បញ្ហា (The Problem)៖ ប្រធានបទនេះផ្តោតលើបញ្ហាប្រឈមក្នុងការអភិវឌ្ឍតំបន់ជនបទ ការធ្វើទំនើបកម្មកសិកម្ម និងការកាត់បន្ថយគម្លាតរវាងទីក្រុងនិងជនបទ ស្របពេលដែលប្រទេសវៀតណាមកំពុងធ្វើឧស្សាហូបនីយកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ឯកសារនេះវិភាគលើទ្រឹស្តី និងបញ្ហាជាក់ស្តែងទូលំទូលាយ ដោយផ្តោតលើទិដ្ឋភាពសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ វប្បធម៌ និងបរិស្ថាន ដើម្បីស្នើដំណោះស្រាយជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងគោលនយោបាយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Agricultural Industrialization ឧស្សាហូបនីយកម្មកសិកម្មតាមបែបប្រពៃណី |
ផ្តោតលើការបង្កើនទិន្នផលសរុប និងងាយស្រួលអនុវត្តតាមទម្លាប់ចាស់ និងការប្រើប្រាស់គីមី។ | បំផ្លាញបរិស្ថានអេកូឡូស៊ី ប្រើប្រាស់ធនធានហួសកម្រិត និងធ្វើឱ្យបាត់បង់អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ជនបទ។ | បង្កឱ្យមានការចំណាកស្រុកច្រើន ធ្វើឱ្យជនបទក្លាយជាទីក្រុងដោយខ្វះសណ្តាប់ធ្នាប់ (Đô thị hóa nông thôn) និងបាត់បង់តុល្យភាពសង្គម។ |
| Ecological Agriculture & Modern Rural Development ការអភិវឌ្ឍកសិកម្មអេកូឡូស៊ី និងជនបទទំនើប |
ផ្តល់តម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ ធានាចីរភាពបរិស្ថាន រក្សាបាននូវវប្បធម៌ប្រពៃណី និងលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាជន។ | ទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់ ការរៀបចំផែនការស្មុគស្មាញ បច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងកម្លាំងពលកម្មជំនាញ។ | បង្កើតសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ និងលើកកម្ពស់ជីវភាពអ្នកជនបទឱ្យកៀកនឹងស្តង់ដារទីក្រុង (រក្សាប្រជាជនមិនឱ្យបោះបង់ស្រុកកំណើត)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបញ្ជាក់ពីការទាមទារឱ្យមានការប្រមូលផ្តុំធនធានចម្រុះពីស្ថាប័នរដ្ឋ វិស័យឯកជន និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដើម្បីសម្រេចបាននូវការអភិវឌ្ឍជនបទទំនើប។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើបរិបទប្រទេសវៀតណាម ជាមួយនឹងប្រព័ន្ធនយោបាយសង្គមនិយម និងលក្ខខណ្ឌភូមិសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសយើងទាំងពីរមានវិស័យកសិកម្មជាស្នូល មានរចនាសម្ព័ន្ធភូមិស្រុកស្រដៀងគ្នា និងកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាចំណាកស្រុកយ៉ាងខ្លាំងពីជនបទទៅទីក្រុង។
យុទ្ធសាស្ត្រនៃការតភ្ជាប់ប្រកបដោយភាពសុខដុមរមនារវាងទីក្រុងនិងជនបទនេះ គឺពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ជនបទទំនើបទាំងនេះ នឹងជួយកម្ពុជាទប់ស្កាត់ភាពចង្អៀតណែនក្នុងទីក្រុងធំៗ និងជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់ជនបទប្រកបដោយបរិយាបន្ន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Circular Economy | ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តោតលើការកាត់បន្ថយកាកសំណល់ ការប្រើប្រាស់ធនធានឡើងវិញ និងការកែច្នៃ ដើម្បីធានានូវចីរភាពបរិស្ថាន ផ្ទុយពីសេដ្ឋកិច្ចតាមបែបប្រពៃណីដែលប្រើប្រាស់ហើយបោះចោល។ | ដូចជាការយកកាកសំណល់បន្លែ ឬលាមកសត្វទៅធ្វើជាជីកំប៉ុស ឬឧស្ម័នជីវឧស្ម័ន (Biogas) សម្រាប់ប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ជាជាងបោះចោលចោលទទេៗ។ |
| Ecological Agriculture | ការធ្វើកសិកម្មដែលគោរពតាមប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីធម្មជាតិ ដោយមិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុល និងរក្សាបាននូវភាពចម្រុះនៃជីវសាស្ត្រព្រមទាំងគុណភាពដី ដើម្បីធានាការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមទាឬត្រីក្នុងវាលស្រែ ដើម្បីឱ្យពួកវាស៊ីសត្វល្អិត និងផ្តល់ជាជីធម្មជាតិសម្រាប់ស្រូវ ជាជាងការបាញ់ថ្នាំគីមីសម្លាប់សត្វល្អិត។ |
| Agricultural Value Chain | ដំណើរការទាំងមូលនៃការផលិតកសិផល ចាប់តាំងពីការដាំដុះ ការប្រមូលផល ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ រហូតដល់ការលក់ជូនអតិថិជនចុងក្រោយ ដោយដំណាក់កាលនីមួយៗសុទ្ធតែបានបន្ថែមតម្លៃដល់ផលិតផលនោះ។ | ដូចជាការយកផ្លែស្វាយស្រស់ធម្មតា ទៅកែច្នៃជាដំណាប់ស្វាយ រួចវេចខ្ចប់យ៉ាងស្អាតមានស្តង់ដារ ដែលអាចលក់បានតម្លៃថ្លៃជាងការលក់ស្វាយស្រស់នៅលើទីផ្សារ។ |
| One Commune One Product (OCOP) | យុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជនបទ ដែលជំរុញឱ្យឃុំឬសហគមន៍នីមួយៗ បង្កើតនិងអភិវឌ្ឍផលិតផលប្រពៃណី ឬផលិតផលដែលមានសក្តានុពលប្រចាំតំបន់ខ្លួន ឱ្យមានស្តង់ដារខ្ពស់អាចប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារជាតិនិងអន្តរជាតិបាន។ | ដូចជាការជំរុញឱ្យអ្នកខេត្តកំពតផ្តោតលើការផលិត "ម្រេចកំពត" ឬអ្នកកំពង់ស្ពឺផ្តោតលើ "ស្ករត្នោត" ឱ្យក្លាយជាផលិតផលស្តង់ដារតំណាងតំបន់របស់ពួកគេ។ |
| Rural Urbanization | ដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូររូបរាងកាយ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងរបៀបរស់នៅនៅតំបន់ជនបទ ឱ្យមានលក្ខណៈទំនើបស្រដៀងនឹងទីក្រុង តាមរយៈការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសេវាកម្មសាធារណៈ។ | ដូចជាការប្រែក្លាយភូមិដាច់ស្រយាលមួយ ឱ្យមានផ្លូវកៅស៊ូ ភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវ ប្រព័ន្ធទឹកស្អាត ផ្សារទំនើប និងមន្ទីរពេទ្យ ងាយស្រួលរស់នៅដូចនៅទីក្រុងដែរ។ |
| Non-farm Rural Employment | យុទ្ធសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចដែលលើកទឹកចិត្តប្រជាជនជនបទឱ្យងាកមកធ្វើការងារក្រៅពីវិស័យកសិកម្ម (ដូចជាសេវាកម្ម ទេសចរណ៍ និងឧស្សាហកម្មខ្នាតតូច) នៅក្នុងសហគមន៍របស់ពួកគេ ដើម្បីកាត់បន្ថយការធ្វើចំណាកស្រុកទៅទីក្រុងធំៗ។ | ដូចជាកសិករម្នាក់ឈប់ធ្វើស្រែ តែប្តូរមកបើករោងជាងជួសជុលម៉ាស៊ីន ឬបើកកន្លែងទេសចរណ៍នៅក្នុងភូមិរបស់គាត់ផ្ទាល់ ដោយមិនចាំបាច់រើផ្ទះទៅរកការងារធ្វើនៅភ្នំពេញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
