បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលថាតើបទពិសោធន៍នៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋអភិវឌ្ឍន៍នៅអាស៊ីបូព៌ា ដែលភាគច្រើនជារបបផ្តាច់ការ អាចយកមកអនុវត្តដោយជោគជ័យនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដូចជាប្រទេសអេត្យូពី បានឬយ៉ាងណា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ (Secondary Data) ដោយទាញយកកត្តាជោគជ័យនៃគំរូសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីបូព៌ា មកប្រៀបធៀបទៅនឹងស្ថានភាពនយោបាយ និងគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចបច្ចុប្បន្ននៅប្រទេសអេត្យូពី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| East Asian Authoritarian Developmental State គំរូរដ្ឋអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីបូព៌ាបែបអំណាចប្រមូលផ្តុំ |
មានការិយាធិបតេយ្យរឹងមាំ ការទាក់ទាញរំហូរទុនវិនិយោគ (FDI) និងការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាបានល្អប្រសើរ ព្រមទាំងមានការឯកភាពជាតិខ្ពស់ក្នុងការអភិវឌ្ឍ។ | ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចដ៏ឆាប់រហ័សនេះ ភាគច្រើនសម្រេចបាននៅក្រោមរបបផ្តាច់ការ ដែលដាក់កម្រិតលើសិទ្ធិសេរីភាពតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនាយុគសម័យដំបូង។ | ផ្លាស់ប្តូរប្រទេសពីសេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម ទៅជារដ្ឋឧស្សាហកម្មជឿនលឿន (ឧទាហរណ៍៖ កូរ៉េខាងត្បូង តៃវ៉ាន់ សិង្ហបុរី)។ |
| Ethiopian Democratic Developmental State គំរូរដ្ឋអភិវឌ្ឍន៍ប្រជាធិបតេយ្យអេត្យូពី |
អាចអនុវត្តស្របគ្នានូវការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចល្បឿនលឿន និងការពង្រឹងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស តាមរយៈគោលនយោបាយកសិ-ឧស្សាហកម្ម (ADLI)។ | ប្រព័ន្ធការិយាធិបតេយ្យនៅទន់ខ្សោយ អំពើពុករលួយនៅមានកម្រិតខ្ពស់ និងការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាពី FDI នៅមានភាពយឺតយ៉ាវនៅឡើយ។ | កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រពី ៣៨,៧% មកត្រឹម ២៩,៦% និងសម្រេចបានកំណើន GDP ជាមធ្យម ១០,៦% ចន្លោះឆ្នាំ ២០០៤ ដល់ ២០១១។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារឯកសារនេះជាការវិភាគគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច ការអនុវត្តគំរូនេះមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញទេ ប៉ុន្តែទាមទារយ៉ាងតឹងរ៉ឹងនូវសមត្ថភាពស្ថាប័នរដ្ឋរឹងមាំ ឆន្ទៈនយោបាយ និងធនធានមនុស្ស។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ (Secondary Data) ពីរបាយការណ៍រដ្ឋាភិបាលអេត្យូពី ធនាគារពិភពលោក និងអក្សរសិល្ប៍ស្តីពីអាស៊ីបូព៌ា។ ទោះបីជាវាបង្ហាញពីភាពជោគជ័យនៅអេត្យូពីក៏ដោយ កម្ពុជាមានបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ (សមាជិកអាស៊ាន) និងរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការកែច្នៃគំរូនេះឱ្យស្របតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងក្នុងស្រុក។
បទពិសោធន៍ពីរដ្ឋអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីបូព៌ា និងការយកមកអនុវត្តដោយជោគជ័យនៅប្រទេសអេត្យូពី គឺជាមេរៀនដ៏មានតម្លៃបំផុតសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។
ដើម្បីប្រែក្លាយទៅជារដ្ឋអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយជោគជ័យ កម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវផ្តល់អាទិភាពលើការពង្រឹងសមត្ថភាពមន្ត្រីរាជការសាធារណៈ និងកាត់បន្ថយអំពើពុករលួយ ដែលជាកត្តាស្នូលក្នុងការរុញច្រានសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Developmental State (រដ្ឋអភិវឌ្ឍន៍) | ជារដ្ឋដែលដាក់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាគោលដៅអាទិភាពចម្បងបំផុត ហើយប្រើប្រាស់អំណាចរដ្ឋដើម្បីធ្វើអន្តរាគមន៍ សម្របសម្រួល និងដឹកនាំទីផ្សារដោយផ្ទាល់ឆ្ពោះទៅរកកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដ៏ខ្លាំងក្លា និងការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធសង្គមជាតិទាំងមូល។ | ដូចជាឪពុកម្តាយដែលកំណត់ទិសដៅអនាគតច្បាស់លាស់ និងផ្តល់ការគាំទ្រតម្រង់ទិសគ្រប់យ៉ាងដើម្បីឱ្យកូនរៀនពូកែ និងមានការងារល្អធ្វើ ជំនួសឱ្យការបណ្តោយឱ្យកូនធ្វើអ្វីតាមតែចិត្ត។ |
| Foreign Direct Investment (ការវិនិយោគទុនផ្ទាល់ពីបរទេស) | ជាការហូរចូលនូវមូលនិធិ បច្ចេកវិទ្យា និងជំនាញគ្រប់គ្រងពីក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិ ដែលមកបង្កើតរោងចក្រ ឬអាជីវកម្មផ្ទាល់នៅក្នុងប្រទេសមួយ ដើម្បីស្វែងរកប្រាក់ចំណេញ និងទាញអត្ថប្រយោជន៍ពីកម្លាំងពលកម្មកម្រិតទាប។ | ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកជិតខាងដែលមានឧបករណ៍ទំនើប មកដាំដុះលើដីរបស់យើង ដើម្បីឱ្យយើងទទួលបានទាំងចំណែកទិន្នផល និងរៀនសូត្រពីបច្ចេកទេសកសិកម្មរបស់ពួកគេ។ |
| Export-led growth (កំណើនសេដ្ឋកិច្ចផ្អែកលើការនាំចេញ) | ជាយុទ្ធសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចដែលរដ្ឋាភិបាលជំរុញ និងផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តដល់រោងចក្រសហគ្រាសក្នុងស្រុកឱ្យផលិតទំនិញសម្រាប់លក់ទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ ដើម្បីទាញយករូបិយប័ណ្ណបរទេស និងពង្រីកទំហំសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ | ដូចជាអ្នកភូមិដែលមិនត្រឹមតែដាំបន្លែសម្រាប់ហូបក្នុងគ្រួសារទេ តែផ្តោតលើការដាំបន្លែគុណភាពខ្ពស់ដើម្បីយកទៅលក់នៅទីក្រុងធំៗ ដែលអាចរកប្រាក់ចំណូលបានច្រើនជាងមុនឆ្ងាយ។ |
| Import substitution (ការជំនួសការនាំចូល) | ជាគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចដែលរដ្ឋាភិបាលព្យាយាមកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការទិញទំនិញពីបរទេស ដោយជំរុញ និងគាំពារឱ្យមានការផលិតទំនិញទាំងនោះដោយខ្លួនឯងនៅក្នុងប្រទេស។ | ដូចជាគ្រួសារមួយដែលឈប់ទិញម្ហូបពីផ្សាររាល់ថ្ងៃ ហើយងាកមកខិតខំដាំបន្លែ និងចិញ្ចឹមសត្វដោយខ្លួនឯង ដើម្បីសន្សំលុយក្នុងផ្ទះកុំឱ្យហូរចេញទៅក្រៅ។ |
| Agricultural Development Led Industrialization (ឧស្សាហូបនីយកម្មដឹកនាំដោយការអភិវឌ្ឍកសិកម្ម) | ជាយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ដែលប្រើប្រាស់កំណើន និងប្រាក់ចំណេញដែលបានពីវិស័យកសិកម្ម ធ្វើជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ និងជាប្រភពដើមទុនដើម្បីរុញច្រានការបង្កើតនិងអភិវឌ្ឍវិស័យឧស្សាហកម្មកែច្នៃ។ | ដូចជាការសន្សំប្រាក់ចំណេញពីការលក់ស្រូវ ដើម្បីយកទៅទិញម៉ាស៊ីនកិនស្រូវខ្នាតធំ និងបង្កើតជារោងចក្រផលិតនំ ដែលអាចរកលុយបានកាន់តែច្រើន។ |
| Inter-sectoral transfer (ការផ្ទេរធនធានអន្តរវិស័យ) | ជាយន្តការសេដ្ឋកិច្ចដែលធនធាន ដើមទុន និងកម្លាំងពលកម្ម ត្រូវបានរដ្ឋ ឬទីផ្សារទាញយកពីវិស័យមួយ (ឧទាហរណ៍៖ កសិកម្ម) ទៅផ្គត់ផ្គង់ និងជំរុញកំណើននៅក្នុងវិស័យមួយទៀតដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ជាង (ឧទាហរណ៍៖ ឧស្សាហកម្ម)។ | ដូចជាការបូមទឹកពីអាងស្តុកទឹកចាស់ដែលពេញហូរហៀរ យកទៅស្រោចស្រពចម្ការថ្មីមួយទៀតដែលកំពុងត្រូវការទឹកខ្លាំងដើម្បីលូតលាស់។ |
| Market failure (បរាជ័យទីផ្សារ) | ជាស្ថានភាពដែលទីផ្សារសេរីមិនអាចដំណើរការ ឬបែងចែកធនធានបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពដោយខ្លួនឯង ដែលទាមទារចាំបាច់ឱ្យមានការអន្តរាគមន៍ពីរដ្ឋាភិបាលដើម្បីជួយសម្រួល ដូចជាការកសាងផ្លូវថ្នល់ សាលារៀន ឬការផ្តល់ឥណទាន។ | ដូចជាផ្លូវប្រសព្វកែងដែលគ្មានភ្លើងស្តុប ធ្វើឱ្យរថយន្តកកស្ទះ និងវ៉ាជែងគ្នាច្របូកច្របល់ ទាល់តែមានប៉ូលីសចរាចរណ៍ (រដ្ឋ) មកជួយរៀបចំ ទើបចរាចរណ៍អាចដំណើរការទៅមុខបាន។ |
| Human capital (មូលធនមនុស្ស) | ជាចំណេះដឹង ជំនាញ បទពិសោធន៍ និងសុខភាពរបស់ប្រជាជនក្នុងប្រទេសមួយ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ជំរុញផលិតភាពការងារ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ | ដូចជាការសំលៀងកាំបិតឱ្យមុតល្អ មុននឹងយកទៅកាប់ឈើ; កាំបិតមុតតំណាងឱ្យប្រជាជនដែលមានការអប់រំ និងជំនាញច្បាស់លាស់ ដែលធ្វើការបានលឿននិងល្អ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
