បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតការអនុវត្តគំរូសហគ្រិនភាពសង្គមនិងបច្ចេកវិទ្យា (Technosociopreneurship) នៅក្នុងស្ថាប័នសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មមូលដ្ឋាន ដែលធ្វើឱ្យមានឧបសគ្គដល់ការពង្រីកទំហំអាជីវកម្មទំនិញកសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណ (Quantitative method) ជាមួយនឹងការវិភាគទិន្នន័យម៉ូដែលរចនាសម្ព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Direct Relationship Evaluation (PLS-SEM) ការវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ (ដោយប្រើប្រាស់ PLS-SEM) |
ងាយស្រួលយល់ និងរហ័សក្នុងការវាស់ស្ទង់ឥទ្ធិពលផ្ទាល់ពីកត្តាឯករាជ្យនីមួយៗ (ការច្នៃប្រឌិត កិច្ចសហការ វប្បធម៌) ទៅលើស្ថាប័នសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។ | មិនអាចពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញជាក់ស្តែងបានល្អ និងបណ្តាលឱ្យទាត់ចោលសម្មតិកម្មសំខាន់ៗ ដោយសារកត្តាមួយចំនួនត្រូវការអថេរសម្របសម្រួលដើម្បីបង្កើតឥទ្ធិពល។ | បង្ហាញថាការច្នៃប្រឌិត (Innovation) មិនមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានដោយផ្ទាល់ទៅលើភាពជោគជ័យរបស់ស្ថាប័នសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានទេ (មានតម្លៃមធ្យមអវិជ្ជមាន -០.០៤៦)។ |
| Mediated Relationship Evaluation via Technosociopreneurship ការវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងដោយប្រយោលតាមរយៈសហគ្រិនភាពសង្គមនិងបច្ចេកវិទ្យា |
ផ្តល់រូបភាពច្បាស់លាស់និងស៊ីជម្រៅពីរបៀបដែលនវានុវត្តន៍និងវប្បធម៌អាចជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានបាន តាមរយៈការតភ្ជាប់ដោយបច្ចេកវិទ្យានិងសហគ្រិនភាពសង្គម។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ និងការបកស្រាយលទ្ធផលស្មុគស្មាញ (R-squared, p-value, t-statistic) លើឥទ្ធិពលសម្របសម្រួល (Mediation Effect)។ | សហគ្រិនភាពសង្គមនិងបច្ចេកវិទ្យា បានដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួលយ៉ាងសំខាន់ (p < 0.05) និងបានរួមចំណែកពន្យល់ ៥៣% (R² = 0.530) នៃកត្តាដែលមានឥទ្ធិពលលើស្ថាប័នសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិស៊ីជម្រៅ និងកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករផ្ទាល់នៅមូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Nagari Air Dingin ស្រុក Solok ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយផ្តោតលើសហករណ៍កសិករដាំកាហ្វេតែមួយគត់ (KPSU Solok Radjo)។ ទិន្នន័យនេះមានភាពលម្អៀងទៅរកបរិបទវប្បធម៌ និងកម្រិតសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកលទ្ធផលនេះទៅអនុវត្តទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយសារកម្រិតអក្ខរកម្មបច្ចេកវិទ្យា និងទម្លាប់នៃការទុកចិត្តគ្នាក្នុងសហករណ៍កសិកម្មនៅកម្ពុជាអាចមានភាពខុសគ្នាពីសហគមន៍ឥណ្ឌូនេស៊ី។
គំរូសហគ្រិនភាពសង្គមនិងបច្ចេកវិទ្យានេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ពង្រឹងកសាងសមត្ថភាពសហករណ៍កសិកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងនវានុវត្តន៍ កិច្ចសហការ និងវប្បធម៌តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យា គឺជាគន្លឹះដោះស្រាយបញ្ហាលំបាកក្នុងការអភិវឌ្ឍស្ថាប័នសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាននៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Technosociopreneurship (សហគ្រិនភាពសង្គមនិងបច្ចេកវិទ្យា) | ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើប (Technopreneurship) និងគោលដៅដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម (Sociopreneurship) ដើម្បីបង្កើតជាអាជីវកម្ម ឬសហករណ៍ដែលមិនត្រឹមតែស្វែងរកប្រាក់ចំណេញប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងជួយលើកស្ទួយជីវភាព និងសេដ្ឋកិច្ចសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ | ដូចជាការបង្កើតកម្មវិធីទូរស័ព្ទ (App) សម្រាប់ជួយកសិករលក់បន្លែផ្ទាល់ទៅកាន់អ្នកទិញ ដើម្បីទទួលបានតម្លៃខ្ពស់ និងជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រក្នុងភូមិ។ |
| Local Economic Institutions (ស្ថាប័នសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន) | បណ្តាញសង្គម វប្បធម៌ និងស្ថាប័នផ្លូវការនានា (ដូចជាសហករណ៍កសិកម្ម ឬសមាគមអាជីវកម្ម) ដែលជួយសម្របសម្រួល និងគាំទ្រដល់សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីពង្រឹងកម្លាំងតថ្លៃលើទីផ្សាររួមគ្នា។ | ដូចជាសមាគមអ្នកដាំម្រេចកំពត ដែលជួយរៀបចំច្បាប់ទម្លាប់ កំណត់តម្លៃអប្បបរមា និងស្វែងរកទីផ្សាររួមគ្នាសម្រាប់កសិករក្នុងតំបន់ ជាជាងទុកឱ្យពួកគេតស៊ូរៀងៗខ្លួន។ |
| Partial Least Squares Structural Equation Modeling / PLS-SEM (ម៉ូដែលសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ PLS) | វិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ និងទស្សន៍ទាយទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញរវាងអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ជាពិសេសអថេរដែលយើងមិនអាចវាស់វែងបានដោយផ្ទាល់ (ដូចជា កម្រិតកិច្ចសហការ ឬឥទ្ធិពលវប្បធម៌) ដោយត្រូវពឹងផ្អែកលើសំណួរស្ទង់មតិជាច្រើនបញ្ចូលគ្នា។ | ដូចជាការវាយតម្លៃភាពរឹងមាំនៃផ្ទះទាំងមូល (អថេរដែលមើលមិនឃើញផ្ទាល់) ដោយធ្វើការវាស់ស្ទង់លម្អិតទៅលើគុណភាពឥដ្ឋ ស៊ីម៉ងត៍ និងដែកដែលបានប្រើប្រាស់ (សូចនាករដែលមើលឃើញជាក់ស្តែង)។ |
| Mediation Effect (ឥទ្ធិពលនៃការសម្របសម្រួល) | យន្តការផ្លូវការក្នុងស្ថិតិ ដែលបញ្ជាក់ថាកត្តាទី១ (ឧទាហរណ៍៖ នវានុវត្តន៍) មិនមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើកត្តាទី២ (ឧទាហរណ៍៖ ភាពជោគជ័យស្ថាប័ន) ទេ ប៉ុន្តែវាអាចបង្កើតជាលទ្ធផលវិជ្ជមានបាន តាមរយៈការឆ្លងកាត់កត្តាទី៣ (ឧទាហរណ៍៖ សហគ្រិនភាពបច្ចេកវិទ្យា) ដែលដើរតួជាស្ពានចម្លង។ | ដូចជាការដែលយើងមិនអាចនិយាយផ្ទាល់ជាមួយជនបរទេសបាន (គ្មានឥទ្ធិពលផ្ទាល់) ប៉ុន្តែយើងអាចប្រាស្រ័យទាក់ទងការងារបានយ៉ាងល្អតាមរយៈអ្នកបកប្រែភាសាម្នាក់ (អ្នកសម្របសម្រួល)។ |
| Convergent Validity (សុពលភាពនៃការរួមបញ្ចូលគ្នា) | ការធ្វើតេស្តក្នុងដំណើរការវិភាគទិន្នន័យ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាសំណួរ ឬសូចនាករផ្សេងៗគ្នាដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់គោលគំនិតតែមួយ ពិតជាមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ និងទាញទៅរកលទ្ធផលក្នុងទិសដៅតែមួយពិតប្រាកដមែន។ | ដូចជាការសួរសិស្សម្នាក់នូវសំណួរគណិតវិទ្យា៣ផ្សេងគ្នា បើសិស្សនោះពិតជាពូកែគណិតមែន គេត្រូវតែឆ្លើយត្រូវទាំង៣សំណួរនោះ (លទ្ធផលទៅរកទិសដៅតែមួយ)។ |
| Discriminant Validity (សុពលភាពនៃការរើសអើង) | ការធ្វើតេស្តស្ថិតិដើម្បីធានាថា គោលគំនិត ឬអថេរពីរដែលទ្រឹស្តីចាត់ទុកថាខុសគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ការច្នៃប្រឌិត និង វប្បធម៌) គឺពិតជាមានភាពខុសគ្នាដាច់ពីគ្នា ហើយមិនមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេករហូតដល់ច្រឡំគ្នានៅក្នុងទិន្នន័យជាក់ស្តែងនោះទេ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនដើម្បីវាយតម្លៃបែងចែករវាង "ភាពឈឺចាប់ផ្លូវកាយ" និង "ភាពឈឺចាប់ផ្លូវចិត្ត" ទោះបីជាវាសុទ្ធតែជាការឈឺចាប់ តែម៉ាស៊ីននោះត្រូវតែអាចចាប់សញ្ញាខុសគ្នាដាច់ពីគ្នា។ |
| Technopreneurship (សហគ្រិនភាពបច្ចេកវិទ្យា) | ការបង្កើត និងគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មថ្មីៗដោយពឹងផ្អែកជាចម្បងលើបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្ម បង្កើតផលិតផលថ្មីៗប្លែក និងពង្រីកទីផ្សារប្រកួតប្រជែង។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ដ្រូន (Drone) ដើម្បីបាញ់ថ្នាំ និងតាមដានសុខភាពដំណាំក្នុងកសិដ្ឋានធំៗ ជាជាងការប្រើកម្លាំងមនុស្សសុទ្ធសាធដែលយឺតយ៉ាវ និងចំណាយច្រើន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
