បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការតាមដាន និងការព្យាករណ៍ពីការផ្ទុះឡើងនៃសត្វល្អិតចង្រៃមមាចត្នោត (Brown planthopper) ដែលតែងតែបំផ្លាញទិន្នផលស្រូវយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់អន្ទាក់ធុងទឹកពណ៌លឿងទំហំតូចដើម្បីតាមដានចំនួនសត្វល្អិតនៅក្នុងស្រែសាកល្បងដោយមិនប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 16 cm Yellow Water Pan Trap (YWPT) អន្ទាក់ធុងទឹកពណ៌លឿងទំហំ ១៦ ស.ម (វិធីសាស្ត្រស្នើឡើង) |
មានតម្លៃថោក ងាយស្រួលរកទិញ ងាយស្រួលដំឡើង និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ដោយកសិករ។ | ទាមទារការចុះពិនិត្យ រាប់ចំនួនសត្វល្អិត និងផ្លាស់ប្តូរទឹកសាប៊ូជាប្រចាំរៀងរាល់សប្តាហ៍។ | មានទំនាក់ទំនង ៦៤.២៥% ជាមួយនឹងចំនួនមមាចត្នោតក្នុងស្រែពិតប្រាកដ និងអាចព្យាករណ៍ការផ្ទុះឡើងមុន ២-៣ សប្តាហ៍ ប្រសិនបើចាប់បានលើសពី ៣ក្បាល/អន្ទាក់/សប្តាហ៍។ |
| 60 cm Standard Yellow Water Pan Trap អន្ទាក់ធុងទឹកពណ៌លឿងស្តង់ដារទំហំ ៦០ ស.ម (វិធីសាស្ត្រដើម) |
មានផ្ទៃក្រឡាធំទូលាយ ដែលអាចទាក់ទាញ និងចាប់សត្វល្អិតបានចំនួនច្រើនជាងអន្ទាក់តូច។ | មានតម្លៃថ្លៃ ពិបាករកទិញ និងមិនងាយស្រួលក្នុងការចល័តឬផ្លាស់ប្តូរទីតាំងនៅក្នុងវាលស្រែ។ | អ្នកស្រាវជ្រាវបានសន្និដ្ឋានថា វាមិនមានភាពសមស្របសម្រាប់ការយកទៅអនុវត្តជាក់ស្តែងក្នុងកម្មវិធីគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃដោយសារតម្លៃនិងទំហំរបស់វា។ |
| Direct counting on rice hills / D-vac Machine ការរាប់ផ្ទាល់លើដើមស្រូវ និងប្រើម៉ាស៊ីនបូមសត្វល្អិត D-vac (វិធីសាស្ត្រផ្ទៀងផ្ទាត់) |
ផ្តល់ទិន្នន័យជាក់ស្តែងនិងសុក្រឹតបំផុតអំពីចំនួនសត្វល្អិត និងសត្វល្អិតមិត្តដែលកំពុងរស់នៅលើដើមស្រូវផ្ទាល់។ | ចំណាយពេលយូរ ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងពិបាកអនុវត្តសម្រាប់ផ្ទៃដីស្រែទំហំធំ។ | ប្រើជាគោល (Baseline) សម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃអន្ទាក់ទឹកពណ៌លឿង ហើយបានរកឃើញថាស្រែដែលមានសត្វល្អិតមិត្ត Cyrtorhinus lividipennis ច្រើន គឺមិនមានការផ្ទុះឡើងនៃមមាចត្នោតទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារធនធានតិចតួចបំផុត និងមានតម្លៃថោក ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កសិដ្ឋានខ្នាតតូចនិងមធ្យមនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Pathum Thani និង Chachoengsao នៃប្រទេសថៃ ក្នុងរដូវប្រាំងនិងរដូវវស្សា ជាមួយពូជស្រូវក្នុងស្រុក (RD series)។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ លក្ខខណ្ឌដី និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីស្រែស្រដៀងគ្នានឹងភាគកណ្តាលនៃប្រទេសថៃ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់ ប៉ុន្តែកម្រិតនៃការផ្ទុះឡើងអាចប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចអាស្រ័យលើពូជស្រូវដែលធន់នឹងសត្វល្អិតនៅកម្ពុជា (ដូចជាពូជស្រូវសែនក្រអូប ឬពូជស្រូវអ៊ីអ៊ែរជាដើម)។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃតាមបែបចម្រុះ (IPM) នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់អន្ទាក់ធុងទឹកពណ៌លឿងគឺជាដំណោះស្រាយចំណាយទាប (Low-cost solution) ដែលគាំទ្រដល់ប្រព័ន្ធកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតហួសកម្រិតនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Yellow water pan trap (YWPT) (អន្ទាក់ធុងទឹកពណ៌លឿង) | ជាឧបករណ៍សម្រាប់ទាក់ទាញ និងចាប់សត្វល្អិតដោយប្រើពណ៌លឿងដែលសត្វល្អិតចូលចិត្ត ព្រមទាំងមានផ្ទុកទឹកលាយសាប៊ូដើម្បីធ្វើឱ្យសត្វល្អិតលិចនិងងាប់នៅពេលហើរចូល។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីតាមដាននិងវាយតម្លៃកម្រិតនៃការផ្ទុះឡើងរបស់សត្វល្អិតចង្រៃ។ | ដូចជាការដាក់អន្ទាក់នុយពណ៌ដើម្បីបោកបញ្ឆោតសត្វល្អិតឱ្យហើរចូលអន្ទាក់ធ្លាក់ទឹក ដើម្បីឱ្យយើងដឹងថាមានសត្វល្អិតប៉ុន្មានកំពុងក្បែរនោះ។ |
| Brown planthopper (BPH) (មមាចត្នោត) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតមួយចំពោះដំណាំស្រូវ ដែលជញ្ជក់ទាញយករុក្ខទឹករឹតពីដើមស្រូវ ធ្វើឱ្យស្រូវខ្លោច (hopperburn) និងជាភ្នាក់ងារចម្លងវីរុសផ្សេងៗ។ | ប្រៀបបាននឹងសត្វមូសដែលបឺតឈាមមនុស្ស តែនេះវាបឺតជញ្ជក់ទឹកដមពីដើមស្រូវរហូតដល់ស្រូវស្វិតងាប់។ |
| Cyrtorhinus lividipennis (សត្វល្អិតមិត្ត / មមាចខៀវបឺតពង) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍ (សត្រូវធម្មជាតិ) នៅក្នុងស្រែ ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការស៊ីឬបឺតជញ្ជក់ពង និងកូនញាស់របស់មមាចត្នោត ដែលជួយទប់ស្កាត់ការផ្ទុះឡើងនៃសត្វល្អិតចង្រៃដោយធម្មជាតិដោយមិនបាច់ប្រើថ្នាំគីមី។ | ដូចជាសត្វឆ្មាដែលជួយចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះ វាតែងតែជួយស៊ីសត្វល្អិតចង្រៃដើម្បីការពារដំណាំស្រូវរបស់យើង។ |
| Economic threshold level (ET) (កម្រិតសេដ្ឋកិច្ចដែលត្រូវចាត់វិធានការ / កម្រិតខូចខាតសេដ្ឋកិច្ច) | ជាកម្រិតនៃចំនួនសត្វល្អិតដែលចាប់ផ្តើមបង្កការខូចខាតដល់ទិន្នផល ដែលតម្រូវឱ្យកសិករត្រូវតែចាត់វិធានការកម្ចាត់ (ដូចជាបាញ់ថ្នាំ) ជាបន្ទាន់ ដើម្បីការពារកុំឱ្យការខាតបង់ទិន្នផលមានទំហំធំធេងលើសពីថ្លៃចំណាយក្នុងការទិញថ្នាំគ្រប់គ្រងវា។ | ដូចជាភ្លើងស្តុបពណ៌លឿងដែលព្រមានយើងឱ្យត្រៀមខ្លួនឈប់ វត្ថុនេះប្រាប់យើងថាចំនួនសត្វល្អិតជិតដល់បន្ទាត់គ្រោះថ្នាក់ហើយ ត្រូវតែចាត់វិធានការបន្ទាន់។ |
| Integrated Pest Management (IPM) (ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃចម្រុះ) | ជាប្រព័ន្ធនៃការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតដែលរួមបញ្ចូលវិធីសាស្ត្រច្រើនយ៉ាង (ជីវសាស្ត្រ កសិកម្ម និងគីមីតិចតួចបំផុត) ដើម្បីរក្សាចំនួនសត្វល្អិតឱ្យនៅក្រោមកម្រិតនៃការខូចខាតសេដ្ឋកិច្ច និងការពារបរិស្ថានព្រមទាំងសុខភាពកសិករ។ | ជំនួសឱ្យការប្រើតែថ្នាំពេទ្យដើម្បីព្យាបាលជំងឺ វាដូចជាការប្រើប្រាស់ការហាត់ប្រាណ ការហូបចុក និងថ្នាំលាយបញ្ចូលគ្នាដើម្បីថែរក្សាសុខភាពអញ្ចឹងដែរ។ |
| Coefficient of variation (C.V.) (មេគុណបម្រែបម្រួល) | ជាមាត្រដ្ឋានស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិតនៃភាពខុសគ្នា ឬរបាយនៃទិន្នន័យ (ក្នុងករណីនេះគឺចំនួនសត្វល្អិតដែលចាប់បានក្នុងអន្ទាក់នីមួយៗ) ធៀបទៅនឹងតម្លៃមធ្យម ដើម្បីកំណត់ថាតើការយកសំណាកមានភាពសុក្រឹតនិងអាចជឿទុកចិត្តបានកម្រិតណា។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់វែងមើលថាតើពិន្ទុរបស់សិស្សម្នាក់ៗក្នុងថ្នាក់មានភាពខុសគ្នាខ្លាំងកម្រិតណា បើប្រៀបធៀបនឹងពិន្ទុមធ្យមភាគប្រចាំថ្នាក់។ |
| Tillering stage (ដំណាក់កាលស្រូវបែកគុម្ព) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់របស់ស្រូវបន្ទាប់ពីស្ទូងរួច ដែលដើមស្រូវចាប់ផ្តើមបង្កើតខ្នែងថ្មីៗចេញពីគល់។ នេះជាពេលដែលដំណាំស្រូវងាយរងគ្រោះពីការវាយប្រហាររបស់មមាចត្នោតបំផុត ប្រសិនបើមានការកើនឡើងចំនួនសត្វល្អិតនេះ។ | ដូចជាដំណាក់កាលវ័យជំទង់របស់មនុស្ស ដែលរាងកាយចាប់ផ្តើមលូតលាស់លឿន និងទាមទារការថែទាំយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ដើម្បីឱ្យរឹងមាំទៅថ្ងៃមុខ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
