បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទនេះវិភាគពីបញ្ហាប្រឈម និងឱកាសសម្រាប់ប្រទេសវៀតណាមក្នុងការនាំចេញកសិផលទៅកាន់ទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុប (EU) ក្រោមបរិបទនៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី EVFTA ដោយស្វែងរកដំណោះស្រាយដើម្បីពង្រឹងការប្រកួតប្រជែង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគប្រៀបធៀបដោយដកស្រង់បទពិសោធន៍ជោគជ័យ និងបញ្ហាប្រឈមរបស់បណ្តាប្រទេសដែលបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Volume-based Raw Export Model (Brazil) ម៉ូដែលនាំចេញវត្ថុធាតុដើមផ្អែកលើបរិមាណ (ប្រទេសប្រេស៊ីល) |
ទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ និងគ្រប់គ្រងចំណែកទីផ្សារបានធំធេងដោយសារការកាត់បន្ថយចំណាយ និងការបង្កើនផលិតភាពលើផ្ទៃដី។ | តម្លៃលក់ទាប និងស្ថិតនៅផ្នែកខាងឆ្វេង (ផ្នែកទាប) នៃខ្សែសង្វាក់តម្លៃ ដោយភាគច្រើននាំចេញជាផលិតផលមិនទាន់កែច្នៃ។ | គ្រប់គ្រងជាង ៣០% នៃផលិតកម្មកាហ្វេពិភពលោក និងមានចំណែកប្រមាណ ៥០% នៃការនាំចេញកាហ្វេទៅសហភាពអឺរ៉ុប ប៉ុន្តែតម្លៃត្រឹមតែប្រហែល ២០០០ ដុល្លារក្នុងមួយតោន។ |
| Value-Added & National Branding Model (Costa Rica) ម៉ូដែលតម្លៃបន្ថែម និងការកសាងម៉ាកយីហោជាតិ (ប្រទេសកូស្តារីកា) |
ផ្តោតសំខាន់លើគុណភាព និរន្តរភាពបរិស្ថាន និងស្តង់ដារអន្តរជាតិ ដែលធ្វើឱ្យផលិតផលមានតម្លៃខ្ពស់ និងមានភាពទាក់ទាញខ្លាំងនៅលើទីផ្សារអឺរ៉ុប។ | ទាមទារការវិនិយោគទុនខ្ពស់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ បច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃ និងការស្នើសុំវិញ្ញាបនបត្រអន្តរជាតិ។ | ទំហំនាំចេញកសិផលទៅ EU កើនដល់ ១.៥០០ លានអឺរ៉ូនៅឆ្នាំ២០២០ ដោយផលិតផលផ្លែឈើត្រូពិច និងគ្រឿងទេសគ្របដណ្តប់ ៧៥%។ |
| High-Tech & R&D Driven Agricultural Model (Israel) ម៉ូដែលកសិកម្មជំរុញដោយបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ និងការស្រាវជ្រាវ (ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល) |
អាចជម្នះឧបសគ្គធម្មជាតិ (តំបន់វាលខ្សាច់) តាមរយៈការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបដូចជា ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពន្តក់ និងការគ្រប់គ្រងតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល។ | ត្រូវការធនធានហិរញ្ញវត្ថុច្រើនសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ (R&D) និងទាមទារធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់។ | សម្រេចបានការនាំចេញកសិផលទៅ EU ទំហំប្រមាណ ១,០២៤ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ (ស្មើនឹង ៤៦,៥៥% នៃការនាំចេញកសិផលសរុបរបស់ខ្លួន)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាឯកសារមិនបានបញ្ជាក់ពីតួលេខចំណាយជាក់លាក់ ប៉ុន្តែបានរំលេចពីតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យា និងការស្រាវជ្រាវដើម្បីបង្កើនតម្លៃកសិផល។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីប្រទេសប្រេស៊ីល កូស្តារីកា និងអ៊ីស្រាអែល ដែលមានលក្ខខណ្ឌភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ និងកម្រិតបច្ចេកវិទ្យាខុសពីប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ បទពិសោធន៍នៃការឆ្លើយតបទៅនឹងរបាំងបច្ចេកទេស និងស្តង់ដារអនាម័យ (SPS) របស់ទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុប គឺជាមេរៀនដ៏សំខាន់ដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជាអាចរៀនសូត្របាន។
យុទ្ធសាស្ត្រទាំងនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងផ្តល់ប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការកែប្រែខ្សែសង្វាក់តម្លៃកសិកម្មរបស់ខ្លួន ដើម្បីឈានចូលទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ការអនុវត្តតាមគំរូជោគជ័យទាំងនេះ នឹងជួយកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូរពីការនាំចេញវត្ថុធាតុដើមតម្លៃទាប ទៅជាការនាំចេញផលិតផលកសិកម្មមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ និងមាននិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| EVFTA Agreement | កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងសហភាពអឺរ៉ុប និងប្រទេសវៀតណាម ដែលលុបបំបាត់របាំងពន្ធគយស្ទើរតែទាំងអស់ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការអនុលោមតាមស្តង់ដារគុណភាព និងអនាម័យយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុតសម្រាប់ការនាំចេញ។ | វាប្រៀបដូចជាការបើកទ្វារធំមួយឱ្យទំនិញវៀតណាមចូលទីផ្សារអឺរ៉ុបដោយមិនបាច់បង់លុយឆ្លងកាត់ទ្វារ តែទំនិញនោះត្រូវតែស្អាតនិងមានសុវត្ថិភាពបំផុត។ |
| Global value chain | ខ្សែសង្វាក់នៃសកម្មភាពទាំងអស់តាំងពីការដាំដុះ កែច្នៃ រហូតដល់ការលក់នៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ ដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ច្រើនស្ថិតនៅផ្នែកខាងដើម (ផលិតវត្ថុធាតុដើម) ដែលទទួលបានប្រាក់ចំណេញទាប ខណៈប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍គ្រប់គ្រងការកែច្នៃនិងលក់រាយ។ | ដូចជាការធ្វើនំប៉័ងមួយអញ្ចឹង អ្នកដាំស្រូវសាលីបានលុយតិចជាងអ្នកដុតនំ និងអ្នកលក់នំនៅក្នុងហាងទំនើប។ |
| Geographical Indications (GI) | សញ្ញាសម្គាល់ដែលបញ្ជាក់ថាផលិតផលមួយមានប្រភពដើមពីតំបន់ភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ណាមួយ ហើយមានគុណភាព ឬកេរ្តិ៍ឈ្មោះពិសេសដោយសារទីតាំងនោះ ដែលជួយបង្កើនទំនុកចិត្តនិងតម្លៃនៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជានាមត្រកូលរបស់មនុស្សអញ្ចឹង វាប្រាប់គេថាទំនិញនេះមកពីគ្រួសារ (តំបន់) ណា ហើយមានលក្ខណៈពិសេសអ្វីខ្លះ។ |
| Carbon Neutral | ស្ថានភាពដែលបរិមាណឧស្ម័នកាបូនិក (CO2) ដែលបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាសកំឡុងពេលផលិតកម្មកសិកម្ម ត្រូវបានកាត់បន្ថយ ឬស្រូបយកវិញស្មើនឹងសូន្យ ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលនេះជាលក្ខខណ្ឌដ៏ទាក់ទាញសម្រាប់ទីផ្សារអឺរ៉ុប។ | ប្រៀបដូចជាការដែលអ្នកចោលសំរាមប៉ុណ្ណា អ្នកត្រូវតាមរើសសំរាមវិញឱ្យអស់ប៉ុណ្ណឹង ដើម្បីឱ្យបរិស្ថានស្អាតដូចដើម។ |
| Global GAP | ស្តង់ដារអន្តរជាតិសម្រាប់ការអនុវត្តកសិកម្មល្អ ដែលធានាថាផលិតផលកសិកម្មមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកបរិភោគ មិនប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងយកចិត្តទុកដាក់លើសុខុមាលភាពកម្មករ។ | វាគឺជាលិខិតបញ្ជាក់សញ្ញាបត្រ "សិស្សល្អ" សម្រាប់កសិដ្ឋាន ដើម្បីឱ្យអ្នកទិញនៅជុំវិញពិភពលោកទុកចិត្តក្នុងការទិញយកទៅបរិភោគ។ |
| Drip irrigation | បច្ចេកវិទ្យាស្រោចស្រពរបស់ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដែលទម្លាក់ទឹក និងជីជាតំណក់ៗទៅដល់ឫសរុក្ខជាតិដោយផ្ទាល់ និងស្វ័យប្រវត្តិ ដើម្បីសន្សំសំចៃទឹក និងបង្កើនទិន្នផលនៅក្នុងតំបន់ខ្វះខាតទឹក។ | ដូចជាការចាក់ថ្នាំសេរ៉ូមចូលសរសៃឈាមអ្នកជំងឺផ្ទាល់ ជាជាងការយកទឹកទៅជះលើខ្លួនគេ ដែលធ្វើឱ្យខាតបង់ទឹកអត់ប្រយោជន៍។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
