បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុកែប្រែដីចំនួនបីប្រភេទ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះទឹក និងបង្កើនភាពធន់នឹងភាពរាំងស្ងួតសម្រាប់ការលូតលាស់របស់កូនឈើ (ដូចជា ដើមធ្នង់ យូកាលីបតឹស និងស្វាយ)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការពិសោធន៍ដាំកូនឈើក្នុងផើងក្រោមលក្ខខណ្ឌផ្ទះកញ្ចក់ពន្លឺធម្មជាតិ ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុកែប្រែដីលាយជាមួយដីប្រភេទកូរ៉ាត (Korat soil) ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Unamended Soil) ដីកូរ៉ាតធម្មតា (មិនប្រើសារធាតុកែប្រែ) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើការទិញសារធាតុកែប្រែដី។ ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តដោយមិនបាច់លាយបញ្ចូលសារធាតុផ្សេងៗ។ | សមត្ថភាពស្រូបនិងរក្សាទឹកទាបបំផុត។ រុក្ខជាតិងាយនឹងស្រពោន និងងាប់លឿននៅពេលជួបប្រទះគ្រោះរាំងស្ងួត។ | មានបរិមាណទឹកសម្រាប់រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ (PAW) ទាបបំផុតត្រឹម ២២.៣%។ |
| Husk Ash (5% by weight) ការប្រើប្រាស់ផេះអង្កាម ៥% |
ជាវត្ថុធាតុដើមងាយស្រួលរកក្នុងស្រុក និងមានតម្លៃថោក។ ជួយបន្ថែមសារធាតុចិញ្ចឹមម៉ាក្រូសំខាន់ៗ (P, K, Ca, Mg) ដល់ដីដោយផ្ទាល់។ | សមត្ថភាពស្រូបរក្សាទឹកមិនសូវខ្ពស់ដូចការពឹងផ្អែកលើសារធាតុប៉ូលីមែរសិប្បនិម្មិតនោះទេ។ ត្រូវការបរិមាណច្រើន (៥% នៃទម្ងន់ដី) ដើម្បីឃើញប្រសិទ្ធភាព។ | បង្កើនបរិមាណទឹកសម្រាប់រុក្ខជាតិដល់ ២៦.៣% និងមានផ្ទុកសារធាតុ P និង K ខ្ពស់ជាងគេ។ |
| High Water-Absorbing Polymer (HWAP - Polyacrylamide) ប៉ូលីមែរស្រូបទឹកកម្រិតខ្ពស់ (Polyacrylamide) |
មានសមត្ថភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការស្រូប និងរក្សាទុកទឹកនៅក្នុងដីបានយូរ។ ជួយកាត់បន្ថយចរន្តទឹកជ្រាបចូលដី (Ksat) បានល្អដែលជួយកាត់បន្ថយការបាត់បង់ទឹក។ | មិនបានផ្តល់នូវសារធាតុចិញ្ចឹមម៉ាក្រូចម្រុះក្រៅពីអាសូត (N) នោះទេ។ អាចមានតម្លៃថ្លៃក្នុងការទិញសម្រាប់ការដាំដុះលើផ្ទៃដីធំ។ | ផ្តល់នូវបរិមាណទឹកសម្រាប់រុក្ខជាតិ (PAW) ខ្ពស់ជាងគេបំផុតរហូតដល់ ២៨%។ |
| TerraCottem (0.15% and 0.375%) សារធាតុ TerraCottem (កម្រិត ០.១៥% និង ០.៣៧៥%) |
បំពេញមុខងារពីរទន្ទឹមគ្នាគឺជួយរក្សាទឹកផង និងបន្ថែមជីជាតិ (N, P, K) ដល់ដីផង។ មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការជួយពន្យារអាយុកាលរុក្ខជាតិមិនឱ្យឆាប់ស្រពោន។ | ជាផលិតផលពាណិជ្ជកម្មនាំចូលដែលអាចមានតម្លៃខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យកសិករខ្នាតតូចពិបាកក្នុងការទិញយកមកប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយ។ | ជួយពន្យារពេលអន់កម្លាំង (Time to wilting) របស់កូនឈើបានយូរបំផុតក្នុងលក្ខខណ្ឌស្រោចទឹក និងកាត់បន្ថយចរន្តទឹកជ្រាបចូលដីបាន ៥០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពិសោធន៍កសិកម្មក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ រួមទាំងការចំណាយលើសារធាតុកែប្រែដី និងឧបករណ៍វិភាគដីក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តស៊ីសាកេត ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ប្រភេទដីកូរ៉ាត (Korat soil) និងធ្វើការពិសោធន៍ក្នុងផើងក្រោមផ្ទះកញ្ចក់ មិនមែននៅទីវាលផ្ទាល់នោះទេ។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលម្អៀងប្រសិនបើអនុវត្តលើប្រភេទដីខុសគ្នា ឬក្នុងស្ថានភាពចម្ការជាក់ស្តែង (Field conditions) ដែលមានកត្តាអាកាសធាតុប្រែប្រួលខ្ពស់។ យ៉ាងណាក្តី វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដោយសារខេត្តជាប់ព្រំដែនថៃមានលក្ខណៈដីខ្សាច់ និងអាកាសធាតុប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុកែប្រែដីនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការដាំដុះនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការជួយកូនឈើឱ្យរស់រានឆ្លងកាត់រដូវប្រាំង។
ការរួមបញ្ចូលសារធាតុកែប្រែដី ជាពិសេសធនធានក្នុងស្រុកដូចជាផេះអង្កាម ឬសារធាតុប៉ូលីមែរក្នុងបរិមាណសមស្រប អាចជួយកសិករកម្ពុជាកាត់បន្ថយហានិភ័យពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និងកង្វះខាតទឹកស្រោចស្រពបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| High Water-Absorbing Polymer / Polyacrylamide (ប៉ូលីមែរស្រូបទឹកកម្រិតខ្ពស់ / ប៉ូលីអាក្រីឡាមីត) | សារធាតុគីមីសំយោគដែលមានសមត្ថភាពស្រូប និងរក្សាទុកទឹកបានច្រើនដងនៃទម្ងន់របស់វា ដែលជួយកាត់បន្ថយការបាត់បង់ទឹកពីដី និងបញ្ចេញទឹកបន្តិចម្តងៗទៅឱ្យឫសរុក្ខជាតិប្រើប្រាស់នៅពេលខ្វះទឹក។ | ដូចជាអេប៉ុង (Sponge) ដ៏ពូកែមួយដែលបឺតស្រូបទឹកទុកបានច្រើន ហើយច្របាច់ចេញទឹកបន្តិចម្តងៗនៅពេលដែលដីស្ងួត។ |
| TerraCottem (សារធាតុកែប្រែដី TerraCottem) | ជាប្រភេទសារធាតុកែប្រែដីពាណិជ្ជកម្មដែលមានលាយបញ្ចូលគ្នានូវប៉ូលីមែរស្រូបទឹក ជីជាតិ និងសារធាតុជំរុញការលូតលាស់រុក្ខជាតិ ដើម្បីបង្កើនទាំងសមត្ថភាពរក្សាទឹក និងផ្តល់ជីវជាតិដល់ដីក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាអាហារបំប៉នរូបមន្តពិសេស (All-in-one supplement) សម្រាប់រុក្ខជាតិ ដែលមានទាក់ទឹក វីតាមីន និងថាមពលក្នុងកញ្ចប់តែមួយ។ |
| Plant Available Water - PAW (ទឹកដែលអាចប្រើប្រាស់បានដោយរុក្ខជាតិ) | បរិមាណទឹកនៅក្នុងដីដែលស្ថិតនៅចន្លោះចំណុចផ្ទុកទឹកអតិបរមារបស់ដី (Field Capacity) និងចំណុចដែលរុក្ខជាតិស្រពោនជាអចិន្ត្រៃយ៍ (Permanent Wilting Percentage) ដែលរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បានជាក់ស្តែង។ | ដូចជាទឹកប្រាក់នៅក្នុងគណនីធនាគារដែលអាចដកមកចាយបានជាក់ស្តែង (ដោយមិនរាប់បញ្ចូលប្រាក់កក់ដែលធនាគារតម្រូវឱ្យរក្សាទុកក្នុងកុងនោះទេ)។ |
| Saturated hydraulic conductivity - Ksat (ចរន្តទឹកជ្រាបចូលដីពេលឆ្អែតទឹក) | រង្វាស់នៃល្បឿនដែលទឹកអាចហូរជ្រាបកាត់ស្រទាប់ដីនៅពេលដែលរន្ធខ្យល់ក្នុងដីពោរពេញទៅដោយទឹក។ ការថយចុះនៃ Ksat (ឧទាហរណ៍ដោយសារការប្រើប៉ូលីមែរ) ជួយកាត់បន្ថយការលេចជ្រាបទឹកចោលទៅក្រោមជ្រៅពេក។ | ដូចជាល្បឿននៃទឹកដែលហូរច្រោះតាមរយៈកន្ត្រងចម្រោះមួយ។ បើកន្ត្រងញឹក ទឹកហូរយឺតអាចរក្សាទឹកបានយូរ បើកន្ត្រងក្រលាធំ ទឹកហូរលឿនបាត់បង់អស់រហ័ស។ |
| Permanent Wilting Percentage - PWP (ចំណុចស្រពោនអចិន្ត្រៃយ៍) | កម្រិតសំណើមដីដែលទាបបំផុត ដែលរុក្ខជាតិមិនអាចបញ្ចេញកម្លាំងស្រូបយកទឹកបានទៀតទេ ទោះបីជាមានទឹកសេសសល់ក្នុងដីបន្តិចបន្តួចក៏ដោយ បណ្តាលឱ្យរុក្ខជាតិស្រពោនហើយមិនអាចងើបឡើងវិញបាន។ | ដូចជាទឹកនៅបាតកែវដែលទុយោបឺតលែងដល់ ទោះបីខំប្រឹងបឺតយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មិនបានទឹកផឹកដែរ។ |
| Evapotranspiration (រំហួតត្រង់ស្ពីរ៉ាស៊ីយ៉ុង / ការបាត់បង់ទឹកតាមរយៈរំហួត និងរុក្ខជាតិ) | ដំណើរការរួមបញ្ចូលគ្នានៃការបាត់បង់ទឹកដោយការហួតចេញពីផ្ទៃដី (Evaporation) និងការបញ្ចេញញើសឬចំហាយទឹកតាមរយៈស្លឹករុក្ខជាតិ (Transpiration) ទៅក្នុងបរិយាកាសវិញ។ | ដូចជាការខាតបង់ថវិកាប្រចាំខែ ដែលមានទាំងការចំណាយដោយខ្លួនឯង (រុក្ខជាតិបញ្ចេញញើស) និងការបាត់បង់ដោយសារកត្តាខាងក្រៅ (ទឹកហួតពីដីដោយសារកម្តៅថ្ងៃ)។ |
| Field Capacity - FC (សមត្ថភាពផ្ទុកទឹករបស់ដី) | បរិមាណទឹកអតិបរមាដែលដីអាចរក្សាទុកបាន បន្ទាប់ពីទឹកដែលលើសត្រូវបានហូរច្រោះស្រកចុះអស់ដោយសារទំនាញផែនដី (ជាទូទៅ២ទៅ៣ថ្ងៃក្រោយពេលស្រោចទឹកជោក ឬភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង)។ | ដូចជាអេប៉ុងដែលត្រូវបានជ្រលក់ទឹកឱ្យជោក រួចលើកឡើងឱ្យស្រក់ទឹកដែលហូរហៀរអស់ សល់តែបរិមាណទឹកដែលវាអាចពាំជាប់នឹងខ្លួន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
