បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនៃទម្រង់ការងារ «មិនប្រក្រតី» ដូចជាកិច្ចសន្យាម៉ោងសូន្យ (Zero hour contracts) ដែលផ្តល់ភាពបត់បែនដល់និយោជក ប៉ុន្តែបង្កើតអសន្តិសុខការងារ និងកង្វះការការពារសង្គមសម្រាប់និយោជិត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តវិភាគប្រៀបធៀបច្បាប់ និងការបកស្រាយគតិយុត្ត ដើម្បីសិក្សាពីលក្ខណៈនៃកិច្ចសន្យាការងារមិនកំណត់ម៉ោងនៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស និងច្បាប់ថ្មីរបស់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard Employment Contract កិច្ចសន្យាការងារស្តង់ដារ |
ផ្តល់ស្ថិរភាពប្រាក់ចំណូល និងម៉ោងការងារច្បាស់លាស់សម្រាប់បុគ្គលិក ព្រមទាំងមានអត្ថប្រយោជន៍ពេញលេញ។ | កង្វះភាពបត់បែនសម្រាប់និយោជកនៅពេលតម្រូវការទីផ្សារប្រែប្រួលខ្លាំង។ | ជាទម្រង់ការងារចម្បងដែលច្បាប់ការងារភាគច្រើនការពារ។ |
| Zero Hour Contract (UK Model) កិច្ចសន្យាម៉ោងសូន្យ (គំរូអង់គ្លេស) |
និយោជកមានភាពបត់បែនខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងកម្លាំងពលកម្មតាមតម្រូវការជាក់ស្តែង។ | និយោជិតប្រឈមនឹងអសន្តិសុខហិរញ្ញវត្ថុ ភាពតានតឹងផ្លូវចិត្ត និងមិនមានការធានាម៉ោងធ្វើការ។ | មានប្រជាជនប្រមាណ ១.០៣ លាននាក់នៅចក្រភពអង់គ្លេសស្ថិតក្រោមកិច្ចសន្យានេះក្នុងឆ្នាំ ២០២២។ |
| Ukrainian Law No. 2421-IX (Non-fixed hours) ច្បាប់អ៊ុយក្រែនលេខ 2421-IX (ម៉ោងការងារមិនកំណត់) |
អនុញ្ញាតឱ្យមានភាពបត់បែន ប៉ុន្តែតម្រូវឱ្យមានការធានាប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា (៣២ ម៉ោង/ខែ) និងកម្រិតចំនួនកិច្ចសន្យា។ | នៅតែតម្រូវឱ្យបុគ្គលិកត្រៀមខ្លួនធ្វើការដោយមិនមានកាលវិភាគច្បាស់លាស់។ | កំណត់ចំនួនកិច្ចសន្យាប្រភេទនេះត្រឹម ១០% នៃបុគ្គលិកសរុបរបស់ក្រុមហ៊ុន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកិច្ចសន្យានេះមិនទាមទារធនធានបច្ចេកទេសខ្ពស់ទេ ប៉ុន្តែទាមទារការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលនិងច្បាប់។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើបរិបទច្បាប់នៅប្រទេសអ៊ុយក្រែន និងទិន្នន័យស្ថិតិពីចក្រភពអង់គ្លេស។ នេះអាចមានភាពលំអៀងដោយសាររចនាសម្ព័ន្ធទីផ្សារការងារនៅអឺរ៉ុបមានភាពខុសប្លែកពីប្រទេសកម្ពុជាដែលមានវិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ (Informal Sector) ធំទូលាយ។
ទោះបីជាបរិបទច្បាប់ខុសគ្នា ប៉ុន្តែគោលគំនិតនៃការគ្រប់គ្រង «ការងារមិនប្រក្រតី» គឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា។
ការស្រាវជ្រាវនេះមានប្រយោជន៍សម្រាប់ការរៀបចំក្របខ័ណ្ឌគតិយុត្តការពារកម្មករក្នុងសេដ្ឋកិច្ច Gig Economy នៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Zero hour contracts | កិច្ចសន្យាការងារដែលនិយោជកមិនធានាផ្តល់ម៉ោងធ្វើការអប្បបរមាដល់បុគ្គលិកឡើយ។ និយោជិតទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលតែពេលមានការងារធ្វើប៉ុណ្ណោះ ហើយត្រូវរង់ចាំការហៅពីនិយោជកនៅពេលមានតម្រូវការ។ | ប្រៀបដូចជាអ្នករត់ម៉ូតូឌុបដែលរង់ចាំម៉ូយនៅកាច់ជ្រុងផ្លូវ បានលុយតែពេលមានគេជិះ បើគ្មានគេជិះគឺគ្មានចំណូល។ |
| Atypical employment | ទម្រង់ការងារដែលខុសពីការងារពេញម៉ោងស្តង់ដារ (Standard Employment)។ វាគ្របដណ្តប់លើការងារបណ្តោះអាសន្ន ការងារក្រៅម៉ោង ឬការងារតាមរយៈបណ្តាញឌីជីថល ដែលមិនមានកិច្ចសន្យាការពារពេញលេញដូចបុគ្គលិកប្រចាំការ។ | ដូចការងារ Freelance ឬការងារទទួលគម្រោងខ្លីៗ មិនមែនជាបុគ្គលិកស៊ីប្រាក់ខែប្រចាំខែដែលមានអត្ថប្រយោជន៍ពេញលេញដូចជាការធានារ៉ាប់រង។ |
| Precarious work | ការងារដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ មិនមានស្ថិរភាព និងខ្វះការការពារតាមផ្លូវច្បាប់ ឬសន្តិសុខសង្គម។ អ្នកធ្វើការប្រភេទនេះអាចបាត់បង់ចំណូល ឬការងារនៅពេលណាក៏បានដោយគ្មានសំណង។ | ដូចការដើរលើស្ពានឈើពុក មិនដឹងថាវានឹងបាក់ពេលណា ហើយគ្មានបង្កាន់ដៃតោង (គ្មានច្បាប់ការពារ)។ |
| Algorithmic management | ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ឬបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ដើម្បីគ្រប់គ្រង ចាត់ចែងការងារ និងតាមដានសកម្មភាពរបស់បុគ្គលិកជំនួសឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រងជាមនុស្ស ជាពិសេសនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល (Platform Economy)។ | ដូចកម្មវិធី Grab ឬ FoodPanda ដែលប្រាប់អ្នកបើកបរថាត្រូវទៅទទួលភ្ញៀវនៅឯណា ដោយមិនចាំបាច់មានមេកើយជាមនុស្សមកបញ្ជាផ្ទាល់។ |
| Collective bargaining | ដំណើរការដែលតំណាងកម្មករ (ដូចជាសហជីព) ធ្វើការចរចាជាមួយនិយោជកដើម្បីទាមទារប្រាក់ឈ្នួល ឬលក្ខខណ្ឌការងារល្អប្រសើរសម្រាប់ក្រុមទាំងមូល ជាជាងការចរចាដាច់ដោយឡែកម្នាក់ៗ។ | ដូចពាក្យចាស់ថា «ចង្កឹះមួយបាច់កាច់មិនបាក់» គឺការរួបរួមគ្នាទាមទារសិទ្ធិមានឥទ្ធិពលជាងការទាមទារតែម្នាក់ឯង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
