បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះខាតទិន្នន័យគ្រប់ជ្រុងជ្រោយទាក់ទងនឹងផលប៉ះពាល់នៃការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមដោយសារទេសន្តរប្រវេសន៍អន្តរជាតិ (International Migration) នៅប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយ។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ រួមមានការស្ទង់មតិគ្រួសារទ្រង់ទ្រាយធំ និងការសម្ភាសន៍អ្នកជំនាញដើម្បីវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់លើគ្រួសារ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញថាទេសន្តរប្រវេសន៍អន្តរជាតិមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានដល់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារនៅវៀតណាម តាមរយៈការបង្កើនប្រាក់ចំណូល និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បញ្ហាប្រឈមនៅតែមាន ដូចជាអត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើខ្ពស់សម្រាប់អ្នកចំណាកស្រុកដែលត្រឡប់មកវិញ និងកង្វះការទាញយកជំនាញពីបរទេសមកប្រើប្រាស់ឱ្យបានពេញលេញ។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ចំណូល និងវិសមភាព (Income and Inequality) | គ្រួសារដែលមានអ្នកចំណាកស្រុកមានប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ខ្ពស់ជាងគ្រួសារដែលគ្មានអ្នកចំណាកស្រុក ហើយប្រាក់បញ្ញើជួយកាត់បន្ថយវិសមភាពចំណូលបានមួយផ្នែក។ | ប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមនៃគ្រួសារមានអ្នកចំណាកស្រុកខ្ពស់ជាង ៣៩% ឯគ្រួសារដែលទទួលប្រាក់ផ្ញើមកផ្ទះមានចំណូលខ្ពស់ជាង ៥៩% បើធៀបនឹងគ្រួសារទូទៅដែលគ្មានអ្នកចំណាកស្រុក។ |
| ការចំណាយលើសុខភាព និងការអប់រំ (Healthcare and Education Spending) | ប្រាក់ផ្ញើមកផ្ទះមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានក្នុងការជំរុញការវិនិយោគរបស់គ្រួសារទៅលើការថែទាំសុខភាព និងការអប់រំរបស់សមាជិកគ្រួសារ។ | គ្រួសារដែលមានអ្នកចំណាកស្រុកមានកម្រិតចំណាយលើសុខភាពកើនឡើងពី ១១.៧% ទៅ ១២.៦% និងការចំណាយលើការអប់រំខ្ពស់ជាង ២២% ធៀបនឹងគ្រួសារគ្មានអ្នកចំណាកស្រុក។ |
| ការងារ និងការប្រើប្រាស់ជំនាញ (Employment and Skills Utilization) | អ្នកចំណាកស្រុកដែលត្រឡប់មកវិញភាគច្រើនជួបប្រទះអត្រាគ្មានការងារធ្វើខ្ពស់ ហើយជំនាញដែលពួកគេទទួលបានពីបរទេសមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពដើម្បីអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកនោះទេ។ | មានតែ ១៨% នៃអ្នកត្រឡប់មកវិញប៉ុណ្ណោះដែលទទួលបានសញ្ញាបត្រពីបរទេស ហើយជាង ៨០% មិនទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈផ្លូវការណាមួយក្នុងអំឡុងពេលធ្វើចំណាកស្រុកឡើយ។ |
| ផលប៉ះពាល់សង្គម និងយេនឌ័រ (Social and Gender Impacts) | ការធ្វើចំណាកស្រុកអាចផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធគ្រួសារ និងបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាសង្គមខ្លះ ប៉ុន្តែក៏បានបង្ហាញពីតួនាទីសកម្មរបស់ស្ត្រីក្នុងសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារផងដែរ។ ស្ត្រីចំណាកស្រុកមានទំនោរផ្ញើប្រាក់មកផ្ទះទៀងទាត់ជាងបុរស។ | អត្រានៃការលែងលះក្នុងចំណោមអ្នកត្រឡប់មកវិញគឺខ្ពស់ជាង ៣ដងធៀបនឹងអ្នកមិនចំណាកស្រុក ហើយ ៧៦% នៃស្ត្រីចំណាកស្រុកពីទីក្រុងផ្ញើប្រាក់មកផ្ទះធៀបនឹងបុរសដែលមានតែ ៦៤%។ |
របាយការណ៍នេះបានផ្តល់អនុសាសន៍គោលនយោបាយសំខាន់ៗដើម្បីអតិបរមាភាវូបនីយកម្មផលប្រយោជន៍នៃការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច-សង្គមពីទេសន្តរប្រវេសន៍ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យផ្សេងៗ។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ (Financial Institutions) | បង្កើតគោលនយោបាយដើម្បីលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់ប្រាក់ផ្ញើមកផ្ទះ (remittances) ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ដោយធ្វើការប្រកួតប្រជែងជាមួយប្រព័ន្ធក្រៅផ្លូវការតាមរយៈការកាត់បន្ថយថ្លៃសេវាផ្ទេរប្រាក់ និងបង្កើនល្បឿនសេវាកម្ម។ | ខ្ពស់ (High) |
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន (Local Authorities) | ផ្តល់ការគាំទ្រដល់ពលករចំណាកស្រុកមុនពេលចេញដំណើរ និងនៅប្រទេសគោលដៅ តាមរយៈការបណ្តុះបណ្តាល ការផ្តល់ព័ត៌មានអំពីហានិភ័យ និងការផ្តល់កម្មវិធីប្រាក់កម្ចីផ្លូវការសម្រាប់ជនក្រីក្រដើម្បីរ៉ាប់រងថ្លៃចំណាកស្រុក។ | ខ្ពស់ (High) |
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) និងវិស័យឯកជន (Private Sector) | លើកទឹកចិត្តពលករជំនាញ និងអ្នកជំនាញឱ្យត្រឡប់មកវិញ និងបង្កើតលក្ខខណ្ឌអំណោយផលសម្រាប់ពួកគេក្នុងការប្រើប្រាស់ចំណេះដឹង និងបច្ចេកទេសដែលទទួលបានពីបរទេសដើម្បីបង្កើតអាជីវកម្ម និងចូលរួមក្នុងទីផ្សារការងារក្នុងស្រុក។ | មធ្យម (Medium) |
របាយការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាក៏ជាប្រទេសបញ្ជូនពលករចំណាកស្រុកយ៉ាងច្រើនទៅក្រៅប្រទេស (ដូចជាប្រទេសថៃ កូរ៉េខាងត្បូង និងជប៉ុន)។ ការយល់ដឹងពីបទពិសោធន៍និងបញ្ហាប្រឈមរបស់វៀតណាម ជួយកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីប្រាក់បញ្ញើ និងគ្រប់គ្រងការធ្វើសមាហរណកម្មអ្នកត្រឡប់មកវិញឱ្យបានល្អប្រសើរ។
ជាសរុប កម្ពុជាត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតពីការមើលឃើញទេសន្តរប្រវេសន៍ត្រឹមតែជាដំណោះស្រាយបញ្ហាអត់ការងារធ្វើ ទៅជាឱកាសយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍមូលធនមនុស្ស និងការទាញយកលំហូរហិរញ្ញវត្ថុជាតិដើម្បីជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Remittances | ប្រាក់បញ្ញើ ឬលំហូរសាច់ប្រាក់ដែលពលករចំណាកស្រុកផ្ញើពីក្រៅប្រទេសមកកាន់គ្រួសាររបស់ពួកគេនៅប្រទេសកំណើត ដែលជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងអាចកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។ | ដូចជាកូនទៅធ្វើការនៅភ្នំពេញ ឬកូរ៉េ ហើយផ្ញើលុយមកឱ្យឪពុកម្តាយនៅឯស្រុកកំណើតដើម្បីចាយវាយ ឬសង់ផ្ទះ។ |
| Brain Drain | បាតុភូតនៃការបាត់បង់ធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញ និងចំណេះដឹងខ្ពស់ ដោយសារពួកគេធ្វើចំណាកស្រុកទៅធ្វើការ ឬរស់នៅប្រទេសផ្សេងដើម្បីស្វែងរកឱកាសសេដ្ឋកិច្ចល្អជាង ដែលធ្វើឱ្យប្រទេសកំណើតខ្វះខាតអ្នកជំនាញ។ | ដូចជាការដែលសិស្សពូកែៗ ឬគ្រូពេទ្យជំនាញៗចេញទៅធ្វើការនៅបរទេសអស់ ធ្វើឱ្យប្រទេសខ្លួនឯងខ្វះអ្នកដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការអភិវឌ្ឍជាតិ។ |
| Brain Gain | អត្ថប្រយោជន៍ដែលប្រទេសកំណើតទទួលបាននៅពេលពលករចំណាកស្រុកត្រឡប់មកវិញ ដោយនាំយកចំណេះដឹង ជំនាញ នវានុវត្តន៍ និងបទពិសោធន៍ពីបរទេសមកអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមក្នុងស្រុក។ | ដូចជាការដែលយុវជនម្នាក់ទៅរៀននិងធ្វើការខាងបច្ចេកវិទ្យានៅជប៉ុន រួចត្រឡប់មកបើកក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាជួយផ្តល់ការងារដល់អ្នកស្រុកនៅកម្ពុជាវិញ។ |
| Gini Coefficient | សន្ទស្សន៍សម្រាប់វាស់វែងកម្រិតនៃវិសមភាពនៃការបែងចែកប្រាក់ចំណូលនៅក្នុងសង្គម ដោយតម្លៃចាប់ពី ០ ដល់ ១ (ឬ ១០០)។ តម្លៃកាន់តែខិតជិត ១ មានន័យថាវិសមភាពចំណូលកាន់តែខ្ពស់។ | ជាពិន្ទុដែលប្រាប់យើងថាតើលុយនៅក្នុងប្រទេសមួយត្រូវបែងចែកស្មើគ្នាឬអត់ ឧទាហរណ៍ ពិន្ទុខ្ពស់មានន័យថាអ្នកមានមួយក្តាប់តូចក្តោបក្តាប់លុយសឹងតែទាំងអស់របស់ប្រទេស។ |
| Lorenz Curve | ខ្សែកោងក្រាហ្វិកនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យាដែលបង្ហាញពីការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិ ឬប្រាក់ចំណូល ដោយប្រៀបធៀបភាគរយនៃប្រជាជនទៅនឹងភាគរយនៃប្រាក់ចំណូលដែលពួកគេទទួលបាន ប្រើសម្រាប់មើលវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ច។ | ជារូបភាពបង្ហាញថាតើប្រជាជនក្រីក្រ២០% មានចំណែកលុយប៉ុន្មានភាគរយនៃលុយសរុបក្នុងប្រទេស បើខ្សែនេះកាន់តែធ្លាក់ចុះ មានន័យថាអ្នកក្រកាន់តែទទួលបានចំណែកលុយតិច។ |
| Labor Market Participation | អត្រានៃប្រជាជនក្នុងអាយុធ្វើការដែលកំពុងមានការងារធ្វើ ឬកំពុងសកម្មស្វែងរកការងារធ្វើ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីកម្លាំងពលកម្មសកម្មក្នុងការជំរុញផលិតកម្មសេដ្ឋកិច្ច។ | ការរាប់ចំនួនមនុស្សពេញវ័យដែលកំពុងធ្វើការងារបានលុយ ឬកំពុងដើររកការងារធ្វើ ធៀបនឹងចំនួនមនុស្សពេញវ័យទាំងអស់ដែលអាចធ្វើការបាន។ |
| ODA (Official Development Assistance) | ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការដែលផ្តល់ដោយរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ឬស្ថាប័នអន្តរជាតិ ដើម្បីគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងសុខុមាលភាពនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ | ដូចជារដ្ឋាភិបាលជប៉ុន ឬធនាគារពិភពលោក ផ្តល់លុយជំនួយ ឬកម្ចីការប្រាក់ទាបមកកម្ពុជាដើម្បីសាងសង់ផ្លូវថ្នល់ មន្ទីរពេទ្យ និងសាលារៀន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
