បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីឥទ្ធិពលនៃការប្រើប្រាស់គម្របប្លាស្ទិក និងផ្ទះកញ្ចក់ ដើម្បីពន្លឿនរដូវប្រមូលផល និងបង្កើនទិន្នផលដំណាំឪឡឹកនៅក្នុងតំបន់ Cukurova ប្រទេសទួរគី ក្នុងការបំពេញតម្រូវការទីផ្សារដើមរដូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយដាំសាកល្បងពូជឪឡឹកចំនួន ១០ប្រភេទ ក្រោមលក្ខខណ្ឌគ្របដណ្ដប់ចំនួន ៣ប្រភេទ ខុសៗគ្នា ដោយប្រៀបធៀបជាមួយការដាំដុះក្នុងចម្ការចំហ (Open field)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Open field cultivation ការដាំដុះក្នុងចម្ការចំហ |
ងាយស្រួលអនុវត្ត និងចំណាយដើមទុនតិចបំផុត ព្រោះមិនត្រូវការសាងសង់រចនាសម្ព័ន្ធ ឬទិញសម្ភារៈគ្របដណ្ដប់។ | ទទួលបានទិន្នផលទាបបំផុត និងប្រមូលផលបានយឺតជាងគេ ដោយងាយរងគ្រោះពីអាកាសធាតុខាងក្រៅ។ | ទទួលបានទិន្នផលមធ្យម ៥.៥២ គីឡូក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ និងប្រើពេល ១០៩.៥ ថ្ងៃពីការដាំដល់ប្រមូលផល។ |
| Low tunnel cultivation ការដាំដុះក្នុងរូងប្លាស្ទិកទាប |
អាចប្រមូលផលបានលឿនជាងមុនប្រហែល ២២ ថ្ងៃ និងមានទិន្នផលខ្ពស់ជាងចម្ការចំហរហូតដល់ ៣០%។ | ត្រូវការចំណាយដើមទុនបន្ថែមលើការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធដែកតូចៗ និងបន្ទះប្លាស្ទិក (PE) គ្របពីលើ។ | ទទួលបានទិន្នផលមធ្យម ៧.២០ គីឡូក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ និងប្រើពេល ១២២.៥ ថ្ងៃ។ |
| High tunnel cultivation ការដាំដុះក្នុងរូងប្លាស្ទិកខ្ពស់ |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងគេបំផុត ពោលគឺខ្ពស់ជាងចម្ការចំហដល់ទៅ ៥៩% និងអាចរៀបចំសីតុណ្ហភាពបានល្អក្នុងដំណាក់កាលលូតលាស់។ | ត្រូវការចំណាយខ្ពស់លើរចនាសម្ព័ន្ធដែកទីបធំៗ កៅស៊ូប្លាស្ទិកក្រាស់ (០.២៥មម) និងត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើនក្នុងការសាងសង់។ | ទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់បំផុត ៨.៧៦ គីឡូក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ ជាមួយនឹងភាពលឿនក្នុងការប្រមូលផល ៣៥ ថ្ងៃ។ |
| Unheated greenhouse ការដាំដុះក្នុងផ្ទះកញ្ចក់មិនប្រើកម្តៅ |
ផ្តល់លទ្ធភាពប្រមូលផលបានលឿនជាងគេបំផុត (មុន ៤៨ ថ្ងៃ) ដែលអំណោយផលដល់ការលក់បានថ្លៃនៅដើមរដូវ។ | ទិន្នផលទទួលបានទាប (៥.៩៤ គីឡូក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ) ដោយសារការចុះត្រជាក់នៅពេលសាបព្រួសលឿនពេក និងមានចំណាយដើមទុនសាងសង់ខ្ពស់ខ្លាំង។ | ប្រមូលផលមុនគេបំផុត ៤៧.៧ ថ្ងៃ ប៉ុន្តែទិន្នផលមានកម្រិតត្រឹម ៥.៩៤ គីឡូក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់សម្ភារៈកសិកម្មផ្សេងៗគ្នា ដែលទាមទារការវិនិយោគទុនខុសៗគ្នាទៅតាមប្រភេទរចនាសម្ព័ន្ធគ្របដណ្ដប់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់វាលទំនាប Cukurova ប្រទេសទួរគី (ឆ្នាំ ១៩៩១) ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់នៅរដូវរងា និងក្តៅនៅរដូវក្តៅ។ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការប្រឆាំងនឹងភាពត្រជាក់នៅដើមរដូវផ្ការីក ដែលខុសពីអាកាសធាតុត្រូពិចរបស់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានសីតុណ្ហភាពក្តៅនិងសំណើមខ្ពស់ពេញមួយឆ្នាំ ដូច្នេះពេលវេលាសាបព្រួសនិងរដូវកាលប្រមូលផលនឹងមានភាពខុសគ្នា។
ទោះបីជាអាកាសធាតុខុសគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែគោលគំនិតនៃការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកគ្រប ឬផ្ទះសំណាញ់ គឺពិតជាមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។
ជារួម បច្ចេកទេសរចនាសម្ព័ន្ធគ្របដណ្ដប់ដំណាំនេះ អាចជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនទិន្នផល ការពារជំងឺផ្សិត និងពង្រីកលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារបានពេញមួយឆ្នាំ ប្រសិនបើមានការសម្របខ្លួនទៅនឹងបរិបទអាកាសធាតុក្តៅសើម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Earliness (ភាពទទួលបានផលលឿនមុនរដូវ) | សំដៅលើសមត្ថភាពរបស់ដំណាំក្នុងការផ្តល់ផល និងទុំបានលឿនជាងធម្មតា ឬលឿនជាងការដាំដុះក្នុងចម្ការចំហ ដោយសារការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងអាកាសធាតុ (ដូចជាការគ្របរចនាសម្ព័ន្ធប្លាស្ទិក)។ | ដូចជាការដែលសិស្សរៀនពូកែអាចរៀនចប់ និងប្រឡងជាប់មុនកាលកំណត់។ |
| Low tunnel (រូងប្លាស្ទិកទាប) | ជារចនាសម្ព័ន្ធគ្របដណ្ដប់ដំណាំខ្នាតតូច ធ្វើពីដែកកោងនិងកៅស៊ូប្លាស្ទិក ដែលមានកម្ពស់ទាប (ប្រហែល ៦០សង់ទីម៉ែត្រ) សម្រាប់រក្សាកម្តៅនិងការពារកូនដំណាំនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ដំបូង។ | ដូចជាតង់តូចមួយដែលគេបោះសម្រាប់កូនក្មេងងូតទឹកលេង ដើម្បីកុំឱ្យត្រូវខ្យល់រងា។ |
| High tunnel (រូងប្លាស្ទិកខ្ពស់) | ជារចនាសម្ព័ន្ធដំបូលប្លាស្ទិកមានកម្ពស់ខ្ពស់ (ប្រហែល ២ម៉ែត្រ) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកសិករអាចដើរចូលថែទាំដំណាំបាន។ វាជួយកែប្រែអាកាសធាតុខាងក្នុងឱ្យក្តៅជាងខាងក្រៅដោយមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនកម្តៅសិប្បនិម្មិត។ | ដូចជារោងបុណ្យខ្នាតតូចដែលប្រក់កៅស៊ូប្លាស្ទិកថ្លាជុំជិត ដើម្បីការពារភ្លៀងនិងរក្សាកម្តៅ។ |
| Unheated greenhouse (ផ្ទះកញ្ចក់មិនប្រើកម្តៅ) | ជារចនាសម្ព័ន្ធផ្ទះកញ្ចក់ដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើពន្លឺព្រះអាទិត្យ (បាតុភូតផ្ទះកញ្ចក់) ដើម្បីរក្សាសីតុណ្ហភាពខាងក្នុង ដោយមិនប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីនកម្តៅបន្ថែមឡើយ។ | ដូចជាការចតឡានបិទកញ្ចក់ជិតនៅក្រោមកម្តៅថ្ងៃ ដែលធ្វើឱ្យខ្យល់ខាងក្នុងក្តៅខ្លាំងដោយមិនបាច់បើកម៉ាស៊ីនកម្តៅ។ |
| Randomized Block Design (ការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិក្នុងការរៀបចំការពិសោធន៍ ដោយបែងចែកដីជាប្លុកៗ ហើយចាត់តាំងពូជដំណាំទៅដាំក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពខុសគ្នារបស់គុណភាពដីទៅលើលទ្ធផល។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែនិងខ្សោយឱ្យចូលក្រុមចម្រុះគ្នា ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Sum degrees day's requirements (តម្រូវការផលបូកកម្រិតសីតុណ្ហភាពប្រចាំថ្ងៃ) | ជារង្វាស់នៃការប្រមូលផ្តុំកម្តៅ (សីតុណ្ហភាព) សរុបដែលដំណាំមួយត្រូវការជាចាំបាច់ ដើម្បីលូតលាស់ពីដំណាក់កាលមួយទៅដំណាក់កាលមួយទៀត (ឧទាហរណ៍ ពីសាបព្រួសដល់ប្រមូលផល)។ | ដូចជាការសន្សំប្រាក់ចូលកូនជ្រូកជារៀងរាល់ថ្ងៃ លុះត្រាតែគ្រប់ចំនួនទើបអាចទិញកង់មួយបាន (ដំណាំត្រូវការសន្សំកម្តៅគ្រប់គ្រាន់ទើបអាចទុំបាន)។ |
| F1 hybrids (ពូជកូនកាត់ជំនាន់ទី១) | ជាពូជដំណាំជំនាន់ទី១ ដែលបានមកពីការបង្កាត់ដោយចេតនារវាងពូជមេ និងពូជបា ដែលមានលក្ខណៈសេនេទិចខុសគ្នា ដើម្បីទទួលបានកូនដែលមានលក្ខណៈល្អប្រសើរ (លូតលាស់លឿន ទិន្នផលខ្ពស់ ធន់ជំងឺ)។ | ដូចជាការបង្កាត់សេះ និងលា ដើម្បីបានសត្វឡា ដែលមានកម្លាំងខ្លាំង និងធន់នឹងការងារធ្ងន់។ |
| Open pollinated varieties (ពូជបង្កាត់បើកចំហ) | ជាពូជដំណាំដែលកើតឡើងតាមរយៈការបង្កាត់ពូជដោយធម្មជាតិ (តាមខ្យល់ ឬសត្វល្អិត) ដោយលក្ខណៈសេនេទិចរបស់វានៅតែរក្សាបានដូចដើមពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ប្រសិនបើមិនមានការលាយឡំពីពូជផ្សេង។ | ដូចជាការថតចម្លងឯកសារដើម ដែលសន្លឹកចម្លងចេញមកមានទម្រង់និងខ្លឹមសារដូចឯកសារដើមបេះបិទ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
