បញ្ហា (The Problem)៖ តើរុក្ខជាតិទឹកប្រភេទណាខ្លះដែលអាចផលិតអុកស៊ីហ្សែនបានល្អបំផុតតាមរយៈរស្មីសំយោគ ដើម្បីជួយទ្រទ្រង់ការដកដង្ហើម និងការរស់រានមានជីវិតរបស់ត្រីនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបិទជិត?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ដោយប្រើប្រាស់ដបកែវបិទជិត ដើម្បីវាស់ស្ទង់អត្រាផលិតអុកស៊ីហ្សែនរបស់រុក្ខជាតិទឹកចំនួន ៦ ប្រភេទ និងសង្កេតមើលអត្រារស់របស់ត្រីទីឡាព្យា (Tilapia mossambica) ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fish rearing with Hydrilla verticillata ការចិញ្ចឹមត្រីដោយប្រើសារាយកន្ទុយឆ្កែ (Hydrilla verticillata) |
ផលិតអុកស៊ីហ្សែនបានខ្ពស់ជាងគេបំផុតតាមរយៈរស្មីសំយោគ។ ជួយពន្យារអាយុជីវិតត្រីបានយូរជាងមុនរហូតដល់ជិតពីរដង នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបិទជិតនៅពេលមានពន្លឺ។ | ទាមទារពន្លឺព្រះអាទិត្យជាចាំបាច់។ នៅពេលយប់ ឬពេលគ្មានពន្លឺ រុក្ខជាតិនឹងដកហូតអុកស៊ីហ្សែនពីទឹកវិញ ដែលអាចធ្វើឱ្យត្រីឆាប់ងាប់ប្រសិនបើមានបរិមាណសារាយច្រើនពេក។ | អត្រាផលិតអុកស៊ីហ្សែន ០,១៩ ppm/hr/g និងជួយឱ្យត្រីទីឡាព្យារស់បានយូរជាងមុន ៩២,៣% (១២ ម៉ោង ៥៥ នាទី)។ |
| Fish rearing without aquatic plants (Control) ការចិញ្ចឹមត្រីដោយមិនមានរុក្ខជាតិទឹក (ក្រុមត្រួតពិនិត្យ) |
មិនមានហានិភ័យនៃការប្រជែងយកអុកស៊ីហ្សែនរវាងរុក្ខជាតិ និងត្រីនៅពេលយប់ ឬពេលគ្មានពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ | ត្រីប្រឈមនឹងការខ្វះអុកស៊ីហ្សែនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបិទជិត ឬទឹកនឹង ធ្វើឱ្យអត្រារស់រានមានជីវិតខ្លី។ | នៅក្នុងដបបិទជិតចំណុះ ១១ លីត្រ ត្រីទីឡាព្យារស់បានត្រឹមតែ ៦ ម៉ោង ៤៣ នាទី ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Fish rearing with Potamogeton crispus ការចិញ្ចឹមត្រីដោយប្រើរុក្ខជាតិទឹក Potamogeton crispus |
អាចជួយផលិតអុកស៊ីហ្សែនបានខ្លះ និងពន្យារអាយុជីវិតត្រីបានមួយកម្រិតធៀបនឹងការមិនមានរុក្ខជាតិសោះ។ | មានអត្រាផលិតអុកស៊ីហ្សែនទាបជាងគេបំផុត បើធៀបនឹងរុក្ខជាតិទឹកទាំង ៥ ប្រភេទផ្សេងទៀតក្នុងការពិសោធន៍។ | អត្រាផលិតអុកស៊ីហ្សែនត្រឹមតែ ០,១៣ ppm/hr/g ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការពិសោធន៍នេះចំណាយធនធានតិចតួចបំផុត ដោយពឹងផ្អែកលើសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍សាមញ្ញ និងរុក្ខជាតិទឹកដែលមានស្រាប់នៅក្នុងស្រុក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យកសិសាស្ត្រ (Kasetsart University) ប្រទេសថៃ តាំងពីឆ្នាំ ១៩៦៣ ដោយប្រើប្រាស់ដបកែវបិទជិតតូចៗ (១១ លីត្រ) ជាជាងស្រះចិញ្ចឹមត្រីជាក់ស្តែង ដូច្នេះបរិបទអាចមានកម្រិត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលនេះនៅតែមានតម្លៃសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះប្រភេទត្រីទីឡាព្យា និងរុក្ខជាតិទឹកដូចជាសារាយកន្ទុយឆ្កែ មានវត្តមានយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទឹកសាបរបស់យើង។
ការប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិទឹកដើម្បីបង្កើនអុកស៊ីហ្សែនតាមបែបធម្មជាតិ គឺជាវិធីសាស្ត្រដ៏មានសក្តានុពល និងចំណាយតិច សម្រាប់ការចិញ្ចឹមត្រីនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការយល់ដឹងពីតុល្យភាពនៃការរស្មីសំយោគ និងការដកដង្ហើមរបស់រុក្ខជាតិទឹក គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងគុណភាពទឹកក្នុងការចិញ្ចឹមត្រីនៅកម្ពុជាដោយប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| photosynthesis (រស្មីសំយោគ) | ដំណើរការដែលរុក្ខជាតិទឹកស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងកាបូនឌីអុកស៊ីត ដើម្បីបង្កើតជាថាមពល និងបញ្ចេញអុកស៊ីហ្សែនមកវិញទៅក្នុងទឹក ដែលត្រីអាចប្រើប្រាស់សម្រាប់ដកដង្ហើមបាន។ | ដូចជារោងចក្រខ្នាតតូចនៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិ ដែលបម្លែងពន្លឺថ្ងៃទៅជាខ្យល់អុកស៊ីហ្សែនបរិសុទ្ធសម្រាប់ឱ្យត្រីដកដង្ហើម។ |
| ppm - parts per million (ភាគក្នុងមួយលាន) | ខ្នាតរង្វាស់ដែលប្រើដើម្បីបង្ហាញពីកំហាប់នៃសារធាតុណាមួយដែលមានបរិមាណតិចតួចបំផុតនៅក្នុងអង្គធាតុរាវ ដូចជាបរិមាណអុកស៊ីហ្សែនរលាយ ឬកាបូនឌីអុកស៊ីតនៅក្នុងទឹក។ | ដូចជាការបន្តក់ទឹកថ្នាំពណ៌មួយដំណក់ចូលទៅក្នុងអាងទឹកធំមួយដែលមានទឹកមួយលានដំណក់។ |
| Hydrilla verticillata (សារាយកន្ទុយឆ្កែ) | ប្រភេទរុក្ខជាតិទឹកម្យ៉ាងដែលដុះលិចក្នុងទឹកទាំងស្រុង មានលក្ខណៈងាយស្រួលដាំដុះ និងមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការផលិតអុកស៊ីហ្សែនតាមរយៈរស្មីសំយោគ ដែលគេតែងប្រើក្នុងអាងចិញ្ចឹមត្រី។ | ជាម៉ាស៊ីនផលិតអុកស៊ីហ្សែនធម្មជាតិដ៏ពូកែមួយនៅក្នុងទឹក។ |
| Tilapia mossambica (ត្រីទីឡាព្យា) | ប្រភេទត្រីទឹកសាបដែលមានប្រភពដើមពីទ្វីបអាហ្រ្វិក ងាយស្រួលចិញ្ចឹម ធន់នឹងស្ថានភាពទឹកអន់ខ្សោយ និងត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការពិសោធន៍នេះដើម្បីវាស់ស្ទង់អត្រាប្រើប្រាស់អុកស៊ីហ្សែន។ | ដូចជាសត្វមាន់ស្រុកអញ្ចឹងដែរ វាជាប្រភេទត្រីដែលងាយចិញ្ចឹម ធន់នឹងអាកាសធាតុ និងស៊ីចំណីបានច្រើនមុខ។ |
| Carbon dioxide (កាបូនឌីអុកស៊ីត) | ឧស្ម័នដែលបញ្ចេញមកក្រៅតាមរយៈការដកដង្ហើមរបស់ត្រី និងសត្វទឹកផ្សេងៗ ហើយរុក្ខជាតិទឹកស្រូបយកឧស្ម័ននេះវិញដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងដំណើរការរស្មីសំយោគ។ | ជាខ្យល់កខ្វក់ដែលត្រីដកដង្ហើមចេញមកក្រៅ តែវាបែរជាក្លាយជាអាហារដ៏សំខាន់សម្រាប់រុក្ខជាតិទឹកទៅវិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
