Original Title: PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO NGÀNH CÔNG NGHIỆP BÁN DẪN TẠI VIỆT NAM
Source: doi.org/10.33301/JED.VI.1923
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មគ្រឿងអេឡិចត្រូនិកពាក់កណ្តាលចម្លង (Semiconductor) នៅប្រទេសវៀតណាម

ចំណងជើងដើម៖ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO NGÀNH CÔNG NGHIỆP BÁN DẪN TẠI VIỆT NAM

អ្នកនិពន្ធ៖ Phạm Sỹ Long (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân), Hà Diệu Linh (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2024 (Tạp chí Kinh tế và Phát triển)

វិស័យសិក្សា៖ Human Resource Management / Economics

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានិងបញ្ហាប្រឈមបច្ចុប្បន្នក្នុងការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មគ្រឿងអេឡិចត្រូនិកពាក់កណ្តាលចម្លង (Semiconductor) នៅប្រទេសវៀតណាម ក្នុងបរិបទនៃកំណើននៃការស្រាវជ្រាវ និងការប្រើប្រាស់បន្ទះឈីប (Microchips) នៅលើពិភពលោក។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការវិភាគគុណវិស័យ (Qualitative Analysis) ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៃការបណ្តុះបណ្តាល និងការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សក្នុងវិស័យពាក់កណ្តាលចម្លង (Semiconductor) នៅប្រទេសវៀតណាម។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Traditional University Degree in Semiconductor Engineering
ការបណ្តុះបណ្តាលបរិញ្ញាបត្រផ្នែកវិស្វកម្មពាក់កណ្តាលចម្លង (Semiconductor)
ផ្តល់នូវចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅ គ្រឹះទ្រឹស្តីរឹងមាំ និងការយល់ដឹងទូលំទូលាយអំពីបច្ចេកវិទ្យា។ វាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនិងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) យូរអង្វែង។ ចំណាយពេលយូរ (៤ ទៅ ៥ ឆ្នាំ) ក្នុងការបណ្តុះបណ្តាល ហើយបច្ចុប្បន្នប្រឈមនឹងកង្វះខាតសាស្ត្រាចារ្យ និងបន្ទប់ពិសោធន៍ទំនើបៗ។ ជាប្រភពចម្បងក្នុងការបង្កើតវិស្វកររចនាបន្ទះឈីប ប៉ុន្តែមិនអាចឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការបន្ទាន់រហូតដល់ ៥០.០០០ នាក់នៅឆ្នាំ២០៣០បានភ្លាមៗនោះទេ។
Short-term Re-training / Conversion Training
ការបណ្តុះបណ្តាលបំប្លែងរយៈពេលខ្លី (៣-៦ ខែ)
ចំណាយពេលខ្លី (ត្រឹមតែ ៣ ទៅ ៦ខែ) ដោយជ្រើសរើសនិស្សិតដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកព័ត៌មានវិទ្យា ឬអេឡិចត្រូនិចដែលមានស្រាប់ ដើម្បីបំប្លែងជំនាញរបស់ពួកគេ។ អ្នកសិក្សាអាចខ្វះចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅលើផ្នែករចនាស្មុគស្មាញ ដែលទាមទារបទពិសោធន៍និងការអនុវត្តយូរឆ្នាំ។ អាចបំពេញកង្វះខាតកម្លាំងពលកម្មបានយ៉ាងរហ័ស ជាពិសេសសម្រាប់ដំណាក់កាលធ្វើតេស្ត និងវេចខ្ចប់ (Testing and Packaging)។
University-Industry Collaboration
កិច្ចសហការរវាងសាកលវិទ្យាល័យនិងវិស័យឧស្សាហកម្ម
និស្សិតទទួលបានបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែង និងមានឱកាសប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ៗរបស់ក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់ (On-the-job training)។ ទាមទារការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ពីក្រុមហ៊ុនឯកជនក្នុងការវិនិយោគពេលវេលា និងធនធានដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលនិស្សិត។ ធានាបានថានិស្សិតដែលបញ្ចប់ការសិក្សាមានជំនាញស្របតាមតម្រូវការទីផ្សារការងារពិតប្រាកដ និងកាត់បន្ថយពេលវេលាបណ្តុះបណ្តាលឡើងវិញនៅកន្លែងធ្វើការ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្សសម្រាប់វិស័យពាក់កណ្តាលចម្លងតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បច្ចេកវិទ្យា និងអ្នកជំនាញ។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំពីរបាយការណ៍របស់ស្ថាប័នដូចជា McKinsey, Deloitte និងក្រសួងពាក់ព័ន្ធ ដោយផ្តោតតែលើបរិបទប្រទេសវៀតណាម (ទីក្រុងធំៗដូចជា ហាណូយ និងហូជីមិញ) ដែលមានមូលដ្ឋានគ្រឹះរោងចក្រអេឡិចត្រូនិចស្រាប់។ នេះជារឿងសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលចាប់ផ្តើម ដូច្នេះការរំពឹងទុកត្រូវមានភាពប្រាកដនិយមជាងនេះ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ទោះបីជាការសិក្សានេះផ្តោតលើប្រទេសវៀតណាមក៏ដោយ យុទ្ធសាស្ត្រទាំងនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំខ្លួនចូលទៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់បច្ចេកវិទ្យាជាន់ខ្ពស់។

ការចាប់ផ្តើមពីដំណាក់កាលវេចខ្ចប់ និងធ្វើតេស្ត (Packaging and Testing) ជាមួយនឹងការបណ្តុះបណ្តាលរយៈពេលខ្លី គឺជាជំហានដំបូងដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់កម្ពុជាមុននឹងឈានដល់ការរចនាបន្ទះឈីប។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. ស្វែងយល់ពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃគ្រឿងអេឡិចត្រូនិកពាក់កណ្តាលចម្លង: និស្សិតគួរសិក្សាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃ Microelectronics និង VLSI Design តាមរយៈវគ្គសិក្សាអនឡាញឥតគិតថ្លៃនៅលើ CourseraedX ដើម្បីយល់ពីដំណើរការផលិតបន្ទះឈីប។
  2. ចូលរួមវគ្គបណ្តុះបណ្តាលជំនាញរយៈពេលខ្លី (Bootcamps): ស្វែងរក និងចុះឈ្មោះចូលរៀនវគ្គបណ្តុះបណ្តាលរយៈពេលខ្លី (៣-៦ខែ) ដែលផ្តោតលើ Embedded Systems, IoTHardware Programming ដើម្បីបំប្លែងចំណេះដឹង IT ទៅជាជំនាញផ្នែករឹង (Hardware)។
  3. អនុវត្តការរចនាជាមួយនឹងឧបករណ៍ជំនាញ: សាកល្បងអនុវត្តការរចនាសៀគ្វីដោយប្រើប្រាស់កម្មវិធី EDA (Electronic Design Automation) បើកទូលាយ (Open-source) ឬស្នើសុំសាកលវិទ្យាល័យដើម្បីទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណប្រើប្រាស់កម្មវិធីដូចជា CadenceSynopsys
  4. ស្វែងរកឱកាសកម្មសិក្សានៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស: ដាក់ពាក្យធ្វើកម្មសិក្សា (Internship) នៅតាមរោងចក្រផលិតគ្រឿងអេឡិចត្រូនិចធំៗ (ឧទាហរណ៍៖ MinebeaMitsumi) នៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ដើម្បីទទួលបានបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ក្នុងការត្រួតពិនិត្យគុណភាព (QA/QC)។
  5. តាមដាននិន្នាការទីផ្សារនិងគោលនយោបាយ: តាមដានអានរបាយការណ៍ឧស្សាហកម្មរបស់ McKinseyDeloitte និងគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលទាក់ទងនឹង Digital Economy ដើម្បីក្តាប់យកឱកាសការងារថ្មីៗ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Semiconductor ជាវត្ថុធាតុ (ដូចជាស៊ីលីកូន) ដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិអាចចម្លងអគ្គិសនីក្នុងលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់ ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការបង្កើតគ្រឿងអេឡិចត្រូនិច។ ដូចជាទ្វារទឹកដែលយើងអាចបញ្ជាបើកឬបិទដើម្បីឲ្យចរន្តអគ្គិសនីឆ្លងកាត់បានតាមការចង់បាន។
Transistor ជាគ្រឿងបន្លាស់ពាក់កណ្តាលចម្លងដ៏តូចបំផុតដែលប្រើសម្រាប់ពង្រីក ឬបិទបើកចរន្តអគ្គិសនីនៅក្នុងសៀគ្វីបន្ទះឈីប។ ដូចជាកុងតាក់ភ្លើងខ្នាតតូចបំផុត ដែលអាចបិទបើកចរន្តអគ្គិសនីរាប់ពាន់លានដងក្នុងមួយវិនាទី ដើម្បីដំណើរការទិន្នន័យ។
Integrated Circuit (IC) ហៅម្យ៉ាងទៀតថា បន្ទះឈីប (Microchip) គឺជាបណ្តុំនៃសៀគ្វីអេឡិចត្រូនិចដែលផ្ទុកទៅដោយត្រង់ស៊ីស្ទ័ររាប់លាន ឬពាន់លាននៅលើផ្ទាំងស៊ីលីកូនតែមួយតូច។ ដូចជាទីក្រុងដ៏ធំមួយដែលត្រូវបានបង្រួមទំហំមកប៉ុនក្រចកដៃ ដោយមានផ្លូវខ្វាត់ខ្វែងតភ្ជាប់គ្នាសម្រាប់ឲ្យចរន្តអគ្គិសនីរត់ឆ្លងកាត់។
VLSI បច្ចេកវិទ្យាសមាហរណកម្មខ្នាតធំបំផុត ជាដំណើរការនៃការបង្កើតបន្ទះឈីប (IC) ដោយការបញ្ចូលគ្នានូវត្រង់ស៊ីស្ទ័ររាប់លានទៅក្នុងបន្ទះឈីបតែមួយ ដែលទាមទារបច្ចេកទេសរចនាស្មុគស្មាញបំផុត។ ដូចជាការគូសប្លង់ទីក្រុងដ៏ធំមួយដែលមានផ្ទះរាប់លានខ្នង ឲ្យចូលទៅក្នុងផ្ទាំងក្រណាត់ប៉ុនប្រអប់គូសមួយ។
Packaging and Testing ជាដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មបន្ទះឈីប ដែលបន្ទះឈីបត្រូវបានស្រោបការពារពីការខូចខាត និងឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យគុណភាពមុនពេលដាក់លក់។ ក្នុងអត្ថបទបញ្ជាក់ថាវៀតណាមកំពុងផ្តោតលើដំណាក់កាលនេះ។ ដូចជាការច្រកនំចំណីចូលទៅក្នុងថង់វេចខ្ចប់យ៉ាងជិតល្អ និងភ្លក់មើលគុណភាពមុននឹងយកទៅលក់នៅលើទីផ្សារ។
Internet of Things (IoT) ជាបណ្តាញនៃឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ (ដូចជាទូរស័ព្ទ ទូរទស្សន៍ រថយន្ត) ដែលមានភ្ជាប់បន្ទះឈីប និងអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីអាចបញ្ជូននិងផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ដូចជាការផ្តល់ 'ខួរក្បាល' និង 'មាត់' ទៅឱ្យរបស់របរប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ ដើម្បីឱ្យពួកវាអាចនិយាយទាក់ទងគ្នាបានតាមរយៈអ៊ីនធឺណិត។
Global Supply Chain ជាប្រព័ន្ធនៃបណ្តាញរវាងក្រុមហ៊ុន អ្នកផ្គត់ផ្គង់ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធនានានៅទូទាំងពិភពលោក ក្នុងការផលិតនិងចែកចាយផលិតផល (ដូចជាបន្ទះឈីប) ពីវត្ថុធាតុដើមរហូតដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ ដូចជាការរត់បណ្តាក់គ្នាបញ្ជូនដំបង ពីអ្នកដាំស្រូវ ទៅអ្នកកិនស្រូវ រួចទៅអ្នកលក់អង្ករ រហូតដល់អ្នកទិញយកទៅដាំបាយញ៉ាំ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖