បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្រាវជ្រាវពីរបៀបដែលរុក្ខជាតិចំណីផ្សេងៗគ្នាជះឥទ្ធិពលដល់អត្រាលូតលាស់ ប្រេកង់នៃការសក និងការផលិតស៊ុតរបស់ដង្កូវស៊ីស្លឹកថ្នាំជក់ (Prodenia litura Fab.)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានចិញ្ចឹមសត្វល្អិតនេះរហូតដល់ជំនាន់ទីបីនៅលើស្លឹកនៃរុក្ខជាតិ ៥ ប្រភេទផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីសង្កេតមើលរង្វាស់នៃការលូតលាស់របស់ពួកវា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Rearing on Cotton (Upland Plant) ការចិញ្ចឹមសត្វល្អិតដោយប្រើស្លឹកកប្បាស (រុក្ខជាតិលើគោក) |
សត្វល្អិតផ្តល់ទិន្នផលស៊ុតខ្ពស់បំផុត ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជសត្វល្អិតក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីធ្វើការសិក្សាបន្ត។ | រយៈពេលលូតលាស់នៃដង្កូវមានភាពយឺតយ៉ាវ (ត្រូវការពេលយូរ) និងមានការសកច្រើនដងរហូតដល់ ៥ ទៅ ៦ ដង។ | ទិន្នផលស៊ុតជាមធ្យមខ្ពស់ដល់ទៅ ២.៨៥៨ ស៊ុត និងវដ្តជីវិតដង្កូវចំណាយពេលពី ១៥.៧ ទៅ ១៩.៧ ថ្ងៃ។ |
| Rearing on Mulberry (Upland Plant) ការចិញ្ចឹមសត្វល្អិតដោយប្រើស្លឹកមន (រុក្ខជាតិលើគោក) |
ផ្តល់ទិន្នផលស៊ុតខ្ពស់ខ្លាំង ហើយរយៈពេលនៃការលូតលាស់នៃដង្កូវមានភាពរហ័សជាងការចិញ្ចឹមលើស្លឹកកប្បាស។ | ទាមទារការផ្គត់ផ្គង់ស្លឹកមនស្រស់ៗជាប្រចាំដើម្បីចៀសវាងអត្រាស្លាប់ និងរក្សាគុណភាពនៃការលូតលាស់។ | ទិន្នផលស៊ុតជាមធ្យម ២.៦២៥ ស៊ុត និងវដ្តជីវិតដង្កូវចំណាយពេល ១៥.៨ ថ្ងៃ (សក ៥ ដង)។ |
| Rearing on Lotus & Morning Glory (Aquatic Plants) ការចិញ្ចឹមសត្វល្អិតដោយប្រើស្លឹកឈូក និងត្រកួន (រុក្ខជាតិទឹក) |
រយៈពេលនៃការលូតលាស់របស់ដង្កូវមានភាពរហ័សគួរសម និងមានការសកថេរត្រឹមតែ ៥ ដងប៉ុណ្ណោះ។ | ផ្តល់ទិន្នផលស៊ុតទាបបំផុត ដែលបង្ហាញថារុក្ខជាតិទឹកប្រភេទនេះមិនមែនជាជម្រក និងចំណីដ៏ល្អសម្រាប់សត្វល្អិតនេះក្នុងការបន្តពូជឡើយ។ | ទិន្នផលស៊ុតទាបខ្លាំង ត្រឹមតែ ១៦៨ ស៊ុត (ឈូក) និង ៣៨៧ ស៊ុត (ត្រកួន) ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មជាមូលដ្ឋាន ការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន និងការផ្គត់ផ្គង់រុក្ខជាតិចំណីស្រស់ៗជាប្រចាំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៣ ដោយប្រើប្រាស់ពូជរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក និងសីតុណ្ហភាពតំបន់ត្រូពិច (២៥-៣០ អង្សាសេ)។ ទោះបីជាទិន្នន័យមានចំណាស់បន្តិចក្តី ប៉ុន្តែដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ និងប្រភេទដំណាំកសិកម្មស្រដៀងគ្នាទាំងស្រុង ទិន្នន័យនេះនៅតែមានភាពត្រឹមត្រូវ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់បាន។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មដំណាំរួមផ្សំ និងឧស្សាហកម្មតម្បាញនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីចំណូលចិត្តចំណីរបស់សត្វល្អិត ជួយឱ្យកសិករកម្ពុជាអាចរៀបចំផែនការដាំដំណាំចម្រុះ និងគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃតាមបែបចម្រុះ (IPM) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Prodenia litura Fab. (ដង្កូវស៊ីស្លឹកថ្នាំជក់) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ (បច្ចុប្បន្នស្គាល់ថា Spodoptera litura) នៃប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃម៉្យាង (មេអំបៅយប់) ដែលដង្កូវរបស់វាស៊ីស្លឹកដំណាំជាច្រើនប្រភេទដូចជា ថ្នាំជក់ កប្បាស និងបន្លែផ្សេងៗ បណ្តាលឱ្យខូចខាតទិន្នផលកសិកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | វាដូចជាម៉ាស៊ីនកាត់ស្មៅរស់ ដែលដើរស៊ីបំផ្លាញស្លឹកដំណាំស្ទើរគ្រប់ប្រភេទដែលវាជួបប្រទះ។ |
| Larval Instar (ដំណាក់កាលលូតលាស់របស់ដង្កូវ ឬដំណាក់កាលសក) | ជាដំណាក់កាលនៃការលូតលាស់របស់សត្វល្អិតចន្លោះពីការសកស្បែកម្តងទៅម្តងទៀត។ សត្វល្អិតត្រូវសកស្បែកចោលដើម្បីពង្រីកទំហំខ្លួនរបស់វា ព្រោះស្បែកចាស់ខាងក្រៅមិនអាចយឺតបាន។ | ដូចជាក្មេងដែលត្រូវដូរទំហំខោអាវថ្មីជាបន្តបន្ទាប់នៅពេលដែលគេធំធាត់ឡើង ព្រោះខោអាវចាស់តូចចង្អៀតលែងស្លៀកត្រូវ។ |
| Head capsule (លលាដ៍ក្បាលដង្កូវ) | ជាផ្នែករឹងនៃក្បាលដង្កូវ ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រវាស់ទំហំទទឹងរបស់វាដើម្បីកំណត់ថាតើដង្កូវនោះស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលលូតលាស់ (Instar) ទីប៉ុន្មាន ព្រោះទំហំក្បាលប្រែប្រួលតាមដំណាក់កាលនីមួយៗយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការវាស់ទំហំមួកសុវត្ថិភាព ដើម្បីទាយដឹងពីអាយុ ឬទំហំក្បាលរបស់អ្នកពាក់វាអញ្ចឹង។ |
| Host plant (រុក្ខជាតិបណ្តុះ ឬរុក្ខជាតិចំណី) | ជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលសត្វល្អិតជ្រើសរើសយកមកធ្វើជាជម្រក និងជាប្រភពចំណីអាហារផ្តាច់មុខសម្រាប់លូតលាស់ រស់រានមានជីវិត និងបន្តពូជ។ | ដូចជាភោជនីយដ្ឋាន និងផ្ទះសំណាក់សំណព្វចិត្ត ដែលសត្វល្អិតតែងតែទៅស្នាក់នៅ និងស៊ីចុក។ |
| Molting (ការសកស្បែក) | ជាដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលសត្វល្អិត (ជាពិសេសក្នុងដំណាក់កាលជាដង្កូវ) ជម្រុះស្រទាប់ស្បែកចាស់ខាងក្រៅចេញ ដើម្បីអាចឱ្យរាងកាយរបស់វាលូតលាស់ធំជាងមុនបាន។ | ដូចជាសត្វពស់ដែលសកស្រទាប់ស្បែកចាស់ចោល ដើម្បីបន្តការលូតលាស់។ |
| Fecundity / Egg production (ទិន្នផលស៊ុត ឬសមត្ថភាពបន្តពូជ) | សមត្ថភាពរបស់សត្វល្អិតញីក្នុងការបង្កើត និងទម្លាក់ស៊ុត។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ ចំនួនស៊ុតប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងទៅតាមប្រភេទ និងគុណភាពរុក្ខជាតិចំណីដែលវាបានស៊ីកាលពីនៅជាដង្កូវ។ | ដូចជាមាន់ដែលស៊ីចំណីមានជីវជាតិល្អ វានឹងពងបានច្រើនជាងមាន់ដែលខ្វះចំណី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
