បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់កសិកម្ម និងការបំពុលបរិស្ថានដែលបង្កឡើងដោយការដុតកាកសំណល់ និងការប្រើប្រាស់ហ្វូមសំយោគ តាមរយៈការកែច្នៃសំណល់ទាំងនោះទៅជាសម្ភារៈជីវៈ (biomaterials) ដែលងាយរលាយផុយស្រួយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានវាយតម្លៃលើអត្រាកំណើនសរសៃផ្សិត និងលក្ខណៈរូបវន្តនៃសមាសធាតុផ្សំ (myco-composites) ដោយប្រើប្រាស់ពូជផ្សិតចំនួន ៥ ប្រភេទ ដាំដុះលើកាកសំណល់កសិកម្មចំនួន ២ ប្រភេទ (អាចម៍រណារ និងចំបើង)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Sawdust-based Myco-composite ការផលិតសមាសធាតុផ្សំពីអាចម៍រណារ និងសរសៃផ្សិត |
មានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ និងការរួមតូចទាប ដែលផ្តល់នូវស្ថិរភាពរូបវន្ត និងភាពរឹងមាំបានយ៉ាងល្អប្រសើរ។ វាស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កែច្នៃជាសម្ភារៈវិចខ្ចប់ជំនួសហ្វូម។ | មានសមត្ថភាពស្រូបយកទឹកទាបជាងសមាសធាតុផ្សំពីចំបើង ហើយអត្រាលូតលាស់របស់ផ្សិតមួយចំនួននៅលើអាចម៍រណារមានភាពយឺតជាង។ | ទទួលបានដង់ស៊ីតេអតិបរមា ៣០២.៣៦ គីឡូក្រាម/ម៉ែត្រគូប និងអត្រារួមតូចទាបបំផុតត្រឹម ៦.៨១% (ជាមួយពូជផ្សិត Lentinus sp.)។ |
| Rice Straw-based Myco-composite ការផលិតសមាសធាតុផ្សំពីចំបើង និងសរសៃផ្សិត |
មានសមត្ថភាពក្នុងការស្រូបយកទឹកបានយ៉ាងខ្ពស់ និងជួយជំរុញអត្រាលូតលាស់របស់សរសៃផ្សិតបានលឿន ដែលល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់ការផលិតជាផើងបណ្តុះកូនរុក្ខជាតិ។ | មានដង់ស៊ីតេទាប និងអត្រានៃការរួមតូចខ្ពស់ (១១.៨៩-១៤.៥៦%) ដែលធ្វើឱ្យសម្ភារៈនេះមិនសូវរឹងមាំ និងងាយខូចទ្រង់ទ្រាយ។ | ទទួលបានសមត្ថភាពស្រូបយកទឹកខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ២៨៤.៤១% (ជាមួយពូជផ្សិត Lentinus sp.)។ |
| Expanded Polystyrene (EPS) Foam ការប្រើប្រាស់ហ្វូមសំយោគ (EPS) |
មានទម្ងន់ស្រាលបំផុត មានស្ថិរភាពខ្ពស់ មិនងាយជ្រាបទឹក និងមានតម្លៃថោកក្នុងការផលិតជាទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ជាសម្ភារៈដែលមិនអាចរលាយចូលក្នុងបរិស្ថានបាន (Non-biodegradable) ដែលបង្កជាបញ្ហាបំពុល និងកាកសំណល់ប្លាស្ទិកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | មិនអាចពុកផុយ ឬរលាយតាមបែបធម្មជាតិបានឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រជាមូលដ្ឋាន និងធនធានកាកសំណល់កសិកម្មដែលងាយស្រួលរកក្នុងស្រុក ដោយចំណាយទាប។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុកដូចជាអាចម៍រណារកៅស៊ូ និងចំបើង។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុប្រភេទកសិកម្ម និងសំណល់ស្រដៀងគ្នាខ្លាំង លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចត្រូវបានយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ និងទទួលបានលទ្ធផលប្រហាក់ប្រហែលគ្នានៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្ម និងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ផ្លាស្ទិក។
ជារួម បច្ចេកវិទ្យានេះមិនត្រឹមតែផ្តល់ដំណោះស្រាយដល់ការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់កសិកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបើកផ្លូវសម្រាប់ការផលិតសម្ភារៈជីវៈប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Myco-composite (សមាសធាតុផ្សំពីសរសៃផ្សិត) | ជាសម្ភារៈជីវៈដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការបណ្តុះសរសៃផ្សិតឱ្យដុះចាក់ស្រែះរុំព័ទ្ធកាកសំណល់កសិកម្ម (ដូចជាអាចម៍រណារ ឬចំបើង) ដើម្បីបង្កើតជាវត្ថុរឹងមាំដែលអាចជំនួសប្លាស្ទិក ឬហ្វូមបាន ហើយអាចរលាយចូលក្នុងបរិស្ថានវិញបានយ៉ាងងាយ។ | ដូចជាការចាក់បេតុងលាយជាមួយដែកសរសៃអញ្ចឹងដែរ ដែលក្នុងនេះកាកសំណល់កសិកម្មគឺជាគ្រួសខ្សាច់ ហើយសរសៃផ្សិតគឺជាសរសៃដែកដែលជួយចងរឹតវាឱ្យរឹងមាំទៅជារូបរាងតែមួយ។ |
| Mycelium / Mycelia (សរសៃផ្សិត ឬ បណ្តាញសរសៃផ្សិត) | ជាផ្នែកឫស ឬបណ្តាញកោសិការបស់ផ្សិតដែលលូតលាស់ជាទម្រង់សរសៃឆ្មារៗពណ៌ស មានតួនាទីបញ្ចេញអង់ស៊ីមដើម្បីរំលាយ និងស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹម ព្រមទាំងចាក់ស្រែះរុំព័ទ្ធវត្ថុធាតុដែលវាដុះពីលើ។ | ដូចជាឫសរបស់រុក្ខជាតិដែលចាក់ស្រែះចូលទៅក្នុងដី ដើម្បីទាញយកជីជាតិ និងចងរក្សាដីកុំឱ្យបាក់ស្រុតអញ្ចឹងដែរ។ |
| Solid-state fermentation (ការបំប្លែងជីវជាតិក្នុងទម្រង់រឹង) | ជាដំណើរការបណ្តុះមីក្រូសរីរាង្គ (ដូចជាផ្សិត) នៅលើវត្ថុធាតុដើមរឹងដែលមានសំណើមតិចតួច (គ្មានទឹកដក់) ដើម្បីឱ្យផ្សិតអាចបញ្ចេញអង់ស៊ីមបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ និងលូតលាស់ដោយបង្កើតបានជាម៉ាសជីវៈ (Biomass)។ | ដូចជាការបណ្តុះផ្សិតនៅលើគល់ឈើ ឬនៅលើកញ្ចប់អាចម៍រណារ ដោយគ្រាន់តែស្រោចទឹកផ្តល់សំណើម ដោយមិនចាំបាច់ត្រាំវានៅក្នុងទឹកនោះទេ។ |
| Valorization (ការកែច្នៃបង្កើនតម្លៃ) | ក្នុងបរិបទគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ វាគឺជាការយករបស់ដែលគេបោះចោល ឬលែងត្រូវការ (ដូចជាចំបើង ឬអាចម៍រណារ) មកកែច្នៃបង្កើតជាផលិតផលថ្មីដែលមានប្រយោជន៍ និងមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ជាងមុន (ឧទាហរណ៍ កែច្នៃជាសម្ភារៈវិចខ្ចប់)។ | ដូចជាការយកកង់ឡានចាស់ៗដែលគេបោះចោល មកកាត់ច្នៃធ្វើជាស្បែកជើង ឬផើងផ្កាដ៏ស្រស់ស្អាតដែលអាចលក់បានលុយអញ្ចឹងដែរ។ |
| Expanded Polystyrene (EPS) foam (ហ្វូមប៉ូលីស្ទីរ៉ែនសំយោគ) | ជាប្រភេទសម្ភារៈផ្លាស្ទិកទម្ងន់ស្រាលបំផុតដែលផលិតឡើងពីប្រេងកាត និងផ្ទុកខ្យល់ច្រើន។ វាភាគច្រើនត្រូវបានប្រើសម្រាប់វិចខ្ចប់ទំនិញ តែវាមិនអាចពុកផុយរលាយចូលក្នុងបរិស្ថានបានឡើយ ដែលបង្កជាកាកសំណល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | គឺជាប្រអប់ហ្វូមពណ៌សៗដែលយើងធ្លាប់ប្រើសម្រាប់ដាក់បាយ ឬជាទ្រនាប់ការពារការបែកបាក់ពេលទិញទូរទស្សន៍ថ្មី ដែលរាប់រយឆ្នាំក៏មិនងាយរលាយបាត់ទៅណាដែរ។ |
| Lignocellulosic (លីញ៉ូសែលុយឡូស) | ជាសមាសធាតុគីមីធម្មជាតិដ៏រឹងមាំដែលផ្សំឡើងពីសែលុយឡូស (Cellulose) ហេមីសែលុយឡូស (Hemicellulose) និងលីញីន (Lignin) ដែលមាននៅក្នុងកោសិការុក្ខជាតិ និងកាកសំណល់កសិកម្ម ធ្វើឱ្យវាមានភាពរឹង និងទាមទារអង់ស៊ីមពិសេសដើម្បីបំបែកវា។ | ដូចជាឆ្អឹង ឬគ្រោងឆ្អឹងដែករបស់រុក្ខជាតិដែលជួយឱ្យដើមឈើ ឬដើមស្រូវអាចឈរត្រង់រឹងមាំបានដោយមិនបាក់ខូចទ្រង់ទ្រាយ។ |
| Average shrinkage (អត្រារួមតូចជាមធ្យម) | ជារង្វាស់នៃការថយចុះទំហំ ឬមាឌរបស់សមាសធាតុផ្សំ បន្ទាប់ពីវាត្រូវបានយកទៅដុតសម្ងួតដកជាតិទឹកចេញ។ អត្រារួមតូចកាន់តែទាប មានន័យថាសម្ភារៈនោះរក្សារូបរាងដើមបានកាន់តែល្អ និងមានស្ថិរភាពខ្ពស់។ | ដូចជាពេលយើងយកសាច់ស្រស់ទៅហាលថ្ងៃធ្វើសាច់ក្រៀម វានឹងរួញតូចជាងមុន។ បើវារួញតិចបំផុត មានន័យថាទំហំវាស្ទើរតែមិនប្រែប្រួលសោះ។ |
| Water absorption (សមត្ថភាពស្រូបយកទឹក) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីភាគរយនៃបរិមាណទឹកដែលសម្ភារៈមួយអាចស្រូបទាញ និងរក្សាទុកបាននៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់វា។ សមត្ថភាពនេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងប្រសិនបើយើងចង់យកវាទៅធ្វើជាផើងសម្រាប់បណ្តុះកូនរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាអេប៉ុងលាងចានដែលបឺតស្រូបទឹកចូលទៅក្នុងខ្លួនវាកុំឱ្យស្រក់រហូតដល់វាឆ្អែតទឹកអញ្ចឹងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
