បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះធ្វើការវាយតម្លៃនិងវាស់វែងពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាននិងការប្រើប្រាស់ធនធានសំខាន់ៗ (ឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ទឹក និងថាមពល) នៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ផលិតកម្មស៊ុតនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី ដោយប្រៀបធៀបរវាងប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងនិងប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមលែងក្រៅ (Free range)។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃវដ្តជីវិត (Life Cycle Assessment - LCA) ស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ ISO 14040 ដើម្បីតាមដានរាល់ដំណើរការទាំងអស់តាំងពីការចាប់ផ្តើមរហូតដល់បញ្ចប់ខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មបឋម។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញថា ផលិតកម្មស៊ុតនៅប្រទេសអូស្ត្រាលីមានប្រសិទ្ធភាពបរិស្ថានខ្ពស់ ដោយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ និងការប្រើប្រាស់ថាមពលមានកម្រិតទាបបើធៀបនឹងអន្តរជាតិ។ កត្តាជំរុញចម្បងនៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថានទាំងនេះ គឺកើតចេញពីការផលិតចំណីសត្វ ការគ្រប់គ្រងលាមកសត្វ និងការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនីក្នុងកសិដ្ឋាន។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| កម្រិតនៃការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ទាប (Low GHG Emissions) | ផលិតកម្មស៊ុតក្នុងទ្រុងបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់តិចជាងការចិញ្ចឹមលែងក្រៅ (Free range) ដោយសារតែការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងមានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) និងផលិតភាពល្អជាង ដែលកាត់បន្ថយតម្រូវការចំណីសរុប។ | ១,៣ គីឡូក្រាម CO2-e/kg សម្រាប់ការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង បៀបធៀបនឹង ១,៦ គីឡូក្រាម CO2-e/kg សម្រាប់ការចិញ្ចឹមលែងក្រៅ។ |
| តម្រូវការថាមពលសរុប (Cumulative Energy Demand) | ការប្រើប្រាស់ថាមពលសម្រាប់ការផលិតស៊ុតក្នុងទ្រុងមានកម្រិតទាបជាងការសិក្សានៅតំបន់អឺរ៉ុប ដោយថាមពលភាគច្រើនត្រូវបានប្រើប្រាស់ទៅលើការផលិតចំណីសត្វ និងអគ្គិសនីប្រើប្រាស់ក្នុងកសិដ្ឋាន។ | ១០,៧ MJ ក្នុងមួយគីឡូក្រាមស៊ុតសម្រាប់ការចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង និង ១៣,១ MJ សម្រាប់ការចិញ្ចឹមលែងក្រៅ។ |
| ការប្រើប្រាស់ទឹកភាគច្រើនជាទឹកបៃតង (Green Water Dominance) | ថ្វីត្បិតតែស្នាមជើងទឹក (Water Footprint) សរុបមានទំហំធំ ប៉ុន្តែទឹកចំនួន ៩៥ ទៅ ៩៦% គឺជាទឹកភ្លៀង (Green water) ដែលដំណាំចំណីសត្វស្រូបយក រីឯការប្រើប្រាស់ទឹកដែលមានការប្រកួតប្រជែងផ្ទាល់ (Blue water) គឺមានបរិមាណតិចតួចបំផុត។ | ស្នាមជើងទឹកសរុបមានចន្លោះពី ២១៨៧ ទៅ ២៥៤៣ លីត្រ/គ.ក្រ ខណៈទឹកបូមប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង (ABS water) មានត្រឹមតែ ១៧,៤ ទៅ ១៧,៥ លីត្រ/គ.ក្រ ប៉ុណ្ណោះ។ |
| ផលប៉ះពាល់ចម្បងពីចំណីសត្វ (Dominant Impact of Feed Production) | ការផលិតចំណី ការប្រើប្រាស់ជីសម្រាប់ដាំដំណាំចំណីសត្វ និងអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) គឺជាប្រភពធំបំផុតនៃការបញ្ចេញកាបូន ការប្រើប្រាស់ថាមពល និងទឹកនៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្ម។ | ចំណីសត្វចូលរួមចំណែក ៥៥% នៃការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់សរុបនៅក្នុងប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង។ |
ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថានបន្ថែមទៀត របាយការណ៍នេះបានផ្តល់នូវអនុសាសន៍សំខាន់ៗដែលពាក់ព័ន្ធនឹងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ទាំងមូល។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| កសិករ និងអ្នកគ្រប់គ្រងកសិដ្ឋាន (Farmers and Farm Managers) | ត្រូវអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ចំណីសត្វ តាមរយៈការកែលម្អអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) និងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនីក្នុងកសិដ្ឋានដើម្បីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញ GHG និងសន្សំសំចៃការចំណាយ។ | ខ្ពស់ (High) |
| សមាគមឧស្សាហកម្មស៊ុត (Egg Industry Associations) | ត្រូវប្រមូលទិន្នន័យគោល (Benchmarking data) ស្តីពីការប្រើប្រាស់ទឹក និងថាមពលនៅទូទាំងឧស្សាហកម្ម ដើម្បីកំណត់គោលដៅកែលម្អឱ្យកាន់តែច្បាស់លាស់។ | ខ្ពស់ (High) |
| ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ (Research Institutions) | ធ្វើការស្រាវជ្រាវបន្ថែមដើម្បីវាស់វែង និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកត្តាបញ្ចេញឧស្ម័នពីលាមកសត្វ (manure emission factors) រួមទាំងអាម៉ូញាក់ និងនីត្រូសអុកស៊ីត ជាពិសេសសម្រាប់ប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងទំនើប។ | មធ្យម (Medium) |
របាយការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងមានការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងវិស័យចិញ្ចឹមបក្សីពាណិជ្ជកម្ម។ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃវដ្តជីវិត (LCA) អាចជួយកសិដ្ឋាននៅកម្ពុជាក្នុងការកំណត់នូវចំណុចខ្សោយ ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម (ចំណី និងថាមពល) និងកាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថាន។
ការអនុលោមតាមគោលការណ៍ផលិតកម្មដែលសន្សំសំចៃធនធាន និងយកចិត្តទុកដាក់លើបរិស្ថាន នឹងជួយឱ្យឧស្សាហកម្មស៊ុតកម្ពុជាមាននិរន្តរភាពយូរអង្វែង និងមានលទ្ធភាពប្រកួតប្រជែងតម្លៃទីផ្សារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Life Cycle Assessment (LCA) | ជាវិធីសាស្ត្រសម្រាប់វាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាននៃផលិតផលមួយតាំងពីការចាប់ផ្តើមប្រមូលវត្ថុធាតុដើម រហូតដល់ការបញ្ចប់វដ្តជីវិតរបស់វា។ ក្នុងការអនុវត្ត វាជួយអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ និងអ្នកស្រាវជ្រាវដឹងពីចំណុចដែលបញ្ចេញការបំពុលខ្លាំងបំផុតក្នុងខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្ម ដើម្បីដាក់ចេញវិធានការកាត់បន្ថយចំគោលដៅ។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលប្រវត្តិរូបសុខភាពរបស់ទំនិញមួយតាំងពីកើតរហូតដល់ស្លាប់ ដើម្បីដឹងថាវាធ្វើបាបបរិស្ថានកម្រិតណា។ |
| Feed Conversion Ratio (FCR) | ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីបរិមាណចំណីសត្វ (គីឡូក្រាម) ដែលត្រូវការដើម្បីផលិតបានសាច់ឬស៊ុតមួយគីឡូក្រាម។ ក្នុងកសិកម្ម អត្រា FCR កាន់តែទាប មានន័យថាកសិដ្ឋានចំណាយចំណីតិចតែទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ ដែលជួយកាត់បន្ថយទាំងការចំណាយសេដ្ឋកិច្ច និងផលប៉ះពាល់បរិស្ថានពីការផលិតចំណី។ | ដូចជារង្វាស់ស៊ីសាំងរបស់ឡានដែរ គឺការវាស់ថាតើសត្វស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូទើបបង្កើតបានស៊ុតមួយគីឡូក្រាម។ |
| Carbon Dioxide Equivalent (CO2-e) | ជាខ្នាតរង្វាស់ស្តង់ដារដែលបំប្លែងឥទ្ធិពលនៃការកើនឡើងកម្តៅផែនដីនៃឧស្ម័នផ្សេងៗ (ដូចជាមេតាន ឬនីត្រូសអុកស៊ីត) ទៅជាបរិមាណស្មើគ្នានៃឧស្ម័នកាបូនិច។ វាជួយឱ្យរដ្ឋាភិបាលងាយស្រួលបូកសរុបនិងរាយការណ៍ពីការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់សរុបក្នុងក្របខ័ណ្ឌជាតិ។ | ដូចជាការប្តូររូបិយប័ណ្ណបរទេសផ្សេងៗ (លុយបាត ដុង យ៉េន) មកជាប្រាក់រៀលតែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលគិតលុយសរុប។ |
| Cumulative Energy Demand (CED) | ជាការបូកសរុបនូវរាល់ថាមពលទាំងអស់ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយផ្ទាល់និងដោយប្រយោលពេញមួយខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មទាំងមូល។ វាជួយសូចនាករសម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយវាស់ស្ទង់ថាតើប្រព័ន្ធផលិតកម្មមួយប្រើប្រាស់ធនធានថាមពលអស់កម្រិតណា ដើម្បីរកយុទ្ធសាស្ត្រសន្សំសំចៃ។ | ដូចជាការបូកសរុបវិក័យប័ត្រភ្លើងនិងសាំងទាំងអស់របស់អ្នកពាក់ព័ន្ធ តាំងពីកសិករដាំចំណីសត្វរហូតដល់រោងចក្រវេចខ្ចប់ស៊ុត។ |
| Green Water | ជាបរិមាណទឹកភ្លៀងដែលត្រូវបានស្តុកទុកក្នុងដី ហើយត្រូវបានស្រូបយកដោយរុក្ខជាតិ (ដូចជាដំណាំចំណីសត្វ)។ ការយល់ដឹងពីទឹកបៃតងជួយអ្នករៀបចំគោលនយោបាយកសិកម្មដឹងថា ការផលិតនោះពឹងផ្អែកលើអាកាសធាតុនិងទឹកភ្លៀងច្រើនជាងការដណ្តើមប្រភពទឹកប្រកួតប្រជែងដទៃទៀត។ | ដូចជាទឹកភ្លៀងធម្មជាតិដែលស្រោចស្រពដំណាំដោយផ្ទាល់ ដោយមិនបាច់ឱ្យកសិករខំប្រឹងបូមទឹកពីទន្លេឬអណ្តូងមកស្រោចឡើយ។ |
| Blue Water | ជាបរិមាណទឹកសាបដែលត្រូវបានបូមចេញពីប្រភពទឹកលើដី (ទន្លេ បឹង) ឬទឹកក្រោមដី ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងផលិតកម្ម។ វាមានសារៈសំខាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក និងការវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃការដណ្តើមទឹកគ្នារវាងវិស័យកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងការប្រើប្រាស់ក្នុងទីក្រុង។ | ដូចជាទឹកម៉ាស៊ីន ឬទឹកអណ្តូងដែលយើងត្រូវចំណាយកម្លាំងនិងលុយដើម្បីបូមយកមកប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។ |
| System Expansion | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងការវាយតម្លៃវដ្តជីវិត (LCA) ដែលពង្រីកព្រំដែននៃការសិក្សាដើម្បីរាប់បញ្ចូលទាំងផលប្រយោជន៍នៃអនុផលដែលកាត់បន្ថយបន្ទុកបរិស្ថាននៅកន្លែងផ្សេង។ ឧទាហរណ៍ ការយកលាមកសត្វទៅធ្វើជីជំនួសជីគីមី ជួយកាត់បន្ថយការបញ្ចេញកាបូនពីការផលិតជីគីមី។ | ដូចជាការទិញមាន់មួយក្បាលបានទាំងសាច់និងរោម ហើយយើងគិតតម្លៃរោមមាន់ដែលលក់បាននោះមកទូទាត់កាត់បន្ថយថ្លៃដើមទិញមាន់វិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
