បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកើនឡើងនូវភាពមិនប្រាកដប្រជា (Precariousness) និងអសន្តិសុខការងារក្នុងចំណោមអ្នកស្រាវជ្រាវវ័យក្មេង ឬអ្នកចាប់ផ្តើមអាជីពដំបូង ទោះបីជាពួកគេមានជំនាញខ្ពស់ក៏ដោយ ដោយផ្តោតជាពិសេសលើបរិបទនៃប្រទេសរូម៉ានី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តវិភាគបែបគំនិត (Conceptual Analysis) ដើម្បីបង្កើតគំរូពហុវិមាត្រមួយសម្រាប់វាស់វែងភាពមិនប្រាកដប្រជានៃការងារ ដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីដែលមានស្រាប់ និងសូចនាករពីការស្ទង់មតិលក្ខខណ្ឌការងារអឺរ៉ុប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard Employment Model (Permanent Contracts) គំរូការងារស្តង់ដារ (កិច្ចសន្យាអចិន្ត្រៃយ៍) |
ផ្តល់នូវស្ថិរភាពការងារ ប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ និងការការពារសង្គមពេញលេញសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវ។ | មានចំនួនតិចតួចណាស់ និងមានការប្រកួតប្រជែងខ្ពស់នៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំឧត្តមសិក្សាបែបនីអូលីបេរ៉ាល់ (Neoliberal Academia)។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាស្តង់ដារប្រៀបធៀបដើម្បីវាស់វែងកម្រិតនៃភាពមិនប្រាកដប្រជា។ |
| Proposed Multidimensional Precariousness Model គំរូពហុវិមាត្រនៃភាពមិនប្រាកដប្រជា (ដែលបានស្នើឡើង) |
អាចវាស់វែងកត្តាដែលមើលមិនឃើញដូចជា កង្វះសម្លេងតំណាង (Limited Voice) និងសម្ពាធការងារ ចំពោះអ្នកដែលមានជំនាញខ្ពស់។ | នៅជាគំរូទស្សនទាន (Conceptual Model) ដែលមិនទាន់បានធ្វើតេស្តជាក់ស្តែងជាមួយនឹងទិន្នន័យស្ថិតិនៅឡើយ។ | កំណត់អត្តសញ្ញាណហានិភ័យថ្មីៗចំពោះអ្នកស្រាវជ្រាវវ័យក្មេង ក្រៅពីបញ្ហាប្រាក់ខែ។ |
| EPRES (Employment Precariousness Scale) មាត្រដ្ឋាននៃភាពមិនប្រាកដប្រជាការងារ (EPRES) |
មានលក្ខណៈទូលំទូលាយសម្រាប់វាស់វែងភាពងាយរងគ្រោះនៃកម្មករទូទៅ។ | អាចនឹងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពេញលេញនូវស្ថានភាពរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវដែលមានជំនាញខ្ពស់ (High-skilled workers) នោះទេ។ | ត្រូវបានប្រើជាមូលដ្ឋានយោងដើម្បីអភិវឌ្ឍគំរូថ្មីសម្រាប់វិស័យស្រាវជ្រាវ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគំរូនេះមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ថ្លៃៗទេ ប៉ុន្តែទាមទារការចូលប្រើប្រាស់ទិន្នន័យស្ទង់មតិ និងការវិភាគគោលនយោបាយ។
ការសិក្សានេះផ្តោតលើបរិបទនៃប្រទេសរូម៉ានី (Romania) ដែលជាប្រទេសក្រោយកុម្មុយនីស្តក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប ដោយវិភាគលើអ្នកស្រាវជ្រាវវ័យក្មេង។ សម្រាប់កម្ពុជា ទោះបីជាបរិបទសេដ្ឋកិច្ចខុសគ្នា ប៉ុន្តែរចនាសម្ព័ន្ធនៃការងារក្រៅម៉ោង (Hourly-paid lecturers) ក្នុងសាកលវិទ្យាល័យមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំង។
ក្របខ័ណ្ឌគំនិតនេះមានសារៈប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការវាយតម្លៃគុណភាពការងារក្នុងវិស័យឧត្តមសិក្សាដែលកំពុងរីកចម្រើន។
គំរូនេះអាចជួយអ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជាឱ្យយល់ថា ការងារដែលមានជំនាញខ្ពស់មិនមែនសុទ្ធតែមានសុវត្ថិភាពនោះទេ ហើយត្រូវការការការពារតាមផ្លូវច្បាប់បន្ថែម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Precariousness | ស្ថានភាពអសន្តិសុខការងារដែលមានលក្ខណៈពហុវិមាត្រ។ វាមិនត្រឹមតែសំដៅលើប្រាក់ចំណូលទាបប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែរួមបញ្ចូលទាំងកង្វះស្ថិរភាពការងារ កង្វះអំណាចក្នុងការចរចា និងកង្វះការការពារសង្គមផងដែរ។ | ដូចជាការដើរលើខ្សែពួរដោយគ្មានសំណាញ់សុវត្ថិភាពនៅខាងក្រោម បើទោះជាអ្នកមានជំនាញក៏ដោយ ក៏នៅតែមានហានិភ័យខ្ពស់ជានិច្ច។ |
| Precariat | ពាក្យបច្ចេកទេសដែលបង្កើតឡើងដោយ Guy Standing ដើម្បីសំដៅលើ 'វណ្ណៈសង្គមថ្មី' នៃអ្នកដែលប្រឈមនឹងអសន្តិសុខក្នុងជីវិត និងការងារ។ ពួកគេមានការងារធ្វើ ប៉ុន្តែគ្មានអត្តសញ្ញាណវិជ្ជាជីវៈរឹងមាំ ឬផ្លូវឆ្ពោះទៅរកភាពរីកចម្រើនឡើយ។ | ដូចជាក្រុមមនុស្សដែលធ្វើការងារច្រើនកន្លែង ប៉ុន្តែនៅតែមានអារម្មណ៍ថាជា 'អ្នកក្រៅ' ដែលមិនមានអនាគតច្បាស់លាស់នៅក្នុងស្ថាប័ន។ |
| Non-standard employment | ទម្រង់ការងារដែលខុសពីការងារពេញម៉ោងអចិន្ត្រៃយ៍។ វាសំដៅលើកិច្ចសន្យារយៈពេលខ្លី (Fixed-term) ការងារក្រៅម៉ោង (Part-time) ឬការងារគម្រោង ដែលនិយោជកមិនមានកាតព្វកិច្ចផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ពេញលេញ។ | ដូចជាការងារ Freelance ឬការងារម៉ៅការ ដែលអ្នកទទួលបានប្រាក់កម្រៃតែនៅពេលមានការងារ ហើយមិនទទួលបានប្រាក់ខែនៅពេលឈឺ ឬសម្រាក។ |
| Neoliberal academia | ការអនុវត្តគោលការណ៍ទីផ្សារសេរីនៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំឧត្តមសិក្សា។ សាកលវិទ្យាល័យត្រូវបានគ្រប់គ្រងដូចក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្ម ដោយផ្តោតលើការប្រកួតប្រជែង ប្រសិទ្ធភាពចំណាយ និងផលិតភាពជាជាងគុណតម្លៃអប់រំសុទ្ធសាធ។ | ដូចជាការប្រែក្លាយសាលារៀនឱ្យទៅជាផ្សារទំនើប ដែលគ្រូបង្រៀនត្រូវប្រកួតប្រជែងគ្នាលក់ចំណេះដឹងដើម្បីរស់រាន។ |
| Job polarization | បាតុភូតសេដ្ឋកិច្ចដែលទីផ្សារការងារត្រូវបានបែងចែកដាច់ជាពីរប៉ូល៖ ការកើនឡើងនៃការងារជំនាញខ្ពស់ និងការងារជំនាញទាប ប៉ុន្តែមានការថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃការងារកម្រិតមធ្យមដែលមានស្ថិរភាព។ | ដូចជានំដូណាត់ដែលមានរន្ធនៅកណ្តាល គឺមានតែអ្នកមានខ្លាំង និងអ្នកក្រខ្លាំង ចំណែកអ្នកកម្រិតមធ្យមបាត់បង់ឱកាស។ |
| Cognitive work | ការងារដែលប្រើប្រាស់ខួរក្បាល បញ្ញា និងការគិតវិភាគជាចម្បង។ នៅក្នុងបរិបទនេះ វាសំដៅលើការងារស្រាវជ្រាវដែលជារឿយៗមិនត្រូវបានគេមើលឃើញ ឬវាស់វែងជាម៉ោងធ្វើការច្បាស់លាស់បានទេ។ | ដូចជាការដោះស្រាយលំហាត់គណិតវិទ្យាដ៏លំបាក អ្នកអាចចំណាយពេលគិតពេញមួយថ្ងៃ ប៉ុន្តែអ្នកដទៃមើលមិនឃើញថាអ្នកកំពុង 'ធ្វើការ' នោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
