បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះដោះស្រាយពីដែនកំណត់នៃកម្រិតភាពច្បាស់ទាប (25 ហិកតា) របស់ផែនទីគម្របដី CORINE (CLC) តាមរយៈការបង្កើតផែនទីប្រើប្រាស់ដីធ្លីដែលមានព័ត៌មានលម្អិតខ្ពស់សម្រាប់ទ្វីបអឺរ៉ុបទាំងមូល។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ អភិក្រមនេះប្រើប្រាស់ដំណើរការបញ្ចូលទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ (Geospatial data fusion) ចំនួន 9 ជំហាន ដោយរួមបញ្ចូលប្រភពទិន្នន័យជាច្រើនតាមលំដាប់លំដោយជាមួយនឹងផែនទី CLC ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីភាពជោគជ័យនៃការប្រើប្រាស់អភិក្រមបញ្ចូលទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ (Geospatial Data Fusion) ដើម្បីបង្កើតផែនទីមូលដ្ឋាន LUISA ឆ្នាំ 2018 ដែលមានភាពលម្អិតខ្ពស់។ តាមរយៈការរួមបញ្ចូលប្រភពទិន្នន័យច្រើនប្រភេទ ដំណើរការនេះបានដោះស្រាយដែនកំណត់នៃផែនទី CORINE Land Cover (CLC) ដោយបង្កើនទាំងកម្រិតភាពច្បាស់នៃលំហ (Spatial resolution) និងចំណាត់ថ្នាក់ប្រធានបទ (Thematic classes) យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ការបង្កើនកម្រិតភាពច្បាស់នៃលំហ (Increased Spatial Resolution) | អភិក្រមថ្មីនេះបានកាត់បន្ថយកម្រិតអប្បបរមានៃការគូសផែនទី (Minimum Mapping Unit - MMU) សម្រាប់តំបន់ផ្ទៃដីសិប្បនិម្មិតពីរង្វាស់ 25 ហិកតា មកត្រឹម 1 ហិកតា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកំណត់អត្តសញ្ញាណបំណែកដីតូចៗដែលពីមុនមិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូល។ | ទំព័រទី 7 និង 10 បញ្ជាក់ពីការថយចុះ MMU មកត្រឹម 1 ហិកតាសម្រាប់ផ្ទៃដីសិប្បនិម្មិត និង 5 ហិកតាសម្រាប់ផ្ទៃមិនមែនសិប្បនិម្មិត បើធៀបនឹង CLC ដើមដែលមានទំហំ 25 ហិកតា។ |
| ការពង្រីកចំណាត់ថ្នាក់ប្រើប្រាស់ដី (Enhanced Thematic Detail) | ផែនទី LUISA Base Map បានពង្រីកចំណាត់ថ្នាក់នៃប្រភេទដីពីចំនួនមូលដ្ឋានរបស់ផែនទី CLC ទៅដល់ 46 ចំណាត់ថ្នាក់ ក្នុងនោះចំណាត់ថ្នាក់ផ្ទៃដីសិប្បនិម្មិត (Artificial surfaces) ត្រូវបានពង្រីកដល់ 17 ប្រភេទ។ | តារាងទី 2 ទំព័រទី 10 បង្ហាញថាផលិតផលចុងក្រោយមាន 46 ចំណាត់ថ្នាក់ (17 ថ្នាក់សម្រាប់ដីសិប្បនិម្មិត និង 29 ថ្នាក់សម្រាប់ដីមិនមែនសិប្បនិម្មិត) គ្របដណ្តប់ប្រទេសចំនួន 39 នៅអឺរ៉ុប។ |
| លំហូរការងារដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងបើកចំហ (Automated & Open Source Workflow) | ការផលិតផែនទីនេះប្រើប្រាស់ដំណើរការ 9 ជំហានដោយស្វ័យប្រវត្តិ តាមរយៈការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកូដបើកចំហរដូចជា Python, GDAL និង PostGIS ដែលធានាបាននូវតម្លាភាព ភាពងាយស្រួលក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពនាពេលអនាគត។ | ទំព័រទី 10 បញ្ជាក់ពីការប្រើប្រាស់ភាសា Python, OGR/GDAL libraries, និង POSTGIS សម្រាប់ដំណើរការទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រដ៏ស្មុគស្មាញចំនួន 9 ជំហាន។ |
| ការរួមបញ្ចូលប្រភពទិន្នន័យចម្រុះ (Integration of Heterogeneous Data) | ភាពសុក្រឹតនៃផែនទីត្រូវបានពង្រឹងដោយការត្រួតស៊ីគ្នានៃប្រភពទិន្នន័យផ្លូវការ និងប្រភពសាធារណៈ រួមមានទិន្នន័យផ្កាយរណប Copernicus ទិន្នន័យសាធារណៈ OpenStreetMap (OSM) និងទិន្នន័យវិស័យឯកជន TomTom។ | តារាងទី 3 ទំព័រទី 14 បង្ហាញពីប្រភពទិន្នន័យបញ្ចូលដែលរួមមាន Urban Atlas, Copernicus High Resolution Layers, OpenStreetMap, និង TomTom Multinet។ |
ទោះបីជារបាយការណ៍នេះផ្តោតលើទ្វីបអឺរ៉ុបក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រនៃការបញ្ចូលទិន្នន័យនេះផ្តល់នូវអនុសាសន៍ជាយុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) / ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ | គួរអនុម័តវិធីសាស្ត្របញ្ចូលទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ (Data Fusion) ដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវផែនទីប្រើប្រាស់ដីថ្នាក់ជាតិ ដោយរួមបញ្ចូលទិន្នន័យផ្កាយរណបដែលមានស្រាប់ជាមួយទិន្នន័យរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន។ | ខ្ពស់ (High) |
| ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ និងសិក្សាធិការ (Research & Academic Institutions) | គួរសិក្សា និងទាញយកប្រយោជន៍ពីឧបករណ៍កូដបើកចំហ (Open-source tools) ដូចជា Python ព្រមទាំងបណ្ណាល័យ GDAL/PostGIS ដើម្បីបង្កើតលំហូរការងារដែលអាចផលិតឡើងវិញបាន (Reproducible workflow) សម្រាប់ការតាមដានការប្រែប្រួលគម្របដី។ | មធ្យម (Medium) |
| អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ (NGOs & Development Partners) | គាំទ្រដល់គម្រោងប្រមូលទិន្នន័យបែបមហាជន (Crowd-sourced data) ដូចជា OpenStreetMap និងជួយបញ្ចូលទិន្នន័យទាំងនេះទៅក្នុងប្រព័ន្ធទិន្នន័យផ្លូវការ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយលើការប្រមូលទិន្នន័យទីវាល។ | មធ្យម (Medium) |
ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងជួបប្រទះការអភិវឌ្ឍនគរូបនីយកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការផ្លាស់ប្តូរគម្របដីព្រៃឈើ និងកសិកម្ម។ អភិក្រមនៃការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យចម្រុះបញ្ជូលគ្នា (Data Fusion) ដូចក្នុងរបាយការណ៍នេះ គឺមានភាពចាំបាច់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការបង្កើតផែនទីប្រើប្រាស់ដីដែលមានភាពលម្អិតខ្ពស់ និងទាន់បច្ចុប្បន្នភាព ដើម្បីបម្រើដល់ការគូសវាសគោលនយោបាយដែនដី និងបរិស្ថាន។
ការចាប់យកវិធីសាស្ត្របញ្ចូលទិន្នន័យដោយស្វ័យប្រវត្តិនេះ នឹងផ្តល់ឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយនៅកម្ពុជានូវប្រព័ន្ធទិន្នន័យរឹងមាំមួយ ដែលជួយឱ្យការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តលើការអភិវឌ្ឍដែនដី និងការកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងចំគោលដៅ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Geospatial Data Fusion | ដំណើរការនៃការរួមបញ្ចូលទិន្នន័យទីតាំងភូមិសាស្ត្រពីប្រភពផ្សេងៗគ្នា (ដូចជារូបភាពផ្កាយរណប ផែនទីផ្លូវថ្នល់ និងទិន្នន័យរដ្ឋបាល) ដើម្បីបង្កើតទិន្នន័យថ្មីមួយដែលមានភាពច្បាស់លាស់ជាងមុន ដែលជួយដល់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការរៀបចំផែនការគោលនយោបាយដែនដីបានយ៉ាងសុក្រឹត។ | ដូចជាការយកបំណែករូបភាពពីប្រភពជាច្រើនផ្សេងៗគ្នាមកផ្គុំបញ្ចូលគ្នា ដើម្បីបង្កើតបានជារូបភាពផ្ទាំងធំមួយដែលច្បាស់ជាងមុន។ |
| Minimum Mapping Unit (MMU) | ទំហំតូចបំផុតនៃផ្ទៃដីដែលអាចត្រូវបានកំណត់ត្រា ឬបង្ហាញនៅលើផែនទី។ សម្រាប់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ ការកាត់បន្ថយ MMU ឱ្យកាន់តែតូច មានន័យថាពួកគេអាចតាមដានការអភិវឌ្ឍតូចៗនៅតាមមូលដ្ឋាន (ដូចជាសំណង់លំនៅឋានថ្មីៗ) ដែលផែនទីចាស់មើលមិនឃើញ។ | ដូចជាការកំណត់ទំហំតូចបំផុតនៃវត្ថុដែលអាចមើលឃើញច្បាស់ដោយប្រើកែវពង្រីក។ |
| Spatial Resolution | កម្រិតភាពច្បាស់នៃរូបភាពផ្កាយរណប ឬផែនទី ដែលបង្ហាញពីទំហំជាក់ស្តែងនៃមួយភិចសែល (Pixel) លើដី។ កម្រិតភាពច្បាស់ខ្ពស់អនុញ្ញាតឱ្យមន្ត្រីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ ឬរៀបចំដែនដីតាមដានការរីកសាយទីក្រុង ឬការបាត់បង់ព្រៃឈើទាន់ពេលវេលា និងជាក់លាក់។ | ដូចជាកម្រិតច្បាស់នៃកាមេរ៉ាទូរស័ព្ទ កាលណាមាន Megapixel ខ្ពស់ រូបភាពកាន់តែច្បាស់ ហើយអាចពង្រីកមើលព័ត៌មានលម្អិតបានច្រើនដោយមិនបែករូប។ |
| Land Use and Land Cover (LULC) | ការចាត់ថ្នាក់តំបន់ភូមិសាស្ត្រដោយផ្អែកលើគម្របផ្ទៃដីធម្មជាតិ (ព្រៃឈើ តំបន់ទឹក) និងការប្រើប្រាស់ដីដោយមនុស្ស (ទីក្រុង កសិកម្ម)។ វាជាទិន្នន័យគោលចាំបាច់សម្រាប់វាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចតំបន់។ | ដូចជាការធ្វើបញ្ជីសារពើភណ្ឌដីធ្លីដើម្បីដឹងថាតើកន្លែងណាខ្លះមានដើមឈើ កន្លែងណាជាបឹង និងកន្លែងណាជាផ្ទះពលរដ្ឋ។ |
| Rasterization | ដំណើរការបំប្លែងទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រប្រភេទបន្ទាត់ ឬពហុកោណ (Vector) ទៅជាទម្រង់ក្រឡាចត្រង្គ (Raster/Pixels)។ វិធីនេះជួយឱ្យអ្នកបច្ចេកទេសប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) ងាយស្រួលធ្វើការគណនា និងត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយស្រទាប់ផែនទីផ្សេងៗទៀតដើម្បីទាញយកទិន្នន័យវិភាគថ្នាក់ជាតិ។ | ដូចជាការគូសរូបពីលើក្រដាសបន្ទាត់ក្រឡា ដោយផាត់ពណ៌ចូលទៅក្នុងប្រអប់នីមួយៗជំនួសឱ្យការគូសជាបន្ទាត់កោង។ |
| Resampling | វិធីសាស្ត្រគណនាក្នុងការផ្លាស់ប្តូរកម្រិតភាពច្បាស់ (ទំហំភិចសែល) នៃទិន្នន័យផែនទី ដូចជាពី 50m ទៅ 100m ដោយប្រើក្បួនគណិតវិទ្យាដើម្បីរក្សាភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យដើមសម្រាប់ការវិភាគម៉ូដែលថ្នាក់តំបន់ ឬថ្នាក់ជាតិធំៗ។ | ដូចជាការបង្រួម ឬពង្រីករូបភាពក្នុងកុំព្យូទ័រ ដោយកុំព្យូទ័រត្រូវប៉ាន់ស្មានពណ៌សម្រាប់ចំណុចនីមួយៗឡើងវិញដើម្បីកុំឱ្យបាត់រូបរាងដើម។ |
| Artificial Surfaces | ផ្ទៃដីដែលត្រូវបានកែប្រែដោយមនុស្ស ដូចជាអគារ ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន ឬតំបន់ឧស្សាហកម្ម។ ព័ត៌មាននេះសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធក្នុងការវាយតម្លៃពីល្បឿននៃការអភិវឌ្ឍនគរូបនីយកម្ម និងការគណនាតម្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនាពេលអនាគត។ | ដូចជាទីតាំងទាំងឡាយណាដែលចាក់បេតុង ក្រាលកៅស៊ូ ឬសាងសង់ដោយមនុស្ស ជំនួសឱ្យការទុកដី ឬរុក្ខជាតិធម្មជាតិ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖