បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនៃប្រព័ន្ធគាំពារសង្គម (Social Protection) នៅក្នុងតំបន់សហគមន៍អភិវឌ្ឍន៍អាហ្វ្រិកខាងត្បូង (SADC) ដែលមានភាពខ្វះចន្លោះ ថវិកាមានកម្រិត និងអត្រាការងារក្រៅប្រព័ន្ធខ្ពស់ ដែលទាមទារការពង្រឹងប្រព័ន្ធឱ្យមានបរិយាបន្ន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ សៀវភៅនេះចងក្រងនូវការសិក្សាស្រាវជ្រាវបែបជាក់ស្តែង ការពិនិត្យឡើងវិញនូវក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ និងការវិភាគប្រៀបធៀបក្នុងបណ្តាប្រទេស SADC។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Digital / E-Payment Social Cash Transfers ការផ្ទេរសាច់ប្រាក់សង្គមកិច្ចតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល (ឧទាហរណ៍ តាមទូរស័ព្ទចល័ត) |
កាត់បន្ថយពេលវេលាធ្វើដំណើររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ផ្តល់ភាពឯកជន ភាពងាយស្រួល និងកាត់បន្ថយការរើសអើង (Stigma) នៅក្នុងសហគមន៍។ | ប្រឈមនឹងបញ្ហាកង្វះចំណេះដឹងផ្នែកឌីជីថល ភាពមិនអាចចូលដំណើរការបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតបាន និងកង្វះភ្នាក់ងារបើកប្រាក់នៅតាមតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាល។ | ជួយលើកកម្ពស់សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់អ្នកទទួលផល ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការបណ្តុះបណ្តាលចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ និងប្រព័ន្ធការពារហានិភ័យ។ |
| Manual / Over-the-counter Cash Transfers ការផ្តល់សាច់ប្រាក់ដោយផ្ទាល់ (បែបប្រពៃណី) |
មិនទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់មនុស្សចាស់ជរា ឬអ្នកដែលមិនចេះអក្សរ។ | ចំណាយថ្លៃប្រតិបត្តិការខ្ពស់ ប្រឈមនឹងហានិភ័យផ្នែកសុវត្ថិភាព (ការបាត់បង់ ឬចោរកម្ម) និងត្រូវតម្រង់ជួររង់ចាំយូរ។ | មានប្រសិទ្ធភាពទាប និងចំណាយខ្ពស់សម្រាប់រដ្ឋាភិបាល ដែលជាហេតុជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទៅរកប្រព័ន្ធឌីជីថល។ |
| Non-State Social Protection (Informal Kinship Networks) ការគាំពារសង្គមក្រៅរដ្ឋ (បណ្តាញគ្រួសារ និងសហគមន៍) |
មានភាពបត់បែន ឆ្លើយតបលឿនទៅនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែង និងចាក់ឫសជ្រៅក្នុងវប្បធម៌សហគមន៍ (ឧទាហរណ៍ ទស្សនវិជ្ជា Ubuntu)។ | បង្កើតឱ្យមានបន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់សមាជិកគ្រួសារ (Forced redistribution) ដែលអាចរារាំងដល់ការសន្សំ និងទាញឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុងអន្ទាក់នៃភាពក្រីក្រ។ | បណ្តាញនេះជួយបំពេញចន្លោះប្រហោងរបស់រដ្ឋ តែវាមិនមាននិរន្តរភាពឡើយនៅពេលមានវិបត្តិទ្រង់ទ្រាយធំដូចជាជំងឺកូវីដ១៩។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមឌីជីថល និងការពង្រីកវិសាលភាពទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ការពង្រឹងស្ថាប័ន និងធនធានហិរញ្ញវត្ថុប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសនៃតំបន់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង (SADC) ដូចជា អាហ្វ្រិកខាងត្បូង ម៉ាឡាវី សំប៊ី បូតស្វាណា និងម៉ូរីស ដោយផ្តោតខ្លាំងលើពលករក្រៅប្រព័ន្ធ ជនចាស់ជរា និងសហគមន៍ជនបទ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាក៏មានសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធទំហំធំ និងកំពុងប្រឈមនឹងភាពងាយរងគ្រោះពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្រ្តក្នុងការធ្វើបរិយាបន្នប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមទៅកាន់វិស័យក្រៅប្រព័ន្ធ និងប្រព័ន្ធឌីជីថល គឺពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានសម្រាប់បរិបទអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជា។
ការពង្រីកប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមមិនមែនត្រឹមតែជាការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់នោះទេ ប៉ុន្តែជាការវិនិយោគរយៈពេលវែងដើម្បីកសាងភាពធន់ និងបរិយាបន្នសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់គ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Vector Error Correction Model (VECM) | ជាម៉ូដែលគណិតវិទ្យាក្នុងផ្នែកអេកូណូមេទ្រីក (Econometrics) ដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចច្រើន (ឧទាហរណ៍ ការចំណាយរបស់រដ្ឋ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច) ក្នុងរយៈពេលវែង និងរបៀបដែលពួកវាទាញគ្នាត្រឡប់ទៅរកតុល្យភាពវិញនៅពេលមានការរអាក់រអួលណាមួយក្នុងរយៈពេលខ្លី។ | ដូចជាការចងខ្សែយឺតភ្ជាប់ឡានពីរចូលគ្នា បើឡានមួយបើកលឿនពេក ឬយឺតពេក ខ្សែយឺតនឹងទាញពួកវាឱ្យត្រឡប់មកល្បឿនស្មើគ្នាវិញ។ |
| Shock-Responsive Social Protection | ប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីអាចបត់បែន និងពង្រីកវិសាលភាពជំនួយបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដើម្បីជួយសង្គ្រោះប្រជាជនកំឡុងពេលមានវិបត្តិធំៗកើតឡើងភ្លាមៗ ដូចជាគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ឬការរាតត្បាតនៃជំងឺកូវីដ១៩ជាដើម។ | ដូចជាពោងសុវត្ថិភាពក្នុងរថយន្ត ដែលបំប៉ោងឡើងភ្លាមៗដើម្បីការពារអ្នកដំណើរនៅពេលមានការបុកទង្គិច។ |
| Humanitarian/Development/Peace Nexus (HDPN) | ជាអភិក្រមគោលនយោបាយអន្តរជាតិដែលភ្ជាប់ការងារផ្ដល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់ ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែង និងការកសាងសន្តិភាពចូលគ្នា ដើម្បីដោះស្រាយឫសគល់នៃបញ្ហានិងទប់ស្កាត់មិនឱ្យវិបត្តិកើតឡើងវិញ ជាជាងការជួយត្រឹមមួយគ្រាៗ។ | ដូចជាការព្យាបាលជំងឺ គឺមិនត្រឹមតែលេបថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ភ្លាមៗទេ តែត្រូវញ៉ាំអាហារបំប៉នឱ្យរាងកាយរឹងមាំ និងរក្សារបៀបរស់នៅស្អាតស្អំកុំឱ្យឈឺទៀត។ |
| Skills Mobility Partnerships (SMPs) | កិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីរវាងប្រទេសបញ្ជូននិងប្រទេសទទួលពលករ ដែលផ្តោតលើការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈ និងការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ពលករស្របច្បាប់ ដើម្បីធានាថាពួកគេទទួលបានការគាំពារសង្គមត្រឹមត្រូវ ហើយភាគីទាំងសងខាងទទួលបានផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរួមគ្នា។ | ដូចជាកម្មវិធីផ្លាស់ប្តូរសិស្ស ដែលសាលាទាំងពីរព្រមព្រៀងគ្នាបង្រៀនសិស្សឱ្យចេះជំនាញច្បាស់លាស់ មុននឹងអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេទៅធ្វើការនៅទីតាំងណាមួយប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។ |
| Just Transition | ដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ចទៅកាន់ការប្រើប្រាស់ថាមពលស្អាតនិងទប់ទល់នឹងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ដោយធានាថាការផ្លាស់ប្តូរនេះមានយុត្តិធម៌ មិនបោះបង់អ្នកណាម្នាក់ចោល និងជួយដល់កម្មករដែលបាត់បង់ការងារចាស់ឱ្យទទួលបានជំនាញថ្មី។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរពីការជិះរទេះសេះទៅជិះឡានទំនើប ដោយធានាថាអ្នកបររទេះសេះទាំងអស់ត្រូវបានបង្រៀនឱ្យចេះបើកបរឡាន និងមានការងារថ្មីធ្វើដោយមិនបាត់បង់ចំណូល។ |
| Social Accountability | យន្តការដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល មានអំណាចក្នុងការតាមដាន តម្រូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលមានគណនេយ្យភាព និងត្រូវបំពេញតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការផ្តល់សេវាគាំពារសង្គមដល់ពលរដ្ឋតាមការសន្យា។ | ដូចជាអ្នកដំណើរក្នុងឡានក្រុង មានសិទ្ធិតវ៉ានិងទាមទារឱ្យអ្នកបើកបរគោរពច្បាប់ និងជូនពួកគេទៅដល់គោលដៅដោយសុវត្ថិភាព។ |
| Informal Economy | វិស័យសេដ្ឋកិច្ច ឬការងារទាំងឡាយណាដែលមិនបានចុះបញ្ជីស្របច្បាប់ មិនស្ថិតក្រោមក្របខ័ណ្ឌគាំពារ ឬច្បាប់ការងាររបស់រដ្ឋ (ដូចជាអ្នកលក់ដូរតាមផ្លូវ ឬអ្នកស៊ីឈ្នួលក្រៅម៉ោង) ដែលធ្វើឱ្យពលករងាយរងហានិភ័យខ្ពស់នៅពេលមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ឬបញ្ហាសុខភាព។ | ដូចជាការលក់នំបញ្ចុកនៅមុខផ្ទះ ដែលអត់មានច្បាប់ទម្លាប់តឹងរ៉ឹង អត់មានកិច្ចសន្យាការងារច្បាស់លាស់ តែវាជួយឱ្យអ្នកលក់មានប្រាក់ចំណូលដើម្បីចិញ្ចឹមក្រពះរាល់ថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
