល់សុខភាព។ | ដូចជាគ្រាប់មីនដែលគេកប់ក្នុងដីដើម្បីសម្លាប់សត្រូវ ប៉ុន្តែវាអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកផ្សេងនិងនៅសេសសល់រាប់សិបឆ្នាំ។ |
| Commercial Cane Sugar / CCS (កម្រិតជាតិស្ករអំពៅ) | ជារង្វាស់ខ្នាតស្តង់ដារដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងរោងចក្រស្ករស សម្រាប់វាស់បរិមាណជាតិស្ករសុទ្ធដែលអាចទាញយកបានពីដើមអំពៅ ដែលជាកត្តាកំណត់តម្លៃអំពៅនៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតជាតិអាល់កុលក្នុងស្រា ដើម្បីដឹងពីគុណភាព និងកំណត់តម្លៃរបស់វាអញ្ចឹងដែរ។ |
| Economic threshold level / ETL (កម្រិតព្រំដែនសេដ្ឋកិច្ចនៃការរាតត្បាត) | ជាកម្រិតនៃចំនួនសត្វល្អិតចង្រៃនៅក្នុងចម្ការ ដែលកសិករត្រូវចាប់ផ្តើមចាត់វិធានការកម្ចាត់ (ឧទាហរណ៍៖ បាញ់ថ្នាំ) ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យការខូចខាតដំណាំកើនឡើងដល់កម្រិតមួយដែលធ្វើឱ្យខាតបង់ប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាភ្លើងសញ្ញាពណ៌លឿងនៅស្តុប ដែលប្រាប់យើងឱ្យត្រៀមខ្លួនចាត់វិធានការ មុនពេលបញ្ហា (ការខាតបង់ថវិកា) កើតឡើង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
