បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតនៃការកំណត់និយមន័យរួម និងការលំបាកផ្នែកវិធីសាស្រ្តក្នុងការវាស់វែង "ការងារប្រឈមហានិភ័យ" (Precarious work) និង "ការងារមិនប្រក្រតី" (Atypical work) ដែលកំពុងកើនឡើងនៅក្នុងទីផ្សារការងារអឺរ៉ុប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការត្រួតពិនិត្យឯកសារស្រាវជ្រាវដែលមានស្រាប់ និងប្រមូលធាតុចូលពីសិក្ខាសាលាជាមួយអ្នកជំនាញមកពីប្រទេស Nordic និងចក្រភពអង់គ្លេស ដើម្បីវិភាគវិធីសាស្រ្តវាស់វែងផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Individual Contract Approach វិធីសាស្រ្តផ្អែកលើកិច្ចសន្យាបុគ្គល |
ងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀបនិន្នាការតាមពេលវេលា ដោយប្រើទិន្នន័យដែលមានស្រាប់ពីការអង្កេតកម្លាំងពលកម្ម (Labour Force Survey)។ | មិនអាចបែងចែករវាងការងារក្រៅផ្លូវការដែលស្ម័គ្រចិត្ត និងការងារដែលបង្ខំ ហើយអាចមើលរំលងអ្នកធ្វើការឯករាជ្យក្លែងក្លាយ (False self-employed)។ | ជាវិធីសាស្រ្តមូលដ្ឋាន ប៉ុន្តែការសិក្សារកឃើញថាវាមិនគ្រប់គ្រាន់ទេប្រសិនបើមិនប្រើរួមគ្នាជាមួយវិធីសាស្រ្តផ្សេងទៀត។ |
| Individual Choice Approach វិធីសាស្រ្តផ្អែកលើជម្រើសបុគ្គល |
អាចចាប់យកកត្តាចិត្តសាស្ត្រ និងមូលហេតុដែលបុគ្គលជ្រើសរើសធ្វើការងារនោះ (ស្ម័គ្រចិត្ត ឬដោយសារគ្មានជម្រើស)។ | មានភាពអត្តនោម័ត (Subjective) ពេក ហើយបុគ្គលិកខ្លះអាចមិនយល់ច្បាស់ពីសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ឬពេញចិត្តនឹងការងារទោះបីជាវាគ្មានសុវត្ថិភាពក៏ដោយ។ | រកឃើញថាប្រហែល ២០% នៃអ្នកធ្វើការឯករាជ្យនៅហ្វាំងឡង់ ស្ថិតក្នុងស្ថានភាព "សហគ្រិនភាពដោយបង្ខំ" (Forced entrepreneurship)។ |
| Quality of Work Approach វិធីសាស្រ្តផ្អែកលើគុណភាពការងារ |
ផ្តោតលើលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងដូចជា ប្រាក់ចំណូលទាប កង្វះសន្តិសុខការងារ និងកង្វះស្វ័យភាព ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីហានិភ័យពិតប្រាកដ។ | ទាមទារទិន្នន័យលម្អិត និងការកំណត់សូចនាករជំនួស (Proxy indicators) ដែលអាចមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការវាស់វែង។ | ត្រូវបានណែនាំឱ្យប្រើរួមគ្នាជាមួយវិធីសាស្រ្តកិច្ចសន្យា ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណការងារប្រឈមហានិភ័យបានច្បាស់លាស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវទាំងនេះមិនទាមទារឧបករណ៍ថ្លៃៗទេ ប៉ុន្តែត្រូវការធនធានទិន្នន័យ និងជំនាញវិភាគច្បាស់លាស់៖
ការសិក្សានេះប្រមូលផ្តុំទិន្នន័យពីប្រទេស Nordic (ន័រវែស ហ្វាំងឡង់ ដាណឺម៉ាក) និងចក្រភពអង់គ្លេស/អៀរឡង់ ដែលជាប្រទេសមានប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមរឹងមាំ និងទីផ្សារការងារផ្លូវការ។ សម្រាប់កម្ពុជា ដែលមានវិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅផ្លូវការ (Informal Economy) ធំ ការអនុវត្តនិយមន័យទាំងនេះត្រូវតែមានការកែសម្រួលដើម្បីឱ្យសមស្របនឹងបរិបទ។
វិធីសាស្រ្តនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការវិភាគគុណភាពការងារ លើសពីការគ្រាន់តែមើលអត្រាអ្នកមានការងារធ្វើ។
ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តរួមបញ្ចូលគ្នា (Combined approach) នឹងជួយអ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជាយល់កាន់តែច្បាស់ពីភាពងាយរងគ្រោះរបស់កម្មករ ជាពិសេសក្នុងបរិបទដែលសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថលកំពុងរីកចម្រើន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Precarious work | គំនិតនេះសំដៅលើការងារដែលមិនមានស្ថិរភាព មិនអាចទស្សន៍ទាយបាន និងមានហានិភ័យខ្ពស់សម្រាប់កម្មករ។ វាច្រើនតែទាក់ទងនឹងប្រាក់ឈ្នួលទាប កង្វះការគាំពារសង្គម និងអំណាចតថ្លៃទាបរបស់កម្មករចំពោះនិយោជក។ | ដូចជាការដើរលើខ្សែពួរដោយគ្មានសំណាញ់សុវត្ថិភាពនៅពីក្រោម បើជើងល្អក៏បានលុយ បើជើងមិនល្អក៏ធ្លាក់ដោយគ្មានអ្នកជួយ។ |
| Zero-hour contracts | ប្រភេទកិច្ចសន្យាការងារដែលនិយោជកមិនធានាចំនួនម៉ោងការងារអប្បបរមាដល់បុគ្គលិកទេ។ បុគ្គលិកត្រូវរង់ចាំនៅផ្ទះ ហើយមកធ្វើការតែនៅពេលដែលនិយោជកត្រូវការប៉ុណ្ណោះ ហើយទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលតែតាមម៉ោងដែលបានធ្វើជាក់ស្តែង។ | ដូចជាអ្នករត់តាក់ស៊ីដែលអង្គុយចាំម៉ូយ បើគ្មានអ្នកហៅជិះទេ គឺគ្មានចំណូលសូម្បីតែមួយរៀល ទោះជាត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ក៏ដោយ។ |
| False self-employment | ស្ថានភាពដែលបុគ្គលម្នាក់ត្រូវបានចុះបញ្ជីផ្លូវច្បាប់ថាជា "អ្នករកស៊ីខ្លួនឯង" (Self-employed) ដើម្បីឱ្យក្រុមហ៊ុនគេចវេសពីការបង់ពន្ធនិងអត្ថប្រយោជន៍បុគ្គលិក ប៉ុន្តែជាក់ស្តែងបុគ្គលនោះត្រូវធ្វើការក្រោមការគ្រប់គ្រង និងទទួលបញ្ជាពីក្រុមហ៊ុនតែមួយដូចបុគ្គលិកពេញសិទ្ធិដែរ។ | ដូចជាការពាក់អាវជា "ថៅកែ" ប៉ុន្តែត្រូវសុំច្បាប់មេមុននឹងទៅបាយថ្ងៃត្រង់ និងមិនមានសិទ្ធិឈប់សម្រាកពេលឈឺ។ |
| Marginal part-time work | ការងារក្រៅម៉ោងដែលមានចំនួនម៉ោងតិចតួចបំផុត (ឧទាហរណ៍ តិចជាង ១៥ ម៉ោងក្នុងមួយសប្តាហ៍)។ អ្នកធ្វើការប្រភេទនេះច្រើនតែមិនទទួលបានប្រាក់ចំណូលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់រស់នៅ និងមិនទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីបេឡាសន្តិសុខសង្គម។ | ដូចជាការដងទឹកបំពេញពាងដោយប្រើស្លាបព្រា ទោះជាមានទឹកចូល ក៏មិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃដែរ។ |
| Platform economy | សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលសម្របសម្រួលដោយប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល (កម្មវិធីទូរស័ព្ទ ឬវេបសាយ) ដើម្បីផ្គូផ្គងអ្នកផ្តល់សេវាឯករាជ្យជាមួយអតិថិជន។ ការងារនេះច្រើនតែចាត់ទុកជាការងារឯករាជ្យ (Gig work)។ | ដូចជាផ្សារឌីជីថលមួយដែលគេអាចទិញនិងលក់កម្លាំងពលកម្មបានភ្លាមៗតាមទូរស័ព្ទ (ឧទាហរណ៍ PassApp ឬ FoodPanda)។ |
| No-PBA contracts | មកពីពាក្យពេញថា "No Pay Between Assignments"។ នេះជាកិច្ចសន្យាដែលប្រើដោយភ្នាក់ងារជ្រើសរើសបុគ្គលិក ដែលបុគ្គលិកមានឈ្មោះជាបុគ្គលិកពេញសិទ្ធិ ប៉ុន្តែទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលតែនៅពេលដែលត្រូវបានបញ្ជូនទៅធ្វើការនៅក្រុមហ៊ុនភ្ញៀវប៉ុណ្ណោះ។ នៅចន្លោះពេលគ្មានការងារ ពួកគេមិនទទួលបានប្រាក់ទេ។ | ដូចជាកីឡាករបម្រុងដែលមានឈ្មោះក្នុងក្រុម ប៉ុន្តែទទួលបានលុយតែនៅពេលដែលបានចូលលេងនៅក្នុងទីលានប៉ុណ្ណោះ។ |
| Individual contract approach | វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវដែលកំណត់ថាការងារមួយមានហានិភ័យឬអត់ ដោយផ្អែកលើប្រភេទកិច្ចសន្យាដែលមានចែងក្នុងក្រដាស (ឧទាហរណ៍ កិច្ចសន្យាខ្លី ឬបណ្តោះអាសន្ន) ដោយមិនគិតពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់អ្នកធ្វើការ។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសៀវភៅដោយគ្រាន់តែមើលគម្របរបស់វា ដោយមិនបានអានខ្លឹមសារខាងក្នុង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
