បញ្ហា (The Problem)៖ សៀវភៅរួមនេះដោះស្រាយបាតុភូតដ៏ស្មុគស្មាញនៃការធ្វើចំណាកស្រុកអន្តរជាតិ (International migration) ព្រមទាំងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច-សង្គមទៅលើប្រទេសដើម និងប្រទេសទទួល ដោយផ្តោតលើបញ្ហាដូចជា ការលេចធ្លាយខួរក្បាល (Brain drain) ប្រាក់បញ្ញើ (Remittances) ស្ត្រេសនៃការសម្របខ្លួន និងការធ្វើសមាហរណកម្មទីផ្សារការងារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពហុជំនាញ (Multidisciplinary approach) ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការវិភាគបរិមាណវិស័យ ការសិក្សាអំពីគំរូមីក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងការពិនិត្យអក្សរសិល្ប៍ទូលំទូលាយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds testing វិធីសាស្ត្រសាកល្បង ARDL ស៊េរីពេលវេលា |
អាចប្រើបានសម្រាប់ទិន្នន័យដែលមានកម្រិតសមាហរណកម្មខុសគ្នា (I(0) ឬ I(1)) និងផ្តល់លទ្ធផលច្បាស់លាស់ទោះបីជាសំណាកមានទំហំតូចក៏ដោយ។ | មិនស័ក្តិសមសម្រាប់ទិន្នន័យដែលមានកម្រិតសមាហរណកម្មលើសពី I(1) ហើយទាមទារការធ្វើតេស្តរោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnostic tests) ច្រើនដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវ។ | រកឃើញថាអន្តោប្រវេសន៍និងការផ្ទេរប្រាក់មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានរយៈពេលវែងទៅលើកំណើនសេដ្ឋកិច្ច (GDP per capita)។ |
| Panel-ARDL Model (Pooled Mean Group) ម៉ូដែល Panel-ARDL (ទិន្នន័យបន្ទះ) |
អនុញ្ញាតឱ្យមានការវិភាគទិន្នន័យដែលចាប់យកថាមវន្តរយៈពេលខ្លី និងទំនាក់ទំនងសមាហរណកម្មរយៈពេលវែងរវាងក្រុមប្រទេសជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ | ត្រូវការទិន្នន័យដែលមានទំហំធំពីបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗគ្នា និងមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការប៉ាន់ប្រមាណមេគុណប្រែប្រួលសម្រាប់ប្រទេសនីមួយៗ។ | បង្ហាញថាការផ្ទេរប្រាក់ពីពលករចំណាកស្រុកមានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានខ្លាំងជាមួយកំណើនសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ប្រទេសតំបន់ម៉ាហ្គ្រីប។ |
| Minimum Migration (MM) & Pseudo-Bayes (PB) ម៉ូដែលប៉ាន់ស្មានការធ្វើចំណាកស្រុកអប្បបរមា និង PB |
ជួយប៉ាន់ប្រមាណលំហូរចំណាកស្រុកសកល និងហានិភ័យ ទោះបីជានៅពេលដែលខ្វះខាតទិន្នន័យរដ្ឋបាលច្បាស់លាស់ក៏ដោយ។ | អាចមានគម្លាតខ្លះរវាងការប៉ាន់ស្មាន និងតថភាពជាក់ស្តែង ជាពិសេសសម្រាប់លំហូរនៃចំណាកស្រុកមិនស្របច្បាប់ ឬមិនបានកត់ត្រា។ | បង្ហាញថាចំនួននៃការធ្វើចំណាកស្រុកត្រឡប់មកវិញមានទំហំធំជាងការរំពឹងទុក ពោលគឺប្រមាណ 26-31% នៃចលនាចំណាកស្រុកសរុប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនៅក្នុងឯកសារនេះពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការប្រមូលទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីវិភាគកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីដំណើរការម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ច។
ការសិក្សាទាំងនេះផ្តោតជាចម្បងលើទិន្នន័យពីប្រទេសនៅតំបន់អឺរ៉ុប (បារាំង អាល្លឺម៉ង់), អាហ្វ្រិកខាងជើង (តំបន់ម៉ាហ្គ្រីប) និងប្រទេសអូស្ត្រាលី។ លក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងច្បាប់មានភាពខុសគ្នាពីតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលអាចធ្វើឱ្យការសន្និដ្ឋានខ្លះមិនអាចយកមកអនុវត្តផ្ទាល់១០០% សម្រាប់តថភាពនៃពលករចំណាកស្រុកនៅកម្ពុជាឡើយ។
ទោះបីជាបរិបទភូមិសាស្ត្រខុសគ្នាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រវិភាគម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងទ្រឹស្តីស្តីពីឥទ្ធិពលនៃការផ្ទេរប្រាក់ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់ម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីឥទ្ធិពលនៃការធ្វើចំណាកស្រុក នឹងផ្តល់ជាមូលដ្ឋានទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្ររឹងមាំសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការតាក់តែងគោលនយោបាយគាំពារពលករ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Brain-drain | គឺជាបាតុភូតដែលប្រទេសមួយបាត់បង់ធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញ កម្រិតវប្បធម៌ និងចំណេះដឹងខ្ពស់ ដោយសារពួកគេធ្វើចំណាកស្រុកទៅរស់នៅនិងធ្វើការនៅប្រទេសផ្សេងដែលមានលក្ខខណ្ឌប្រសើរជាង ដែលធ្វើឱ្យប្រទេសដើមខ្វះខាតអ្នកជំនាញក្នុងការអភិវឌ្ឍ។ | ដូចជាការដែលសិស្សពូកែៗក្នុងថ្នាក់ប្តូរទៅរៀនសាលាផ្សេងទាំងអស់ ដែលធ្វើឱ្យសាលាចាស់បាត់បង់សិស្សឆ្នើមប្រចាំសាលា។ |
| Brain-gain | ជាយន្តការដែលប្រទេសមួយទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការធ្វើចំណាកស្រុករបស់អ្នកជំនាញ តាមរយៈការត្រឡប់មកវិញនូវចំណេះដឹង បទពិសោធន៍ បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ឬការទាក់ទាញអ្នកមានសមត្ថភាពពីបរទេសមកជួយអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក។ | ដូចជាការបញ្ជូនមនុស្សម្នាក់ទៅរៀនរូបមន្តធ្វើនំឆ្ងាញ់ពីកន្លែងផ្សេង រួចត្រឡប់មកបើកហាងលក់នំឱ្យអ្នកភូមិខ្លួនឯងហូប។ |
| Brain-waste | គឺជាស្ថានភាពដែលអ្នកមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់ ឬមានសញ្ញាបត្រខ្ពស់ ធ្វើចំណាកស្រុកទៅប្រទេសផ្សេង ប៉ុន្តែបែរជាត្រូវធ្វើការងារដែលទាមទារជំនាញទាប ឬការងារដែលមិនស្របនឹងកម្រិតវប្បធម៌របស់ខ្លួន ដែលធ្វើឱ្យខ្ជះខ្ជាយសមត្ថភាពពិតប្រាកដរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការយកកាំបិតពេជ្រតម្លៃថ្លៃដែលប្រើសម្រាប់អារសាច់យ៉ាងប្រណិត ទៅប្រើដើម្បីកាប់អុស។ |
| Acculturation | គឺជាដំណើរការផ្លូវចិត្ត និងសង្គមដែលជនអន្តោប្រវេសន៍ម្នាក់ព្យាយាមសម្របខ្លួន រៀនសូត្រ និងទទួលយកវប្បធម៌ ភាសា និងទម្លាប់រស់នៅរបស់សង្គមថ្មីដែលខ្លួនកំពុងរស់នៅ ខណៈពេលដែលពួកគេនៅតែត្រូវតស៊ូរវាងការរក្សា ឬកែប្រែវប្បធម៌ដើមរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាការប្តូរទៅរស់នៅផ្ទះមិត្តភក្តិ ហើយអ្នកត្រូវរៀនញ៉ាំម្ហូប និងគោរពច្បាប់ក្នុងផ្ទះនោះ ដើម្បីរស់នៅចុះសម្រុងគ្នា។ |
| ARDL bounds testing approach | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិនិងសេដ្ឋកិច្ចវិភាគម៉ាក្រូដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់និងបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងនៃអថេរពីរឬច្រើន ទាំងក្នុងរយៈពេលខ្លីនិងរយៈពេលវែង ទោះបីជាទិន្នន័យទាំងនោះមានកម្រិតលំងាកឬមិនប្រក្រតីខុសគ្នាក៏ដោយ។ | ដូចជាការប្រើជញ្ជីងថ្លឹងដ៏ឆ្លាតវៃមួយ ដើម្បីរកមើលថាតើបរិមាណទឹកភ្លៀងធ្លាក់ថ្ងៃនេះ មានឥទ្ធិពលដល់ទិន្នផលស្រូវនៅខែក្រោយនិង៥ឆ្នាំក្រោយកម្រិតណា។ |
| Remittances | គឺជាប្រាក់ចំណូលដែលពលករចំណាកស្រុករកបានពីការធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស ហើយផ្ញើត្រឡប់មកឱ្យគ្រួសាររបស់ពួកគេនៅប្រទេសដើមវិញ ដែលប្រាក់នេះដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ | ដូចជាប្រាក់ខែដែលបងប្រុសធ្វើការនៅភ្នំពេញ ផ្ញើមកឱ្យម្តាយនៅតាមខេត្តដើម្បីទិញម្ហូបនិងផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ។ |
| Offshoring | គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រអាជីវកម្មដែលក្រុមហ៊ុនមួយផ្លាស់ប្តូរទីតាំងផលិតកម្ម ឬបញ្ជូនការងារសេវាកម្មរបស់ខ្លួនពីប្រទេសដើម ទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងទៀតដែលមានកម្លាំងពលកម្មថោកជាង ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយប្រតិបត្តិការនិងបង្កើនប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាម្ចាស់ហាងកាត់ដេរនៅភ្នំពេញ យកក្រណាត់ទៅឱ្យជាងនៅតាមខេត្តដេរព្រោះតម្លៃឈ្នួលថោកជាងដេរនៅភ្នំពេញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
