បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវិភាគពីគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិនៃការប្រើប្រាស់បំណុលបរទេសធៀបនឹងការទាក់ទាញការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) ជាប្រភពទុនសម្រាប់ជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាពិសេសផ្តោតលើប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគទ្រឹស្តី ស្ថិតិពណ៌នា និងការប្រៀបធៀបករណីសិក្សាពីប្រទេសជាច្រើន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Foreign Debt (ODA & Commercial Loans) បំណុលបរទេស (ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការ ODA និងកម្ចីពាណិជ្ជកម្ម) |
រដ្ឋាភិបាលមានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការចាត់ចែងទុនសម្រាប់អភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរយៈពេលវែង (ផ្លូវថ្នល់ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន) ដែលមិនមានគោលដៅស្វែងរកប្រាក់ចំណេញសុទ្ធសាធ។ វាជួយបំពេញកង្វះខាតទុនក្នុងស្រុកបានយ៉ាងលឿន។ | បង្កើតបន្ទុកបំណុលធ្ងន់ធ្ងរ និងសម្ពាធក្នុងការសងត្រឡប់ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានហានិភ័យនៃអតិផរណា និងការពឹងផ្អែកផ្នែកនយោបាយ-សេដ្ឋកិច្ចលើប្រទេសម្ចាស់បំណុល។ | ជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចបានលុះត្រាតែបំណុលស្ថិតក្នុងកម្រិតសមស្រប ឧទាហរណ៍ វៀតណាមបានគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈឱ្យនៅក្រោម ៥៤,៣% នៃ ផ.ស.ស ក្នុងឆ្នាំ២០២០។ |
| Foreign Direct Investment (FDI) ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) |
មិនបង្កើតបន្ទុកបំណុលរដ្ឋភ្លាមៗ នាំមកនូវប្រភពទុន បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ជំនាញគ្រប់គ្រងទំនើប និងបង្កើតការងារបានយ៉ាងច្រើនដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងស្រុក។ | ក្រុមហ៊ុនបរទេសអាចបញ្ជូនប្រាក់ចំណេញទៅប្រទេសកំណើតវិញ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជញ្ជីងទូទាត់ ព្រមទាំងអាចបណ្តាលឱ្យមានការបំពុលបរិស្ថាន និងគំរាមកំហែងដល់អាជីវកម្មក្នុងស្រុកខ្នាតតូច។ | រួមចំណែកយ៉ាងធំធេងដល់កំណើន ផ.ស.ស ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការកែលម្អបរិយាកាសធុរកិច្ចជាក់លាក់ (ប្រទេសវៀតណាមទាក់ទាញទុន FDI បាន ៣៨,០២ ប៊ីលានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៩)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្អែកលើការវិភាគទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ហេតុនេះការចំណាយធនធានភាគច្រើនផ្តោតលើការប្រមូលទិន្នន័យស្ថិតិ និងចំណេះដឹងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យា។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសវៀតណាម និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួនទៀត (ដូចជា ថៃ ឥណ្ឌូនេស៊ី ប្រេស៊ីល ម៉ិកស៊ិក) ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ២០០០ ដល់ ២០១៩។ ទោះបីជាបរិបទសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានឹងកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែកម្ពុជាមានទំហំសេដ្ឋកិច្ចតូចជាង មានកង្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធ្ងន់ធ្ងរជាង និងមានការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើលំហូរទុនពីប្រទេសចិន (ទាំងកម្ចី និង FDI) ដែលទាមទារឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នបន្ថែមនៅពេលអនុវត្តគោលនយោបាយទាំងនេះ។
ការវិភាគអំពីតុល្យភាពរវាងការគ្រប់គ្រងបំណុលបរទេស និងការទាក់ទាញ FDI នេះ គឺមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់រៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម កម្ពុជាត្រូវរក្សាតុល្យភាពយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នរវាងការខ្ចីប្រាក់ទុនបរទេសដើម្បីសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការកែលម្អច្បាប់វិនិយោគដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពិតប្រាកដពី FDI ដោយមិនរងគ្រោះពីអន្ទាក់បំណុល ឬការហូរចេញនៃប្រាក់ចំណេញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| ODA | ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការ (Official Development Assistance) គឺជាប្រភពហិរញ្ញប្បទានរួមមានជំនួយឥតសំណង និងកម្ចីដែលមានអត្រាការប្រាក់ទាបបំផុត ជាមួយនឹងរយៈពេលអនុគ្រោះយូរ ដែលផ្តល់ដោយរដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នអន្តរជាតិ ដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសុខុមាលភាពនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ | ដូចជាឪពុកម្តាយផ្តល់ប្រាក់ឱ្យកូន ឬឱ្យខ្ចីដោយមិនគិតការប្រាក់ ដើម្បីយកទៅរៀនសូត្រ ឬចាប់ផ្តើមអាជីវកម្មដំបូង។ |
| FDI | ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (Foreign Direct Investment) គឺជាការហូរចូលនៃមូលធនដោយក្រុមហ៊ុន ឬបុគ្គលពីប្រទេសមួយ ទៅកាន់ប្រទេសមួយទៀត ដើម្បីបង្កើតអាជីវកម្ម រោងចក្រ ឬទិញភាគហ៊ុនគ្រប់គ្រង ដែលមានគោលដៅស្វែងរកប្រាក់ចំណេញ និងពង្រីកទីផ្សាររយៈពេលវែង។ | ដូចជាអ្នកជំនួញនៅភ្នំពេញ យកលុយទៅទិញដី សាងសង់រោងចក្រ និងគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មផ្ទាល់នៅខេត្តកំពង់ចាម។ |
| MNCs | ក្រុមហ៊ុនពហុជាតិសាសន៍ (Multinational Corporations) គឺជាក្រុមហ៊ុនខ្នាតធំដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅប្រទេសកំណើតមួយ ប៉ុន្តែមានប្រតិបត្តិការអាជីវកម្ម រោងចក្រផលិត ឬសាខាប្រតិបត្តិការនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនផ្សេងទៀតជុំវិញពិភពលោក។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុន Coca-Cola ឬ Toyota ដែលមានទីស្នាក់ការនៅប្រទេសមួយ ប៉ុន្តែមានរោងចក្រនិងលក់ផលិតផលនៅស្ទើរតែគ្រប់ប្រទេស។ |
| Harrod-Domar | ម៉ូដែលកំណើនសេដ្ឋកិច្ច Harrod-Domar ពន្យល់ថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសមួយពឹងផ្អែកលើកម្រិតនៃការសន្សំប្រាក់ និងផលិតភាពនៃការវិនិយោគ (មេគុណមូលធន-ទិន្នផល)។ ការសន្សំច្រើន និងការវិនិយោគមានប្រសិទ្ធភាព ធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចកើនឡើងលឿន។ | ដូចជាការសន្សំគ្រាប់ពូជទុកកាន់តែច្រើន ហើយយកទៅដាំនៅលើដីដែលមានជីជាតិល្អ នោះអ្នកនឹងទទួលបានទិន្នផលកាន់តែច្រើននៅរដូវកាលក្រោយ។ |
| GDP | ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (Gross Domestic Product) គឺជារង្វាស់ទំហំសេដ្ឋកិច្ច ដែលគិតបញ្ចូលនូវតម្លៃជាទឹកប្រាក់សរុបនៃទំនិញ និងសេវាកម្មចុងក្រោយទាំងអស់ ដែលផលិតបានតែនៅក្នុងព្រំដែននៃប្រទេសមួយ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ទោះផលិតដោយជនជាតិណាក៏ដោយ។ | ដូចជាការបូកសរុបតម្លៃនៃទំនិញទាំងអស់ដែលផលិតបាននៅក្នុងផ្ទះមួយ មិនថាអ្នកណាជាអ្នកធ្វើវាក៏ដោយ។ |
| GNI | ប្រាក់ចំណូលជាតិសរុប (Gross National Income) គឺជារង្វាស់នៃប្រាក់ចំណូលសរុបដែលរកបានដោយប្រជាពលរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុននៃប្រទេសមួយ ទោះបីជាពួកគេកំពុងធ្វើការ ឬរកស៊ីនៅក្រៅប្រទេសក៏ដោយ (បូកបញ្ចូល GDP និងចំណូលពីបរទេសដកចំណូលដែលបរទេសបញ្ជូនចេញ)។ | ដូចជាការបូកសរុបប្រាក់ចំណូលរបស់សមាជិកគ្រួសារដែលធ្វើការនៅផ្ទះ រួមបញ្ចូលទាំងប្រាក់ដែលកូនៗផ្ញើមកពីការធ្វើការនៅឆ្ងាយ។ |
| LIBOR | អត្រាការប្រាក់ផ្តល់ជូនអន្តរធនាគារទីក្រុងឡុងដ៍ (London Interbank Offered Rate) គឺជាអត្រាការប្រាក់គោលជាមធ្យម ដែលធនាគារធំៗលើពិភពលោកប្រើប្រាស់ដើម្បីគិតការប្រាក់ពេលឱ្យធនាគារផ្សេងទៀតខ្ចីប្រាក់ក្នុងរយៈពេលខ្លី។ វាត្រូវបានគេប្រើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កំណត់អត្រាការប្រាក់លើកម្ចីពាណិជ្ជកម្ម។ | ដូចជាតម្លៃកណ្តាលនៃមាសនៅទីផ្សារ ដែលអាជីវករទាំងអស់យកធ្វើជាគោលដើម្បីកំណត់តម្លៃទិញលក់មាសរៀងៗខ្លួនប្រចាំថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
