បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យលើស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៃការទាក់ទាញ និងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋលើការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) នៅប្រទេសវៀតណាម ដោយគូសបញ្ជាក់ពីបញ្ហាប្រឈមដូចជាការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាទាប ការបំពុលបរិស្ថាន និងការគេចពន្ធកម្រិតខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យ ស្ថិតិ និងការវិភាគប្រៀបធៀបដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រង និងការទាក់ទាញលំហូរទុន FDI ចន្លោះឆ្នាំ ២០១០ ដល់ ២០២០។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Broad/Mass FDI Attraction Strategy យុទ្ធសាស្ត្រទាក់ទាញ FDI ជាទូទៅ (មិនរើសមុខ) |
បង្កើនទំហំទុនចុះបញ្ជីសរុប បង្កើតការងារមូលដ្ឋានច្រើនសម្រាប់ពលករទូទៅ និងជំរុញទំហំនាំចេញបានរហ័ស។ | អត្រានៃការប្រើប្រាស់ទុនជាក់ស្តែងមានកម្រិតទាប បង្កការបំពុលបរិស្ថាន និងងាយរងគ្រោះដោយការគេចពន្ធ (Transfer Pricing)។ | ទុនចុះបញ្ជីឈានដល់ ២៥៨,៦ ពាន់លានដុល្លារ ប៉ុន្តែអត្រាអនុវត្តជាក់ស្តែងមានត្រឹម ៥៥,៤% ប៉ុណ្ណោះក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ២០១០-២០២០។ |
| Selective High-Tech FDI Attraction Strategy ការទាក់ទាញ FDI ដោយមានការជ្រើសរើស និងផ្តោតលើបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ |
ធានាបាននូវការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ការពារបរិស្ថានធម្មជាតិ និងបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិប្រកបដោយចីរភាព។ | ទាមទារឱ្យមានធនធានមនុស្សកម្រិតខ្ពស់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទំនើប និងប្រព័ន្ធច្បាប់រឹងមាំ ដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ពិបាកឆ្លើយតបភ្លាមៗ។ | ជាដំណោះស្រាយគោលនយោបាយដែលស្នើឡើងដើម្បីកាត់បន្ថយការបាត់បង់ចំណូលរដ្ឋប្រមាណ ៨.០០០ ទៅ ៩.០០០ ពាន់លានដុងក្នុងមួយឆ្នាំពីការគេចពន្ធ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តដំណោះស្រាយគោលនយោបាយ និងការគ្រប់គ្រង FDI ដែលបានស្នើឡើង ទាមទារការកែលម្អយ៉ាងខ្លាំងលើធនធានមនុស្ស ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងប្រព័ន្ធច្បាប់។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងករណីសិក្សានៅប្រទេសវៀតណាម (២០១០-២០២០) ដោយផ្តោតលើឧស្សាហកម្មធំៗ និងបញ្ហាបំពុលបរិស្ថានជាក់លាក់ដូចជាករណីក្រុមហ៊ុន Formosa និង Vedan។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទនៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ដែលមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរៀនសូត្រពីកំហុសនៃការទាក់ទាញទុនដោយខ្វះការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន និងការប្រមូលពន្ធ។
មេរៀន និងដំណោះស្រាយពីការសិក្សានេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់គោលនយោបាយគ្រប់គ្រងការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) របស់ប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។
ប្រទេសកម្ពុជាអាចប្រើប្រាស់ក្របខ័ណ្ឌនេះដើម្បីផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រពីការទាក់ទាញ FDI ដោយពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មថោក ទៅជាការវិនិយោគដែលផ្តល់តម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ និងមានការទទួលខុសត្រូវចំពោះសង្គម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Foreign Direct Investment (FDI) | ការវិនិយោគដែលបុគ្គល ឬក្រុមហ៊ុនពីប្រទេសមួយដាក់ទុនចូលទៅក្នុងអាជីវកម្ម ឬគម្រោងនៅក្នុងប្រទេសមួយទៀត ដោយមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងផ្ទាល់លើប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មនោះ មិនមែនត្រឹមតែការទិញភាគហ៊ុនដើម្បីយកចំណេញនោះទេ។ | ដូចជាការដែលអ្នកមានលុយម្នាក់នៅភ្នំពេញ ទៅបើករោងចក្រផ្ទាល់ខ្លួន ឬទិញភាគហ៊ុនធំក្នុងរោងចក្រមួយនៅខេត្តសៀមរាប ដើម្បីគ្រប់គ្រងផ្ទាល់។ |
| Transfer Pricing | យន្តការដែលក្រុមហ៊ុនពហុជាតិសាសន៍កំណត់តម្លៃទិញលក់ទំនិញ ឬសេវាកម្មរវាងក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួន ដើម្បីបង្វែរប្រាក់ចំណេញពីប្រទេសដែលមានពន្ធខ្ពស់ ទៅប្រទេសដែលមានពន្ធទាប ក្នុងគោលបំណងគេចពន្ធដោយស្របច្បាប់ ឬខុសច្បាប់។ | ដូចជាអ្នកលក់ទំនិញឱ្យបងប្អូនឯងក្នុងតម្លៃថោកខ្លាំង ឬទិញក្នុងតម្លៃថ្លៃខ្លាំង ដើម្បីកុំឱ្យសល់ប្រាក់ចំណេញច្រើននៅលើបញ្ជីរាយនាមរបស់អ្នក ដែលត្រូវបង់ពន្ធជូនរដ្ឋ។ |
| Technology Transfer | ដំណើរការនៃការចែករំលែក ឬផ្ទេរជំនាញ ចំណេះដឹង បច្ចេកវិទ្យា និងវិធីសាស្ត្រផលិតកម្មពីក្រុមហ៊ុនបរទេស មកឱ្យរដ្ឋាភិបាល ក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក ឬពលករក្នុងប្រទេសដែលទទួលការវិនិយោគ ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពផលិតក្នុងស្រុក។ | ដូចជាចុងភៅល្បីម្នាក់មកបើកភោជនីយដ្ឋាននៅស្រុកយើង ហើយបង្រៀនរូបមន្តនិងវិធីធ្វើម្ហូបថ្មីៗដល់ចុងភៅខ្មែរឱ្យចេះធ្វើតាមគាត់ដែរ។ |
| Supporting Industry | វិស័យឧស្សាហកម្មដែលផលិតវត្ថុធាតុដើម គ្រឿងបន្លាស់ ឬសម្ភារៈពាក់កណ្តាលសម្រេច ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ឱ្យរោងចក្រធំៗដែលផលិតផលិតផលសម្រេចចុងក្រោយ (ដូចជារថយន្ត ទូរស័ព្ទ ឬសម្លៀកបំពាក់)។ | ដូចជារោងចក្រផលិតឡេវអាវ ឬខ្សែរូត ដែលផលិតទុកផ្គត់ផ្គង់ទៅឱ្យរោងចក្រកាត់ដេរធំៗយកទៅដេរភ្ជាប់បញ្ចេញជាខោអាវសម្រេច។ |
| Incremental Capital-Output Ratio (ICOR) | សូចនាករម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចដែលវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃការវិនិយោគ ដោយបង្ហាញពីចំនួនទុនដែលត្រូវចំណាយបន្ថែមដើម្បីបង្កើតទិន្នផល ឬកំណើនសេដ្ឋកិច្ច (GDP) បន្ថែមមួយឯកតា។ កាលណា ICOR កាន់តែទាប មានន័យថាប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ទុនកាន់តែខ្ពស់។ | ដូចជាការគណនាថា តើអ្នកត្រូវដាក់ជីប៉ុន្មានគីឡូថែមទៀត ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលស្រូវកើនឡើងមួយគីឡូ។ |
| Capital Disbursement | ការបើកផ្តល់ប្រាក់ ឬការបញ្ចេញទុនវិនិយោគពិតប្រាកដទៅក្នុងគម្រោងណាមួយ ធៀបនឹងចំនួនទុនដែលបានសន្យា ឬបានចុះបញ្ជីនៅលើក្រដាស។ | ដូចជាអ្នកសន្យាថានឹងឱ្យលុយមិត្តភក្តិខ្ចី ១០០ ដុល្លារ (ទុនចុះបញ្ជី) ប៉ុន្តែជាក់ស្តែងអ្នកទើបតែហុចលុយឱ្យគេ ៣០ ដុល្លារសិនប៉ុណ្ណោះ (ការបញ្ចេញទុន)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
