បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយពីភាពលំបាកក្នុងការកំណត់ និងវាស់ស្ទង់ភាពមិនច្បាស់លាស់នៃការងារ (Job precarity) ដោយសារការប្រើប្រាស់ត្រឹមតែប្រភេទកិច្ចសន្យាការងារ (ឧ. កិច្ចសន្យាមានថិរវេលាកំណត់) គឺមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីហានិភ័យ និងអារម្មណ៍អសន្តិសុខពិតប្រាកដរបស់កម្មករនិយោជិតនោះទេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះវិភាគទំនាក់ទំនងរវាងការងារមិនស្តង់ដារ និងអារម្មណ៍អសន្តិសុខការងារ ដោយប្រើប្រាស់ការធ្វើម៉ូដែលស្ថិតិពហុកម្រិត (Multi-level statistical modeling)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Objective Contractual Status Analysis ការវិភាគផ្អែកលើស្ថានភាពកិច្ចសន្យាការងារ (Objective analysis) |
ងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យ និងចាត់ថ្នាក់និយោជិតតាមប្រភេទកិច្ចសន្យាច្បាស់លាស់ (ឧ. កិច្ចសន្យាមានកំណត់ធៀបនឹងគ្មានកំណត់)។ | មិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីហានិភ័យពិតប្រាកដ ដោយសារការងារក្រោមកិច្ចសន្យាមិនស្តង់ដារមួយចំនួនមានប្រាក់ខែខ្ពស់ និងលក្ខខណ្ឌល្អ (ភាពចម្រុះនៃការងារ)។ | ងាយនឹងវាយតម្លៃលើសកម្រិតនៃភាពមិនច្បាស់លាស់នៃការងារ (Overestimation of labor market precarity) ចំពោះអ្នកមានជំនាញខ្ពស់។ |
| Subjective Job Insecurity Evaluation ការវាយតម្លៃអសន្តិសុខការងារតាមការយល់ឃើញ (Subjective evaluation) |
អាចវាស់ស្ទង់ពីក្តីបារម្ភពិតប្រាកដ និងការរំពឹងទុករបស់និយោជិតអំពីលទ្ធភាពនៃការបាត់បង់ការងារក្នុងពេលអនាគតដ៏ខ្លី។ | អាចរងឥទ្ធិពលពីយន្តការទប់ទល់ផ្លូវចិត្ត (Psychological coping mechanisms) និងការប្រៀបធៀបខ្លួនឯងទៅនឹងស្ថានភាពអ្នកដទៃ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យអាចមានភាពលំអៀង។ | យុវជន ឬអ្នកទើបចូលបម្រើការងារ អាចរាយការណ៍ពីកម្រិតអសន្តិសុខទាបជាងការពិត ដោយសារពួកគេមានសុទិដ្ឋិនិយមលើការស្វែងរកការងារថ្មី។ |
| Multi-level Interactive Modeling ការធ្វើម៉ូដែលអន្តរកម្មពហុកម្រិត (Proposed Method) |
ផ្តល់រូបភាពជាក់លាក់ដោយរួមបញ្ចូលទាំងកត្តាស្ថានភាពកិច្ចសន្យា កត្តាយល់ឃើញ និងកត្តាកម្រិតប្រទេស (ដូចជាច្បាប់ការងារ និង GDP) ដើម្បីស្វែងរកទំនាក់ទំនងស៊ីជម្រៅ។ | ទាមទារទិន្នន័យអង្កេតទ្រង់ទ្រាយធំដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងជំនាញវិភាគស្ថិតិស្មុគស្មាញ (Multilevel regression modeling)។ | រកឃើញថា ច្បាប់ការពារការងារតឹងរ៉ឹង (EPL) ធ្វើឱ្យបុគ្គលិកកិច្ចសន្យាមានថិរវេលាកំណត់កាន់តែមានអារម្មណ៍អសន្តិសុខ (បង្កើតជាទីផ្សារការងារពីរកម្រិត)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្អែកលើការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ (Secondary Data Analysis) ដែលតម្រូវឱ្យមានកុំព្យូទ័រ និងកម្មវិធីសម្រាប់វិភាគស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តផ្តាច់មុខលើទិន្នន័យពីប្រទេសចំនួន ២៧ នៅក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប ដែលមានប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមរឹងមាំ និងមានទីផ្សារការងារក្នុងប្រព័ន្ធច្បាស់លាស់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការបកស្រាយលទ្ធផលនេះត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ដោយសារកម្លាំងពលកម្មកម្ពុជាភាគច្រើនស្ថិតក្នុងសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ (Informal economy) ដែលអត្ថន័យនៃហានិភ័យការងារមានសភាពខុសប្លែកគ្នាទាំងស្រុងពីរចនាសម្ព័ន្ធអឺរ៉ុប។
ទោះជាបរិបទខុសគ្នាក្តី វិធីសាស្ត្រនៃការរួមបញ្ចូលរវាងកត្តាអត្តនោម័ត (កិច្ចសន្យា) និងការយល់ឃើញ (អារម្មណ៍អសន្តិសុខ) គឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃទីផ្សារការងារនៅកម្ពុជា។
ការអភិវឌ្ឍឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ហានិភ័យការងារតាមបរិបទកម្ពុជា នឹងផ្តល់ជាទិន្នន័យរឹងមាំសម្រាប់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយក្នុងការកាត់បន្ថយវិសមភាពនៅក្នុងទីផ្សារការងារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Precariat | ស្រទាប់វណ្ណៈសង្គមថ្មីមួយដែលរស់នៅជាមួយភាពមិនច្បាស់លាស់ គ្មានស្ថិរភាពការងារ ងាយរងគ្រោះផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងមិនអាចរៀបចំផែនការអនាគតបានដោយសារពួកគេត្រូវរស់នៅពឹងផ្អែកលើការងារប្រចាំថ្ងៃ ឬកិច្ចសន្យារយៈពេលខ្លី។ | ដូចជាមនុស្សដែលរស់នៅលើទូកកណ្តាលសមុទ្រ ដែលមិនដឹងថានឹងមានខ្យល់ព្យុះមកដល់ពេលណា ហើយគ្មានយុថ្កាសម្រាប់ទប់ឱ្យទីតាំងខ្លួនឯងនឹងនរនោះទេ។ |
| Non-standard employment | ទម្រង់នៃការងារដែលមិនមែនជាការងារពេញម៉ោងអចិន្ត្រៃយ៍ ឬមិនមានកិច្ចសន្យាការងារច្បាស់លាស់យូរអង្វែង ដូចជាការងារកិច្ចសន្យាមានថិរវេលាកំណត់ (FDC) ការងារក្រៅម៉ោង ឬការងារតាមភ្នាក់ងារជាដើម។ | ដូចជាការជួលបន្ទប់ស្នាក់នៅគិតលុយជាថ្ងៃ ឬជាសប្តាហ៍ ជាជាងការទិញផ្ទះជាកម្មសិទ្ធិ ដែលម្ចាស់ផ្ទះអាចដេញចេញនៅពេលណាក៏បាន។ |
| Job precarity | ស្ថានភាពការងារដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ ងាយនឹងបាត់បង់ ប្រាក់ខែតិច ខ្វះការអភិវឌ្ឍជំនាញ និងមិនមានការការពារតាមផ្លូវច្បាប់ ព្រមទាំងខ្វះអត្ថប្រយោជន៍សង្គមផ្សេងៗដូចជាធានារ៉ាប់រងសុខភាព។ | ដូចជាការដើរលើខ្សែពួរតូចមួយនៅលើអាកាសដោយគ្មានខ្សែសុវត្ថិភាព ដែលត្រៀមតែនឹងធ្លាក់ចុះគ្រប់វិនាទីប្រសិនបើមានការធ្វេសប្រហែសបន្តិច។ |
| Two-tier labour market | រចនាសម្ព័ន្ធទីផ្សារការងារដែលត្រូវបានបែងចែកជាពីរស្រទាប់ដាច់ពីគ្នា៖ ក្រុមទី១គឺជាបុគ្គលិកពេញសិទ្ធិដែលទទួលបានការការពារខ្ពស់ និងក្រុមទី២គឺជាអ្នកដែលជាប់គាំងក្នុងបរិបទការងារបណ្តោះអាសន្ន ដែលពិបាកនឹងឆ្លងចូលទៅក្នុងក្រុមទី១បាន។ | ដូចជាអ្នកជិះយន្តហោះ ដែលអ្នកជិះកៅអី VIP ទទួលបានសេវាកម្មនិងសុវត្ថិភាពពេញលេញ ចំណែកអ្នកជិះកៅអីធម្មតាត្រូវប្រឈមនឹងកង្វះផាសុកភាព ទោះបីធ្វើដំណើរក្នុងយន្តហោះតែមួយក៏ដោយ។ |
| Psychological contract | កិច្ចសន្យាផ្លូវចិត្តរវាងនិយោជិត និងនិយោជក ដែលមិនមានសរសេរជាលាយលក្ខណ៍អក្សរផ្លូវច្បាប់ឡើយ ប៉ុន្តែវាជាការរំពឹងទុកនិងកាតព្វកិច្ចទៅវិញទៅមក (ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើការយូរឆ្នាំរំពឹងថានឹងមានភាពស្មោះត្រង់ និងមិនត្រូវបញ្ឈប់)។ | ដូចជាការសន្យាក្នុងចិត្តរវាងមិត្តភក្តិពីរនាក់ថា នឹងជួយគ្នាពេលមានអាសន្ន ទោះបីជាមិនបានផ្តិតមេដៃលើក្រដាសកិច្ចសន្យាក៏ដោយ។ |
| Employment Protection Legislation (EPL) | បណ្តុំនៃច្បាប់ ឬបទប្បញ្ញត្តិរបស់រដ្ឋដែលរឹតត្បិតដល់លទ្ធភាពរបស់ថៅកែក្នុងការជួល ឬបញ្ឈប់បុគ្គលិក ក្នុងគោលបំណងការពារស្ថិរភាពការងាររបស់កម្មករនិយោជិតពីការបញ្ឈប់ដោយគ្មានហេតុផលសមស្រប។ | ដូចជារបាំងការពារតាមដងផ្លូវ ដែលមិនឱ្យរថយន្តបើកបរធ្លាក់ផ្លូវបានដោយងាយស្រួល ក្នុងគោលបំណងការពារអ្នកដំណើរ។ |
| Cognitive job insecurity | ការវាយតម្លៃ ឬការគិតវិភាគរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ទៅលើប្រូបាប៊ីលីតេ (ឱកាស) ដែលពួកគេអាចនឹងត្រូវថៅកែបញ្ឈប់ពីការងារក្នុងពេលអនាគតដ៏ខ្លី ផ្អែកលើស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃស្ថាប័ន ឬទីផ្សារ។ | ដូចជាការសង្កេតមើលពពកខ្មៅលើមេឃ ហើយគិតវិភាគថាក្នុងរយៈពេល១ម៉ោងទៀត ភ្លៀងប្រាកដជាធ្លាក់១០០%។ |
| Affective job insecurity | អារម្មណ៍ភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ឬខ្វល់ខ្វាយផ្លូវចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ដែលកើតចេញពីការគិតឬការព្រួយបារម្ភថានឹងអាចបាត់បង់ការងារធ្វើ។ | ដូចជាអារម្មណ៍ភ័យញាប់ញ័រនិងបែកញើស ពេលអង្គុយរង់ចាំគ្រូហៅឈ្មោះឱ្យឡើងប្រឡងផ្ទាល់មាត់តែម្នាក់ឯង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
