បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះវិភាគពីនិន្នាការនៃការថយចុះទំហំគ្រួសារនៅប្រទេសវៀតណាម ព្រមទាំងវាយតម្លៃលើកត្តាប្រជាសាស្ត្រផ្សេងៗដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការផ្លាស់ប្តូរនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របំបែកសមាសភាគដើម្បីវិភាគទិន្នន័យដែលប្រមូលបានពីការធ្វើជំរឿនប្រជាជនចំនួន ៤ លើកផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Decomposition Method វិធីសាស្ត្របំបែកសមាសភាគ |
អាចវាយតម្លៃនិងកាត់បំបែកដាច់ដោយឡែកពីគ្នានូវកម្រិតឥទ្ធិពលនៃកត្តាប្រជាសាស្ត្រនីមួយៗ (ដូចជាអត្រាកំណើត អត្រារៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងរចនាសម្ព័ន្ធអាយុ) ទៅលើទំហំគ្រួសារ។ វាផ្តល់នូវរូបភាពច្បាស់លាស់ថាតើកត្តាណាជាកម្លាំងចលករពិតប្រាកដ។ | វិធីសាស្ត្រនេះពឹងផ្អែកខ្លាំងលើសូចនាករប្រូកស៊ី (Proxy indicators) ដែលអាចមានភាពលំអៀង។ ម្យ៉ាងទៀត វាមិនអាចវាស់វែងកត្តាវប្បធម៌ ឬសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមបានដោយផ្ទាល់នោះទេ។ | បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាការធ្លាក់ចុះអត្រាកំណើត និងការកើនឡើងចំនួនមនុស្សចាស់ (១៦%) គឺជាកត្តាចម្បងបំផុតនៃការរួមតូចនៃគ្រួសារ មិនមែនបណ្តាលមកពីការកើនឡើងនៃការលែងលះ ឬការបំបែកជាគ្រួសារតូចៗនោះទេ។ |
| Basic Descriptive Statistics ស្ថិតិពិពណ៌នានិងការប្រៀបធៀបមូលដ្ឋាន |
ងាយស្រួលយល់ និងងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងទាញយកដោយផ្ទាល់ពីរបាយការណ៍ជំរឿនទូទៅ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់អ្នកអានទូទៅ។ | មិនអាចបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងហេតុនិងផល ឬវាស់វែងពីទំហំនៃឥទ្ធិពលដែលកត្តានីមួយៗបានចូលរួមចំណែកនោះទេ។ | ត្រឹមតែអាចបង្ហាញថាទំហំគ្រួសារជាមធ្យមនៅវៀតណាមបានថយចុះពី ៤,៨២ នាក់ (ឆ្នាំ ១៩៨៩) មកត្រឹម ៣,៧៣ នាក់ (ឆ្នាំ ២០១៤) ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនទាមទារធនធានផ្នែករឹង (Hardware) ធំដុំនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការទទួលបានសំណុំទិន្នន័យជំរឿនថ្នាក់ជាតិដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកវិភាគប្រជាសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យជំរឿនថ្នាក់ជាតិរបស់ប្រទេសវៀតណាមពីឆ្នាំ ១៩៨៩ ដល់ ២០១៤។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទគោលនយោបាយកម្រិតចំនួនកូន និងការធ្វើកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច (Doi Moi) របស់វៀតណាម ដែលមានភាពខុសគ្នាខ្លះពីកម្ពុជា។ យ៉ាងណាក្តី កម្ពុជាកំពុងឆ្លងកាត់និន្នាការស្រដៀងគ្នាទាក់ទងនឹងការធ្លាក់ចុះអត្រាកំណើត និងកំណើននគរូបនីយកម្ម ដែលធ្វើឱ្យការសិក្សានេះនៅតែមានតម្លៃសម្រាប់ជាសេចក្តីយោង។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ មានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយនៅកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងយល់ពីរចនាសម្ព័ន្ធគ្រួសារដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរ និងរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រឆ្លើយតប។
ការយល់ដឹងផ្អែកលើទិន្នន័យច្បាស់លាស់ថាការរួមតូចនៃគ្រួសារគឺដោយសារអត្រាកំណើត និងការកើនឡើងមនុស្សចាស់ នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូរការធ្វើគោលនយោបាយពីការស្មាន ទៅជាការរៀបចំផែនការដែលអាចជឿទុកចិត្តបាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Decomposition method | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីបំបែក ឬពុះជ្រែកការផ្លាស់ប្តូរនៃអថេរមួយ (ដូចជាទំហំគ្រួសារ) ទៅជាសមាសភាគតូចៗ ដើម្បីរកមើលថាតើកត្តានីមួយៗ (ដូចជា អត្រាកំណើត ការរៀបការ អាយុ) ចូលរួមចំណែកប៉ុន្មានភាគរយពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការដោះគ្រឿងម៉ាស៊ីនមួយ ដើម្បីមើលថាតើផ្នែកមួយណាដែលធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីននោះដើរលឿន ឬយឺតជាងមុន។ |
| Nuclear family | ជាទម្រង់គ្រួសារដែលរួមមានតែឪពុកម្តាយ និងកូនៗដែលមិនទាន់រៀបការ រស់នៅក្រោមដំបូលតែមួយ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលសាច់ញាតិផ្សេងទៀត (ដូចជា ជីដូនជីតា អ៊ំ ពូ មីង) ឡើយ។ ការកើនឡើងនៃគ្រួសារប្រភេទនេះ ធ្វើឱ្យទំហំគ្រួសារជាមធ្យមរួមតូច។ | ដូចជាដើមឈើដែលមានតែគល់ និងមែកធាងសំខាន់ៗ ដោយគ្មានវល្លិ៍ ឬមែកសាច់ញាតិផ្សេងៗមករុំព័ទ្ធ។ |
| Fertility decline | គឺជាការថយចុះនៃចំនួនកូនជាមធ្យមដែលស្ត្រីម្នាក់សម្រាលក្នុងអំឡុងពេលនៃវ័យបន្តពូជរបស់នាង។ ការសិក្សានេះរកឃើញថា នេះគឺជាកត្តាចម្បងបំផុតដែលធ្វើឱ្យទំហំគ្រួសាររួមតូច។ | ដូចជាចម្ការមួយដែលពីមុនធ្លាប់តែផ្តល់ផ្លែច្រើន តែឥឡូវនេះដើមនីមួយៗផ្តល់ផ្លែតិចជាងមុន។ |
| Aging population | គឺជាបាតុភូតប្រជាសាស្ត្រដែលសមាមាត្រនៃមនុស្សចាស់ (អាយុ ៦៥ឆ្នាំឡើង) ក្នុងសង្គមមានការកើនឡើងជាលំដាប់ ខណៈដែលសមាមាត្រកុមារ និងយុវជនមានការថយចុះ ដោយសារអត្រាកំណើតទាប និងអាយុសង្ឃឹមរស់កាន់តែខ្ពស់។ | ដូចជាសាលារៀនមួយដែលសិស្សចាស់ៗមិនព្រមបញ្ចប់ការសិក្សា ហើយសិស្សថ្មីចូលរៀនមានចំនួនតិចតួចមែនទែន។ |
| Single-person household | ជាប្រភេទគ្រួសារដែលមានមនុស្សរស់នៅតែម្នាក់ឯងក្នុងផ្ទះមួយ អាចដោយសារការមិនទាន់រៀបការ ការលែងលះ ការធ្វើចំណាកស្រុក ឬការរស់នៅម្នាក់ឯងនៅពេលចាស់ជរា (ជាពិសេសនៅតំបន់ជនបទ)។ | ដូចជាអ្នកដំណើរម្នាក់ឯងជិះទូកមួយ ដោយមិនមានអ្នករួមដំណើរផ្សេងទៀត។ |
| Old-age dependency ratio | គឺជាសូចនាករដែលបង្ហាញពីចំនួនមនុស្សចាស់ (អាយុ ៦៥ឆ្នាំឡើង) ធៀបនឹងចំនួនមនុស្សពេញវ័យក្នុងវ័យធ្វើការ (អាយុ ១៥ ដល់ ៦៤ឆ្នាំ) ដែលជួយវាស់ស្ទង់បន្ទុកសេដ្ឋកិច្ច និងការថែទាំដែលសង្គមត្រូវរែកពន់។ | ដូចជាចំនួនអ្នកអង្គុយលើរទេះធៀបនឹងចំនួនអ្នកអូសរទេះ។ បើអ្នកអង្គុយច្រើន អ្នកអូសនឹងហត់ខ្លាំង។ |
| Golden population period | ជាដំណាក់កាលប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រជាសាស្ត្រ ដែលចំនួនប្រជាជនក្នុងវ័យធ្វើការ (១៥ ដល់ ៦៤ ឆ្នាំ) មានទំហំធំជាងចំនួនអ្នកដែលពឹងផ្អែក (កុមារ និងមនុស្សចាស់) គុណនឹងពីរឡើងទៅ ដែលជាឱកាសល្អបំផុតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ | ដូចជាក្រុមការងារមួយដែលមានអ្នកធ្វើការច្រើនជាងអ្នកអង្គុយមើល ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលការងារកើនឡើងទ្វេដង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
