បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃនិងវិភាគលើគុណភាពជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទីក្រុងក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ (អ្នករស់នៅក្នុងបុរី និងក្រៅបុរី) ដោយផ្អែកលើសមាសធាតុគោលចំនួន ៦ គឺ៖ សុខភាព សន្តិសុខ ការអភិវឌ្ឍផ្ទាល់ខ្លួន ការអភិវឌ្ឍសហគមន៍ បរិស្ថានរូបវន្ត និងការទទួលបានធនធានធម្មជាតិ និងសេវាកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ (បរិមាណនិងគុណភាព) ដោយធ្វើការស្ទង់មតិលើគ្រួសារចំនួន ២៥០ នៅក្នុងសង្កាត់ដង្កោ និងសង្កាត់ជើងឯក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Gated Community (Borey) Residency Model ទម្រង់នៃការរស់នៅក្នុងសហគមន៍បុរី |
ទទួលបានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ មានបរិស្ថានរូបវន្តល្អប្រសើរ និងមានសេវាកម្មប្រមូលសំរាមបានទៀងទាត់ជាង។ | ប្រជាជនមានការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍ទាប ហើយជួបប្រទះបញ្ហាល្បែងស៊ីសងក្នុងសហគមន៍ច្រើនជាង។ | ៧៧.៦% ពេញចិត្តនឹងបរិស្ថានរូបវន្ត (Physical Environment) ប៉ុន្តែមានត្រឹម ៧២.៨% ប៉ុណ្ណោះដែលចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសហគមន៍។ |
| Open Community (Non-Borey) Residency Model ទម្រង់នៃការរស់នៅសហគមន៍បើកចំហ (ក្រៅបុរី) |
មានការចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការអភិវឌ្ឍសហគមន៍ និងមានទំនាក់ទំនងអ្នកជិតខាងល្អប្រសើរ។ | ប្រឈមនឹងបញ្ហាសុវត្ថិភាពដូចជា ចោរឆក់ និងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ព្រមទាំងស្ថិតនៅឆ្ងាយពីតំបន់បៃតងសាធារណៈ។ | ៨៦.៤% ចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការអភិវឌ្ឍសហគមន៍ តែត្រូវចំណាយពេលធ្វើដំណើរឆ្ងាយដើម្បីទៅតំបន់បៃតង (ជាមធ្យម ៦.៥៤ គីឡូម៉ែត្រ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានសម្រាប់ធ្វើការស្ទង់មតិផ្ទាល់នៅមូលដ្ឋាន ការចងក្រងទិន្នន័យ និងកញ្ចប់កម្មវិធីសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតសំខាន់តែលើតំបន់ជាយក្រុង (សង្កាត់ដង្កោ និងជើងឯក) ដែលមានទំហំសំណាកត្រឹមតែ ២៥០ គ្រួសារប៉ុណ្ណោះ។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលម្អៀង និងមិនតំណាងឱ្យទិដ្ឋភាពរួមនៃគុណភាពជីវិតនៅតំបន់កណ្តាលរាជធានីភ្នំពេញ ដែលមានលក្ខណៈនៃការអភិវឌ្ឍនិងបញ្ហាប្រឈមខុសគ្នាឡើយ។
សូចនាករទាំង៦នៃគុណភាពជីវិតទីក្រុងដែលបានប្រើប្រាស់ក្នុងឯកសារនេះ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃនិងធ្វើផែនការនគរូបនីយកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តតាមរបកគំហើញនេះនឹងជួយឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់អាចថ្លឹងថ្លែងចន្លោះប្រហោងរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ការអភិវឌ្ឍលំនៅឋាន និងការលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទីក្រុងបានកាន់តែប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Quality of Life (QoL) | ការវាស់វែងពីសុខុមាលភាពទូទៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដោយផ្អែកលើកត្តាសំខាន់ៗដូចជា សុខភាព សុវត្ថិភាព ការអភិវឌ្ឍខ្លួន បរិស្ថានរូបវន្ត និងធនធានធម្មជាតិ ជាជាងការវាយតម្លៃត្រឹមតែកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ឬប្រាក់ចំណូល។ | ដូចជាការផ្តល់ពិន្ទុថាតើយើងរស់នៅបានសុខស្រួល កក់ក្តៅ និងមានសុភមង្គលកម្រិតណា មិនមែនគិតតែពីការមានលុយច្រើននោះទេ។ |
| Borey | គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍អចលនទ្រព្យលំនៅឋានដែលមានរបងព័ទ្ធជុំវិញ (Gated community) ដែលជារឿយៗរួមបញ្ចូលនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឯកជនដូចជា ផ្លូវ សួនច្បារ ក្លឹបហាត់ប្រាណ និងប្រព័ន្ធសន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់អ្នករស់នៅទីនោះ។ | ដូចជាភូមិមួយដែលគេសាងសង់ឡើងថ្មីស្រឡាង មានរបងព័ទ្ធជុំវិញ និងមានសន្តិសុខយាមកាមត្រឹមត្រូវ ដែលខុសពីភូមិបើកចំហធម្មតា។ |
| Social mapping | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណភាពដែលប្រើប្រាស់ការគូរផែនទី ដើម្បីបង្ហាញពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ តំបន់សាធារណៈ និងចំណុចប្រឈមនានានៅក្នុងសហគមន៍ ដោយមានការផ្តល់ព័ត៌មានពីអាជ្ញាធរនិងប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន។ | ដូចជាការគូរផ្ទាំងគំនូររួមគ្នាមួយដើម្បីចង្អុលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា កន្លែងណាសំខាន់ កន្លែងណាមានបញ្ហា និងកន្លែងណាមានធនធាននៅក្នុងភូមិរបស់យើង។ |
| Chi-square test | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីរកមើលថាតើមានទំនាក់ទំនង (ភាពអាស្រ័យគ្នា) រវាងអថេរប្រភេទទិន្នន័យជាក្រុម (Categorical variables) ពីរ ឬអត់ ដូចជាការប្រៀបធៀបប្រភេទលំនៅឋាន និងការជួបប្រទះអំពើហិង្សាជាដើម។ | ដូចជាការគណនាមើលថាតើការចូលចិត្តញ៉ាំផ្អែម និងការកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម ពិតជាមានទំនាក់ទំនងពាក់ព័ន្ធគ្នាឬអត់ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យជាក់ស្តែង។ |
| Independent-Sample T-test | រូបមន្តស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមឯករាជ្យពីរផ្សេងគ្នា ដើម្បីទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានថាតើក្រុមទាំងពីរពិតជាមានភាពខុសគ្នាជាអត្ថន័យស្ថិតិឬយ៉ាងណា (ឧទាហរណ៍ ការពេញចិត្តរបស់អ្នករស់នៅបុរី និងក្រៅបុរី)។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សិស្សប្រុស និងសិស្សស្រី រួចយកមធ្យមភាគមកប្រៀបធៀបគ្នា ដើម្បីបញ្ជាក់តាមវិទ្យាសាស្ត្រថាតើសិស្សប្រុសពិតជាធ្ងន់ជាងសិស្សស្រីមែនឬអត់។ |
| Weighted Average Index | ការគណនារកតម្លៃមធ្យមដោយផ្តល់ទម្ងន់ (តម្លៃលេខ) ផ្សេងៗគ្នាទៅលើជម្រើសចម្លើយនីមួយៗ (ដូចជា យល់ព្រមខ្លាំង=៥ ដល់ មិនយល់ព្រមទាល់តែសោះ=១) ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃការពេញចិត្តជារួមឱ្យបានច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការគណនាពិន្ទុប្រចាំខែ ដែលមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យាមានមេគុណ២ (សំខាន់ជាង) ឯមុខវិជ្ជាកីឡាមានត្រឹមតែមេគុណ១។ |
| Systematic sampling design | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសសំណាក ដោយកំណត់យកចន្លោះថេរមួយ (ឧទាហរណ៍ ជ្រើសរើសយកគ្រួសារទី៣ ទី៦ ទី៩ ជាបន្តបន្ទាប់) ពីបញ្ជីរាយនាមសរុប ដើម្បីធានាភាពមិនលម្អៀងក្នុងការជ្រើសរើសអ្នកចូលរួម។ | ដូចជាការតម្រង់ជួររាប់សិស្ស "មួយ ពីរ បី" ហើយអ្នកដែលរាប់ចំលេខ "បី" ត្រូវតែត្រូវបានជ្រើសរើស ដើម្បីធានាថាមិនមានការរើសអើងបុគ្គលណាម្នាក់។ |
| Reconnaissance survey | ដំណាក់កាលដំបូងនៃការប្រមូលទិន្នន័យ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចុះទៅពិនិត្យទីតាំងផ្ទាល់ ដើម្បីស្វែងយល់ពីស្ថានភាពជាក់ស្តែង កំណត់ទំហំសំណាក និងរៀបចំផែនការមុនពេលចុះធ្វើការស្ទង់មតិផ្លូវការ។ | ដូចជាការចុះទៅមើលទីតាំងដីឱ្យស្គាល់ស្ថានភាពជាក់ស្តែងសិន មុននឹងសម្រេចចិត្តរៀបចំគម្រោងសាងសង់អ្វីមួយនៅលើដីនោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
