បញ្ហា (The Problem)៖ និក្ខេបបទនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃភាពទាបខុសពីធម្មតានៃទុនវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) ចូលក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសវៀតណាម (តិចជាង ១% នៃ FDI សរុបនៅឆ្នាំ ២០១៨) ទោះបីជាប្រទេសនេះមានសក្តានុពលកសិកម្មធំធេងក៏ដោយ។ វាស្វែងរកការកំណត់ និងវាស់វែងកម្រិតឥទ្ធិពលនៃកត្តាផ្សេងៗដែលជំរុញ ឬរារាំងដល់ការសម្រេចចិត្តវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនបរទេស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ រួមមានការវិភាគបរិមាណលើទិន្នន័យស្ទង់មតិពីសហគ្រាស FDI ក៏ដូចជាការវិភាគគុណភាពតាមរយៈម៉ាទ្រីស SWOT ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ordinary Least Squares (OLS) វិធីសាស្ត្រការ៉េអប្បបរមាធម្មតា |
ជាវិធីសាស្ត្របុរាណដែលងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងប្រើប្រាស់ទូទៅសម្រាប់ការវិភាគតំរែតំរង់។ | លទ្ធផលអាចមានភាពលម្អៀង មិនសូវមានស្ថិរភាព (biased and inconsistent) សម្រាប់ការវិភាគអថេរច្រើនដែលស្មុគស្មាញ និងមានទំនាក់ទំនងគ្នា។ | មិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាវិធីសាស្ត្រចម្បងក្នុងការសិក្សានេះទេ ដោយសារមានចំណុចខ្សោយក្នុងការបញ្ជាក់ទំនាក់ទំនងហេតុនិងផល។ |
| Structural Equation Modeling (SEM) ការធ្វើគំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ |
អាចវាស់វែងកម្រិតឥទ្ធិពល និងទំនាក់ទំនងនៃអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងមានភាពជឿជាក់ខ្ពស់។ | ទាមទារឱ្យមានទិន្នន័យគំរូច្រើន (Sample size ធំ) ទើបមានភាពសុក្រឹត្យ និងត្រូវការចំណេះដឹងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចមាត្រកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការប្រើប្រាស់។ | ម៉ូដែលអាចពន្យល់បាន ៥១,៣% នៃការសម្រេចចិត្តវិនិយោគ ដោយបង្ហាញថាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (០,៣៣) ជាកត្តាជះឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេ។ |
| SWOT Analysis ការវិភាគ SWOT |
ផ្តល់នូវរូបភាពជារួមក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រ ដោយបែងចែកច្បាស់ពីចំណុចខ្លាំង ចំណុចខ្សោយ ឱកាស និងការគំរាមកំហែង។ | ពឹងផ្អែកលើការវាយតម្លៃបែបគុណភាព (Qualitative) ជាជាងបរិមាណ ដែលអាចមានភាពលម្អៀងតាមទស្សនៈអ្នកស្រាវជ្រាវ។ | បង្កើតបានជាយុទ្ធសាស្ត្រចំនួន ៦ ជម្រើស ដូចជាការកែលម្អបរិយាកាសវិនិយោគ និងការចូលរួមក្នុងខ្សែសង្វាក់តម្លៃសកល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវកម្មវិធីកុំព្យូទ័រផ្នែកស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ និងទិន្នន័យស្ទង់មតិជាក់ស្តែងពីសហគ្រាសជាច្រើន។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យសហគ្រាស FDI ក្នុងខេត្តចំនួន ១០ ប៉ុណ្ណោះ។ ទោះបីជាបរិបទនយោបាយខុសគ្នាក្ដី កម្ពុជាអាចរៀនសូត្របានច្រើនដោយសារប្រទេសទាំងពីរជាសមាជិកអាស៊ាន និងមានវិស័យកសិកម្មដែលកំពុងត្រូវការទុនវិនិយោគបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ និងម៉ូដែលនៃការសិក្សានេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទាក់ទាញ FDI កសិកម្ម។
តាមរយៈការយល់ដឹងពីភាពជោគជ័យ និងចំណុចខ្វះខាតរបស់វៀតណាម កម្ពុជាអាចរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្មដោយផ្អែកលើទិន្នន័យច្បាស់លាស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Structural Equation Modeling (SEM) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវសាកល្បង និងវាស់វែងទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញរវាងអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ឥទ្ធិពលនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងស្ថាប័នទៅលើការសម្រេចចិត្តវិនិយោគ)។ | ដូចជាការគូរផែនទីបណ្ដាញផ្លូវទឹក ដើម្បីមើលថាតើទឹកហូរពីប្រភពណាខ្លះចូលមកបឹងតែមួយ ហើយប្រភពណាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេ។ |
| OLI Paradigm | ជាទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលពន្យល់ពីមូលហេតុដែលក្រុមហ៊ុនមួយសម្រេចចិត្តវិនិយោគនៅបរទេស ដោយផ្អែកលើអត្ថប្រយោជន៍៣គឺ៖ ភាពជាម្ចាស់ (Ownership), ទីតាំង (Location), និងការធ្វើសមាហរណកម្មផ្ទៃក្នុង (Internalization)។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តបើកហាងកាហ្វេនៅខេត្តផ្សេង ដោយសារអ្នកមានរូបមន្តឆ្ងាញ់ (O) ទីនោះមានតម្រូវការខ្ពស់និងឈួលតូបថោក (L) ហើយអ្នកចង់គ្រប់គ្រងគុណភាពដោយខ្លួនឯងជាជាងលក់សិទ្ធិបន្ត (I)។ |
| Exploratory Factor Analysis (EFA) | ជាបច្ចេកទេសស្ថិតិប្រើសម្រាប់បង្រួញសំណុំអថេរជាច្រើនឱ្យទៅជាក្រុម ឬកត្តាតិចតួចដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការវិភាគទិន្នន័យ។ | ដូចជាការចាត់ថ្នាក់ទំនិញរាប់រយមុខក្នុងផ្សារទំនើប ឱ្យទៅជាតំបន់ធំៗប៉ុន្មានផ្នែក (ឧទាហរណ៍៖ តំបន់អាហារ តំបន់គ្រឿងសម្អាង) ដើម្បីងាយស្រួលរក។ |
| Confirmatory Factor Analysis (CFA) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើបន្ទាប់ពី EFA ដើម្បីបញ្ជាក់ ឬផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើទិន្នន័យជាក់ស្តែងពិតជាស្របទៅនឹងរចនាសម្ព័ន្ធនៃក្រុមអថេរដែលបានចាត់ថ្នាក់មែនឬទេ។ | ដូចជាការល្បងពាក់ខោអាវដែលទើបតែដេររួច ដើម្បីចង់ដឹងថាតើវាពិតជាស័ក្តិសមនឹងរូបរាងរបស់អ្នកពាក់ដូចការគិតទុកឬអត់។ |
| Cronbach's Alpha | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាស់កម្រិតភាពជឿជាក់ ឬភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃសំណួរជាច្រើនដែលប្រើដើម្បីវាស់វែងគោលគំនិតតែមួយនៅក្នុងកម្រងសំណួរ។ | ដូចជាការសួរសំណួរ ៥ ផ្សេងគ្នាទៅកាន់មនុស្សម្នាក់ដើម្បីសាកល្បងថាតើគាត់ពិតជាចេះភាសាអង់គ្លេសមែនឬអត់ បើគាត់ឆ្លើយត្រូវទាំងអស់ នោះមានន័យថាការធ្វើតេស្តនោះគួរឱ្យទុកចិត្ត។ |
| Bootstrapping | ជាវិធីសាស្ត្រយកគំរូទិន្នន័យដដែលៗពីសំណុំទិន្នន័យដើម (ធ្វើឡើងវិញរាប់ពាន់ដងក្នុងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ) ដើម្បីប្រមាណតម្លៃ ឬវាយតម្លៃភាពសុក្រឹត្យនៃលទ្ធផលស្ថិតិ ដោយមិនចាំបាច់ចុះទៅប្រមូលទិន្នន័យថ្មី។ | ដូចជាការភ្លក់សម្លមួយឆ្នាំងដោយដួសមួយស្លាបព្រាច្រើនដង ត្រង់កន្លែងផ្សេងៗគ្នាក្នុងឆ្នាំងដដែល ដើម្បីប្រាកដថាវាពិតជាមានរសជាតិស្មើគ្នាល្អ។ |
| Push-Pull Factors | ជាទ្រឹស្តីពន្យល់ពីការផ្លាស់ទីនៃទុនវិនិយោគ ដោយកត្តា "រុញ" (ភាពចង្អៀតនៃទីផ្សារ ឬថ្លៃដើមខ្ពស់នៅប្រទេសខ្លួន) ជំរុញឱ្យចាកចេញ រីឯកត្តា "ទាញ" (ធនធានសម្បូរ ឬទីផ្សារធំនៅប្រទេសដទៃ) ទាក់ទាញឱ្យចូលមក។ | ដូចជាមនុស្សម្នាក់ចាកចេញពីភូមិកំណើតព្រោះខ្វះការងារធ្វើ (កត្តារុញ) ហើយសម្រេចចិត្តទៅរាជធានីព្រោះនៅទីនោះមានរោងចក្រច្រើន (កត្តាទាញ)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
