បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះពិនិត្យទៅលើផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងការរឹតបន្តឹងដោយសារជំងឺកូវីដ-១៩ ទៅលើសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច និងកម្រិតការងាររបស់ប្រជាជននៅតំបន់ជនបទក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យស្ថិតិផ្លូវការ និងវិធីសាស្ត្រវិភាគបរិមាណ ដើម្បីវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងរវាងការអប់រំ និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Econometric Modeling (Linear Regression) ការបង្កើតគំរូសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ (Linear Regression) ដើម្បីវាស់វែងទំនាក់ទំនងរវាងកម្រិតវប្បធម៌ និងកម្លាំងពលកម្ម |
អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវគណនាបានច្បាស់លាស់នូវ «មេគុណបត់បែន» (Elasticity Coefficients) នៃប្រភេទការអប់រំផ្សេងៗគ្នាទៅលើសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច។ | គំរូនេះពឹងផ្អែកខ្លាំងលើគុណភាពនៃទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្រ្ត ហើយអាចមិនបានរាប់បញ្ចូលកត្តាខាងក្រៅផ្សេងទៀតដូចជាការប្រែប្រួលនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ | និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាពីមហាវិទ្យាល័យបច្ចេកទេស ផ្តល់ផលវិជ្ជមានដល់កម្លាំងពលកម្ម (០.២៧%) ខ្ពស់ជាងនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យ (០.១៤%)។ |
| Statistical Analysis & Abstract-Logical Tools ការវិភាគស្ថិតិ និងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍តក្កវិជ្ជាអរូបី (Abstract-logical tools) ដូចជា ការវិភាគ ការសំយោគ និងការប្រៀបធៀប |
ផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពទូទៅនៃនិន្នាការម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងផលប៉ះពាល់សង្គមក្នុងអំឡុងពេលវិបត្តិ (ដូចជាកូវីដ-១៩)។ | មានលក្ខណៈពិពណ៌នា (Descriptive) ច្រើនជាងការទស្សន៍ទាយ ហើយលទ្ធផលអាចមានភាពយឺតយ៉ាវដោយសាររង់ចាំទិន្នន័យផ្លូវការ។ | រកឃើញថាការងារនៅជនបទបានធ្លាក់ចុះ ៣៦១,០០០ នាក់ (៧%) ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ ធៀបនឹងឆ្នាំ ២០២០។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ថ្លៃៗទេ ប៉ុន្តែទាមទារនូវទិន្នន័យដែលមានគុណភាព និងជំនាញវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅប្រទេសអ៊ុយក្រែន (២០១៩-២០២១) ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធកសិកម្មខុសពីកម្ពុជាខ្លះ (ឧ. វត្តមាននៃក្រុមហ៊ុនកសិកម្មខ្នាតធំ ឬ Agricultural holdings)។ ទិន្នន័យក៏ត្រូវបានប្រមូលក្នុងអំឡុងពេលវិបត្តិកូវីដ-១៩ ដែលអាចធ្វើឱ្យតួលេខមានភាពមិនប្រក្រតីធៀបនឹងស្ថានភាពធម្មតា។
វិធីសាស្ត្រ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ពិសេសក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយអប់រំ និងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ។
ឯកសារនេះផ្តល់ជាភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រថា ការពង្រឹងជំនាញបច្ចេកទេស (Technical Skills) គឺមានប្រសិទ្ធភាពជាងការអប់រំទូទៅ ក្នុងការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចជនបទ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Economically active population | សំដៅលើផ្នែកនៃប្រជាជន (ទាំងពីរភេទ) ដែលផ្តល់កម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ការផលិតទំនិញ ឬសេវាកម្មក្នុងកំឡុងពេលជាក់លាក់មួយ។ វារាប់បញ្ចូលទាំងអ្នកដែលមានការងារធ្វើ (Employed) និងអ្នកអត់ការងារធ្វើដែលកំពុងស្វែងរកការងារ (Unemployed)។ | គឺមនុស្សទាំងអស់ដែលមានសមត្ថភាព និងបំណងចង់ធ្វើការងារ មិនថាគេកំពុងធ្វើការ ឬកំពុងដើររកការងារនោះទេ។ |
| Elasticity coefficients | នៅក្នុងបរិបទនៃគំរូសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ (Econometric model) ក្នុងការសិក្សានេះ វាគឺជាមេគុណដែលបង្ហាញពីភាគរយនៃការផ្លាស់ប្តូរនៃកម្លាំងពលកម្ម នៅពេលដែលចំនួននិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាផ្លាស់ប្តូរ ១%។ | ដូចជាការវាស់វែងថា តើផលលាភនឹងកើនឡើងប៉ុន្មាន ប្រសិនបើយើងបន្ថែមដើមទុនបន្តិច។ |
| Social alienation | ស្ថានភាពដែលបុគ្គល ឬក្រុមមនុស្សមានអារម្មណ៍ថាដាច់ចេញពីសង្គម ឬខ្វះការតភ្ជាប់ជាមួយសហគមន៍ និងការគាំទ្រពីរដ្ឋ ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលវិបត្តិ (ដូចជាកូវីដ-១៩) ដែលធ្វើឱ្យពួកគេមានអារម្មណ៍ថាត្រូវបានគេបំភ្លេចចោល។ | គឺអារម្មណ៍ឯកោ និងអស់សង្ឃឹម ដូចជាត្រូវគេបោះបង់ចោលនៅកណ្តាលសមុទ្រដោយគ្មានអ្នកជួយ។ |
| Decentralization | ដំណើរការផ្ទេរសិទ្ធិអំណាច ការទទួលខុសត្រូវ និងធនធានហិរញ្ញវត្ថុពីរដ្ឋាភិបាលកណ្តាលទៅឱ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ឬសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង។ | ដូចជាការដែលឪពុកម្តាយផ្តល់សិទ្ធិឱ្យកូនចាត់ចែងលុយចាយវាយដោយខ្លួនឯង ជំនួសឱ្យការចាំបើកលុយពីឪពុកម្តាយរាល់ថ្ងៃ។ |
| Agricultural holdings | ក្រុមហ៊ុនកសិកម្មខ្នាតធំដែលគ្រប់គ្រងដីធ្លី និងផលិតកម្មកសិកម្មក្នុងកម្រិតឧស្សាហកម្ម។ ការរីកចម្រើនរបស់ពួកវាច្រើនតែនាំឱ្យមានការកាត់បន្ថយតម្រូវការកម្លាំងពលកម្មដោយសារការប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រទំនើប។ | គឺក្រុមហ៊ុនចំការយក្សដែលប្រើម៉ាស៊ីនទំនើបជំនួសកសិករតូចតាចរាប់រយនាក់។ |
| Institutional capacity | សមត្ថភាពរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋ ឬសហគមន៍ក្នុងការបំពេញមុខងារ ដោះស្រាយបញ្ហា និងចាត់ចែងធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ | គឺកម្លាំង និងលទ្ធភាពរបស់អង្គភាពមួយក្នុងការធ្វើការងារឱ្យបានល្អ និងដោះស្រាយបញ្ហាបានរហ័ស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
