បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ តើអាជីវកម្មខ្នាតតូចនិងមធ្យម (SME) គួរសម្របខ្លួននិងស្វែងរកឱកាសវិនិយោគបែបណាដើម្បីរស់រានមានជីវិតនិងរីកចម្រើនក្នុងអំឡុងពេលនិងក្រោយវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩ ជាពិសេសតាមរយៈគំរូអាជីវកម្មហ្វ្រេនឆាយ (Franchise)?
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ ឯកសារនេះវិភាគលើនិន្នាការទីផ្សារ និងផ្តល់នូវការណែនាំតាមរយៈការសម្ភាសន៍អ្នកជំនាញ និងការបង្ហាញករណីសិក្សាអាជីវកម្មជោគជ័យជាក់ស្តែង។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីសក្តានុពលនៃអាជីវកម្មហ្វ្រេនឆាយ (Franchise) ក្នុងបរិបទក្រោយកូវីដ-១៩ ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើកំណើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងហានិភ័យទាបធៀបនឹងអាជីវកម្មទូទៅ។ របាយការណ៍ផ្តោតសំខាន់លើការសម្របខ្លួនទៅនឹងប្រក្រតីភាពថ្មី (New Normal) ការចាប់យកបច្ចេកវិទ្យា និងការរៀបចំផែនការហិរញ្ញវត្ថុដើម្បីទទួលបានឥណទានធនាគារដោយជោគជ័យ។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| កំណើនទីផ្សារអាជីវកម្មហ្វ្រេនឆាយ (Franchise Market Growth) | អាជីវកម្មហ្វ្រេនឆាយមានការលូតលាស់លឿនជាងអាជីវកម្មទូទៅរហូតដល់ ៣ដង ដោយសារមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរឹងមាំ និងមានហានិភ័យទាបក្នុងការចាប់ផ្តើម។ | នៅប្រទេសថៃ ទីផ្សារហ្វ្រេនឆាយមានតម្លៃជាង ២,៨សែនលានបាតក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ជាមួយនឹងកំណើនជាមធ្យម ២០,៣% ក្នុងមួយឆ្នាំ។ |
| យុទ្ធសាស្រ្តទីផ្សាររំលឹកអនុស្សាវរីយ៍ (Nostalgia Marketing) | ការធ្វើទីផ្សារដោយប្រើប្រាស់ការចងចាំ និងរឿងរ៉ាវពីអតីតកាល មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការជំរុញអារម្មណ៍អតិថិជនឱ្យទិញទំនិញ ដោយសារវាបង្កើតភាពជឿជាក់និងភាពស្និទ្ធស្នាល។ | ៥៦% នៃអ្នកប្រើប្រាស់សុខចិត្តទិញផលិតផលប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ និង៥៤% ទិញផលិតផលកម្សាន្ត ដោយសារអារម្មណ៍នឹករលឹកពីអតីតកាល (Nostalgia)។ |
| ការបន្តរីកចម្រើននៃសេវាកម្មក្រៅស្រុក និងបច្ចេកវិទ្យា (Life Outsource & Technology) | អ្នកប្រើប្រាស់កាន់តែចង់បានភាពងាយស្រួល ដែលធ្វើឱ្យអាជីវកម្មសេវាកម្ម (ឧទាហរណ៍ ហាងបោកអ៊ុតដោយខ្លួនឯង) និងការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអនឡាញមានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ | ទំហំអាជីវកម្មសេវាកម្មហ្វ្រេនឆាយត្រូវបានរំពឹងថានឹងកើនឡើងពី ១៦% ទៅ ២២% ក្នុងរយៈពេល ១ ទៅ ២ឆ្នាំខាងមុខ។ |
| វិន័យហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ស្នើសុំប្រាក់កម្ចី (Financial Discipline for Loans) | បញ្ហាចម្បងដែលធ្វើឱ្យ SMEs មិនទទួលបានប្រាក់កម្ចីគឺកង្វះផែនការអាជីវកម្មច្បាស់លាស់ និងការប្រើប្រាស់ប្រាក់កម្ចីខុសគោលដៅ។ | ធនាគារទាមទារឱ្យម្ចាស់អាជីវកម្មមានដើមទុនផ្ទាល់ខ្លួនយ៉ាងហោចណាស់ ២០% ទៅ ៣០% នៃការវិនិយោគសរុប និងមានផែនការអាជីវកម្មច្បាស់លាស់ទាំងអតីតកាលនិងអនាគត។ |
របាយការណ៍នេះបានផ្តល់នូវអនុសាសន៍សំខាន់ៗ ដើម្បីជួយម្ចាស់អាជីវកម្មក្នុងការពង្រីកអាជីវកម្ម និងកាត់បន្ថយហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុ។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម (SMEs) | ត្រូវសម្របអាជីវកម្មទៅនឹងទម្រង់ឌីជីថល (Digital Transformation) ដោយរួមបញ្ចូលការលក់តាមអនឡាញ សេវាដឹកជញ្ជូន និងប្រព័ន្ធទូទាត់អេឡិចត្រូនិក។ | ខ្ពស់ (High) |
| អ្នកវិនិយោគ និងអ្នកចាប់ផ្តើមអាជីវកម្ម (Investors and Startups) | មុននឹងទិញសិទ្ធិហ្វ្រេនឆាយ ត្រូវសិក្សាឱ្យបានច្បាស់អំពីប្រព័ន្ធគាំទ្រ (Support Team) ប្រតិបត្តិការ (Know-how) និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះម៉ាកយីហោ (Brand Recognition)។ | ខ្ពស់ (High) |
| ម្ចាស់អាជីវកម្ម (Business Owners) | ត្រូវរក្សាវិន័យហិរញ្ញវត្ថុដោយមិនត្រូវពឹងផ្អែកលើការខ្ចីប្រាក់ពីធនាគារ ១០០% ឡើយ គឺត្រូវមានទុនបម្រុងផ្ទាល់ខ្លួន និងមានផែនការអាជីវកម្ម (Business Plan) ច្បាស់លាស់មុនពេលស្នើសុំឥណទាន។ | ខ្ពស់ (High) |
របាយការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលទីផ្សារហ្វ្រេនឆាយ (Franchise) កំពុងរីកដុះដាលខ្លាំង ជាពិសេសការកើនឡើងនៃម៉ាកយីហោក្នុងស្រុកនិងបរទេស។ ការយល់ដឹងពីការធ្វើស្តង់ដារប្រតិបត្តិការ និងការរៀបចំវិន័យហិរញ្ញវត្ថុ នឹងជួយឱ្យអាជីវកម្មខ្នាតតូចនិងមធ្យមនៅកម្ពុជារីកចម្រើនប្រកបដោយភាពធន់ក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩។
សរុបមក ការអនុវត្តម៉ូដែលអាជីវកម្មហ្វ្រេនឆាយដែលមានស្តង់ដារច្បាស់លាស់ និងការធ្វើឌីជីថលនីយកម្ម គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ជួយ SMEs កម្ពុជាឱ្យប្រកួតប្រជែងបាន និងពង្រីកខ្លួនប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Franchise | ម៉ូដែលអាជីវកម្មដែលម្ចាស់សិទ្ធិ (Franchisor) លក់សិទ្ធិប្រើប្រាស់ម៉ាកយីហោ និងប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការទៅឱ្យអ្នកទិញសិទ្ធិ (Franchisee) ដើម្បីដំណើរការអាជីវកម្មបន្តដោយមានការគាំទ្រនិងស្តង់ដារតែមួយ។ | ដូចជាការថតចម្លងហាងជោគជ័យមួយដែលមានស្រាប់ រួចយកទៅបើកនៅកន្លែងថ្មីដោយធ្វើតាមរូបមន្តចាស់បេះបិទ។ |
| Nostalgia Marketing | យុទ្ធសាស្រ្តទីផ្សារដែលប្រើប្រាស់ការចងចាំ រឿងរ៉ាវក្នុងអតីតកាល ឬទំនិញជំនាន់មុន ដើម្បីទាក់ទាញអារម្មណ៍អតិថិជនឱ្យទិញផលិតផលដោយសារភាពនឹករលឹក និងអនុស្សាវរីយ៍។ | ដូចជាការយកនំចំណីឬរបស់លេងសម័យកុមារភាពមកលក់ឡើងវិញ ដើម្បីឱ្យអ្នកទិញនឹកឃើញដល់អតីតកាលដ៏សប្បាយរីករាយរួចសម្រេចចិត្តទិញ។ |
| Cloud Kitchen | ភោជនីយដ្ឋានដែលមានតែផ្ទះបាយសម្រាប់ចម្អិនអាហារ ដើម្បីបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូន (Delivery) តែមួយគត់ ដោយមិនមានកន្លែងសម្រាប់ភ្ញៀវអង្គុយញ៉ាំក្នុងហាងឡើយ។ | ដូចជាចុងភៅដែលចម្អិនម្ហូបនៅផ្ទះខ្លួនឯង រួចផ្ញើតាមអ្នកដឹកជញ្ជូនទៅឱ្យម៉ូយ ដោយមិនចាំបាច់ជួលតូបឬរៀបចំតុឱ្យភ្ញៀវអង្គុយ។ |
| Life Outsource | និន្នាការនៃការប្រើប្រាស់សេវាកម្មខាងក្រៅឱ្យធ្វើកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃជំនួសខ្លួន ដើម្បីសន្សំពេលវេលា និងទទួលបានភាពងាយស្រួល ដូចជាសេវាបោកអ៊ុតដោយម៉ាស៊ីនកាក់ ឬការកុម្ម៉ង់ម្ហូបតាមកម្មវិធីទូរស័ព្ទ។ | ដូចជាការជួលអ្នកដទៃឬប្រើម៉ាស៊ីនឱ្យធ្វើកិច្ចការផ្ទះជំនួសខ្លួន ដើម្បីយកពេលវេលាទៅសម្រាកឬធ្វើការងារផ្សេង។ |
| NPL (Non-Performing Loan) | ឥណទានមិនដំណើរការ ឬកម្ចីដែលមានបញ្ហា ដែលអ្នកខ្ចីមិនបានបង់ប្រាក់ដើម ឬការប្រាក់ត្រឡប់ទៅធនាគារវិញតាមការកំណត់ (ជាទូទៅយឺតលើសពី ៩០ថ្ងៃ) ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រវត្តិឥណទានអាជីវកម្ម។ | ដូចជាលុយដែលយើងឱ្យមិត្តភក្តិខ្ចី ហើយគេមិនព្រមសងតាមកាលសន្យារហូតក្លាយជាបំណុលខូច។ |
| Pain Point | បញ្ហា ភាពលំបាក ឬក្តីកង្វល់ដែលអតិថិជនកំពុងជួបប្រទះ ដែលម្ចាស់អាជីវកម្មត្រូវស្វែងយល់ដើម្បីបង្កើតផលិតផលឬសេវាកម្មមកដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះ។ | ដូចជាកន្លែងដែលរមាស់នៅលើខ្លួនយើង ហើយអាជីវកម្មគឺជាថ្នាំដែលលាបចំកន្លែងរមាស់នោះ។ |
| Economies of Scale | អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចនៃការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មជាមធ្យម នៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនផលិតទំនិញឬពង្រីកសេវាកម្មក្នុងបរិមាណកាន់តែច្រើនឡើងៗ។ | ដូចជាការទិញទំនិញបោះដុំ បើទិញកាន់តែច្រើន នោះតម្លៃក្នុងមួយមុខៗកាន់តែថោកជាងការទិញរាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
