បញ្ហា (The Problem)៖ តំបន់ឧទ្យានទីក្រុងចាស់ឆៃបុរីកំពុងជួបប្រទះបញ្ហាធ្លាក់ចុះគុណភាពបរិស្ថាន និងទិដ្ឋភាព ដោយសារកំណើនភ្ញៀវទេសចរ និងកង្វះការរៀបចំទេសភាពដែលរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌និងប្រវត្តិសាស្ត្រ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវអនុវត្ត (Applied Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យបរិមាណវិស័យ និងគុណវិស័យតាមរយៈការស្ទង់មតិ និងសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current Unregulated Landscape Management ការគ្រប់គ្រងទេសភាពបែបបច្ចុប្បន្ន (មិនមានការរៀបចំច្បាស់លាស់) |
រក្សាបាននូវភាពដើមនៃធម្មជាតិ និងមិនទាមទារថវិកាច្រើនសម្រាប់ការថែទាំ។ | កង្វះខាតបរិក្ខារសុវត្ថិភាព ផ្លូវធ្វើដំណើរមិនងាយស្រួល និងធ្វើឱ្យតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រងាយរងការខូចខាតពីសកម្មភាពមនុស្ស។ | ភ្ញៀវទេសចរ និងប្រជាជនមូលដ្ឋានមានការមិនពេញចិត្តចំពោះកង្វះអនាម័យ និងកង្វះសុវត្ថិភាពទោះបីជាតំបន់នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក៏ដោយ។ |
| Integrated Historical Landscape Design ការរចនាទេសភាពប្រវត្តិសាស្ត្របែបសមាហរណកម្ម (វិធីសាស្ត្រស្នើឡើង) |
លើកកម្ពស់អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ បង្កើនសុវត្ថិភាព សម្រួលដល់ការធ្វើដំណើរ និងបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលរៀនសូត្រសម្រាប់សហគមន៍។ | ទាមទារការវិនិយោគថវិកា ការធ្វើផែនការលម្អិត និងការចូលរួមសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធរវាងស្ថាប័នរដ្ឋ និងប្រជាជនមូលដ្ឋាន។ | ផ្តល់នូវគោលការណ៍ណែនាំច្បាស់លាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ប្រកបដោយចីរភាព និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់សហគមន៍ (Host) ព្រមទាំងផ្តល់បទពិសោធន៍ល្អដល់ភ្ញៀវ (Guest)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងរចនាទេសភាពនេះតម្រូវឱ្យមានការសហការពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ការត្រៀមថវិកាសម្រាប់ការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការចូលរួមពីប្រជាជនសហគមន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តោតជាក់លាក់តែនៅក្នុងទីក្រុងចាស់ឆៃបុរី ខេត្តផាត់ថាឡុង ប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីប្រជាជនមូលដ្ឋានចំនួន ៨០នាក់ និងភ្ញៀវទេសចរ ១៦០នាក់ (ភាគច្រើនជាទេសចរក្នុងស្រុក)។ ទិន្នន័យនេះមានកម្រិតដោយសារវាឆ្លុះបញ្ចាំងតែបរិបទវប្បធម៌ថៃប៉ុណ្ណោះ។ យ៉ាងណាមិញ វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះប្រទេសយើងមានតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រស្រដៀងគ្នាជាច្រើនដែលកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាអភិរក្ស និងការគ្រប់គ្រងទេសចរណ៍។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាយតម្លៃ និងការរចនាទេសភាពដោយផ្អែកលើការចូលរួមពីសហគមន៍នេះ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍតំបន់ទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា។
សរុបមក វិធីសាស្ត្រនៃការរចនានេះផ្តល់នូវគំរូដ៏ល្អមួយសម្រាប់ការធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពរវាងការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Landscape Architecture | ការសិក្សា និងការរចនាទីធ្លាខាងក្រៅ អគារ ឬតំបន់ធម្មជាតិ ដើម្បីសម្រេចបាននូវលទ្ធផលល្អផ្នែកបរិស្ថាន សង្គម និងសោភ័ណភាព ដោយផ្តោតលើការរៀបចំទេសភាពឱ្យមានភាពទាក់ទាញ និងមាននិរន្តរភាព។ | ដូចជាការធ្វើជាវិចិត្រករគូរគំនូរ ប៉ុន្តែជំនួសឱ្យការប្រើថ្នាំពណ៌ គេប្រើប្រាស់ដើមឈើ ទឹក ថ្ម និងសំណង់ផ្សេងៗ ដើម្បីបង្កើតសួនច្បារ ឬទីក្រុងឱ្យស្អាតនិងរស់នៅស្រួល។ |
| Cultural Landscape | តំបន់ភូមិសាស្ត្រដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីអន្តរកម្មរវាងមនុស្ស និងធម្មជាតិក្នុងរយៈពេលយូរអង្វែង ដែលបង្ហាញពីប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅរបស់សហគមន៍ដែលបានតាំងទីលំនៅទីនោះ។ | ដូចជាសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រដែលសរសេរនៅលើដីនិងទេសភាព ដែលបង្ហាញពីរបៀបដែលដូនតាយើងរស់នៅនិងកែច្នៃធម្មជាតិ។ |
| Historic Tourism | ការធ្វើដំណើរទស្សនាទៅកាន់តំបន់ដែលមានសារៈសំខាន់ខាងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបុរាណវិទ្យា ដើម្បីសិក្សាស្វែងយល់ពីអតីតកាល ក៏ដូចជាចូលរួមចំណែកក្នុងការផ្តល់ចំណូលដើម្បីអភិរក្សកេរដំណែលទាំងនោះ។ | ដូចជាការជិះម៉ាស៊ីនពេលវេលាត្រឡប់ទៅអតីតកាល ដោយការដើរមើលប្រាសាទបុរាណ និងស្តាប់រឿងរ៉ាវពីសម័យមុន។ |
| Applied Research | ប្រភេទនៃការស្រាវជ្រាវដែលផ្តោតលើការស្វែងរកដំណោះស្រាយជាក់ស្តែងសម្រាប់បញ្ហាដែលកំពុងកើតមានក្នុងសង្គម ឬបរិស្ថាន ជាជាងគ្រាន់តែស្វែងរកចំណេះដឹងទ្រឹស្តីទូទៅ។ | ដូចជាការរៀនធ្វើម្ហូបដើម្បីយកទៅអនុវត្តបើកហាងលក់មែនទែន ជាជាងគ្រាន់តែរៀនចងក្រងសៀវភៅមុខម្ហូបទុកចោល។ |
| Snowball Sampling | បច្ចេកទេសជ្រើសរើសគំរូសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ ដោយសុំឱ្យអ្នកចូលរួមដែលបានសម្ភាសន៍រួច ជួយណែនាំអ្នកចូលរួមផ្សេងទៀតដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិស្រដៀងគ្នា ឬពាក់ព័ន្ធនឹងប្រធានបទបន្តបន្ទាប់គ្នា។ | ដូចជាការរមៀលដុំព្រិលដែលកាន់តែរមៀលកាន់តែធំ ពោលគឺយើងសួរមិត្តភក្តិម្នាក់ ហើយឱ្យគេណែនាំមិត្តភក្តិរបស់គេបន្តបន្ទាប់ទៀត។ |
| Host and Guest Concept | ទ្រឹស្តីក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ដែលសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកស្រុកក្នុងតំបន់ (Host) ដែលជាអ្នកទទួល និងភ្ញៀវទេសចរ (Guest) ដែលជាអ្នកមកទស្សនា ដើម្បីធានាបាននូវតុល្យភាព ការអភិរក្ស និងការពេញចិត្តទាំងសងខាង។ | ដូចជាការអញ្ជើញមិត្តភក្តិមកលេងផ្ទះ ម្ចាស់ផ្ទះត្រូវរៀបចំផ្ទះឱ្យស្អាតនិងរួសរាយ ចំណែកភ្ញៀវក៏ត្រូវគោរពច្បាប់ក្នុងផ្ទះនោះដែរ។ |
| Ecotourism | ការធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ធម្មជាតិប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ ដើម្បីសិក្សាស្វែងយល់ អភិរក្សបរិស្ថាន និងលើកកម្ពស់សុខុមាលភាព ព្រមទាំងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់។ | ដូចជាការចូលលេងក្នុងសួនច្បារគេ ដោយគ្រាន់តែថតរូបទុកជាអនុស្សាវរីយ៍ ដោយមិនបន្សល់ទុកសំរាម ឬបេះផ្កាគេឡើយ ថែមទាំងជួយទិញឥវ៉ាន់អ្នកក្បែរនោះទៀតផង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
