បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវាយតម្លៃពីលទ្ធផល បញ្ហាប្រឈម និងកង្វះខាតនៃការអនុវត្តកម្មវិធី 'ឃុំមួយផលិតផលមួយ' (OCOP) នៅខេត្ត Tuyen Quang ពីឆ្នាំ ២០១៩ ដល់ ២០២២។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងការប្រមូលទិន្នន័យបឋមតាមរយៈការស្ទង់មតិភាគីពាក់ព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Secondary Data Analysis ការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ |
ផ្តល់ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវឌ្ឍនភាពកម្មវិធី និងងាយស្រួលប្រមូលពីរបាយការណ៍ផ្លូវការរបស់រដ្ឋាភិបាល។ | មិនបង្ហាញពីបញ្ហាប្រឈមជាក់ស្តែង ឬមតិយោបល់ផ្ទាល់ពីអ្នកចូលរួមនៅមូលដ្ឋាន។ | រកឃើញថាមានផលិតផល OCOP ចំនួន ១៩១ ដែលទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ពី ៣ ទៅ ៤ ផ្កាយក្នុងខេត្ត។ |
| 5-point Likert Scale Survey ការស្ទង់មតិដោយប្រើមាត្រដ្ឋាន Likert ៥ កម្រិត |
អាចវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការពេញចិត្ត និងការយល់ឃើញរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ជាលេខ។ | ទំហំសំណាកតូច (អ្នកចូលរួម ៨១ នាក់) អាចមិនតំណាងឱ្យប្រជាជនឬភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់នៅក្នុងខេត្ត។ | បង្ហាញពីការពេញចិត្តកម្រិតខ្ពស់ (៣.១២ ដល់ ៤.២៨ ពិន្ទុ) លើការយកចិត្តទុកដាក់របស់រដ្ឋាភិបាលនិងសមត្ថភាពអ្នកប្រឹក្សា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់យ៉ាងលម្អិតអំពីការចំណាយថវិកាសម្រាប់ការសិក្សានោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារធនធានមនុស្សសម្រាប់ការចុះស្ទង់មតិ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រមូលដ្ឋានសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅខេត្ត Tuyen Quang ដែលជាតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម ដោយមានអ្នកចូលរួមស្ទង់មតិតែ ៨១ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅរកភូមិសាស្ត្រ និងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចជាក់លាក់របស់ខេត្តនេះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វាជារឿងសំខាន់ដែលត្រូវពិចារណាពីភាពខុសគ្នានៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជនបទ និងកម្រិតនៃការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាល មុននឹងអនុវត្តលទ្ធផលនេះទាំងស្រុង។
ទោះបីជាការសិក្សានេះធ្វើនៅប្រទេសវៀតណាមក៏ដោយ ដំណោះស្រាយនិងមេរៀនបទពិសោធន៍គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ភូមិមួយផលិតផលមួយ (OVOP) នៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រទាំងនេះអាចជួយបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់កសិផលខ្មែរ ពង្រីកទីផ្សារ និងលើកស្ទួយជីវភាពប្រជាកសិករនៅតំបន់ជនបទប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| One Commune One Product (OCOP) | កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជនបទដោយផ្តោតលើការលើកកម្ពស់ផលិតផលក្នុងស្រុក តាមរយៈការកសាងស្តង់ដារ ការវេចខ្ចប់ និងការធ្វើទីផ្សារ ដើម្បីជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូល និងលើកស្ទួយជីវភាពសហគមន៍នៅតាមមូលដ្ឋាន។ | ដូចជាកម្មវិធី "ភូមិមួយផលិតផលមួយ" (OVOP) នៅកម្ពុជា ដែលជួយរុញផលិតផលប្រចាំភូមិឱ្យមានស្តង់ដារ និងអាចលក់បានថ្លៃលើទីផ្សារធំៗ។ |
| Likert scale | វិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់អាកប្បកិរិយា ឬការយល់ឃើញនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយតម្រូវឱ្យអ្នកចូលរួមជ្រើសរើសកម្រិតនៃការពេញចិត្ត ឬយល់ព្រមរបស់ពួកគេចំពោះសេចក្តីថ្លែងការណ៍ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ ចាប់ពីលេខ ១ ដល់ ៥)។ | ដូចជាការឱ្យផ្កាយវាយតម្លៃសេវាកម្មដឹកជញ្ជូន ឬភោជនីយដ្ឋាន ពី១ផ្កាយ (មិនពេញចិត្តខ្លាំង) ដល់ ៥ផ្កាយ (ពេញចិត្តខ្លាំងបំផុត)។ |
| Value chain | ខ្សែចង្វាក់នៃសកម្មភាពតភ្ជាប់គ្នាទាំងអស់ ចាប់តាំងពីការផលិតវត្ថុធាតុដើម ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ រហូតដល់ការចែកចាយផលិតផលដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ ដើម្បីបន្ថែមតម្លៃទៅលើផលិតផលនៅគ្រប់ដំណាក់កាល។ | ដូចជាដំណើរការប្រែក្លាយស្វាយស្រស់ពីចម្ការ យកទៅធ្វើជាដំណាប់ស្វាយ រួចវេចខ្ចប់យ៉ាងស្អាតលក់ក្នុងផ្សារទំនើបក្នុងតម្លៃថ្លៃជាងការលក់ផ្លែស្វាយស្រស់។ |
| Traceability | ប្រព័ន្ធតាមដានប្រភពដើមនៃផលិតផល ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកទិញដឹងច្បាស់ពីទីកន្លែងផលិត អ្នកផលិត និងដំណើរការនៃការផលិត តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យា (ឧទាហរណ៍ ការស្កេន QR Code) ដើម្បីធានាតម្លាភាព និងគុណភាព។ | ដូចជាការមានសំបុត្រកំណើតនិងប្រវត្តិរូបសង្ខេបបិទលើផលិតផល ដើម្បីឱ្យអតិថិជនជឿជាក់ថាវាមានសុវត្ថិភាពនិងមិនមែនជារបស់ក្លែងក្លាយ។ |
| Geographical indication | សញ្ញាសម្គាល់កម្មសិទ្ធិបញ្ញាដែលបញ្ជាក់ថាផលិតផលមួយមានប្រភពដើមពីតំបន់ភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ណាមួយ ហើយមានគុណភាព ឬកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញដោយសារតែលក្ខណៈពិសេសនៃធម្មជាតិ ឬជំនាញអ្នកស្រុកនៅតំបន់នោះ។ | ដូចជាការហៅឈ្មោះ "ម្រេចកំពត" ឬ "ក្រូចថ្លុងកោះទ្រង់" ដែលគេមិនអាចយកម្រេចដាំនៅខេត្តផ្សេងមកដាក់ឈ្មោះនេះដើម្បីបោកប្រាស់អតិថិជនបានឡើយ។ |
| Cooperatives | សហគមន៍អាជីវកម្ម ឬសហគមន៍កសិកម្មដែលបង្កើតឡើងដោយក្រុមមនុស្សដែលមានគោលដៅរួមគ្នាក្នុងការផលិត ទិញវត្ថុធាតុដើម ឬលក់ផលិតផលរួមគ្នា ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយ និងបង្កើនអំណាចតថ្លៃនៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជាអ្នកភូមិ១០គ្រួសាររួបរួមគ្នាចេញលុយទិញត្រាក់ទ័រមួយគ្រឿងប្រើរួមគ្នា និងយកស្រូវទៅលក់ដុំតែមួយកន្លែងដើម្បីបានតម្លៃថ្លៃ ជាជាងធ្វើការរៀងៗខ្លួន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
