បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីតួនាទីនៃការវិនិយោគសាធារណៈក្នុងការជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសវៀតណាមសម្រាប់ដំណាក់កាលឆ្នាំ២០២៦-២០៣០ ជាពិសេសការវាយតម្លៃលើប្រសិទ្ធភាព និងការផ្លាស់ប្តូរពីការជំរុញដោយបរិមាណទៅជាការបង្កើនផលិតភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគបរិមាណតាមរយៈគំរូតំរែតំរង់ជាមួយទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលា រួមផ្សំជាមួយការវិភាគគុណភាពពីបទពិសោធន៍អន្តរជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ordinary Least Squares (OLS) Regression ការវិភាគតំរែតំរង់ការេអប្បបរមា |
មានភាពសាមញ្ញ ងាយស្រួលបកស្រាយទំនាក់ទំនងលីនេអ៊ែររវាងអថេរម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងស័ក្តិសមសម្រាប់ទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលា។ | មិនអាចពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញបែបថាមវន្ត (Dynamic) ឬបញ្ហាអថេរខាងក្នុង (Endogeneity) បានល្អឥតខ្ចោះនោះទេ។ | រកឃើញថាមេគុណនៃការវិនិយោគសាធារណៈមានតម្លៃ ២.៩១៦ (p=0.003) ដែលបង្ហាញពីឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន ប៉ុន្តែនៅទាបជាងការវិនិយោគឯកជន (៤.០៤៣)។ |
| Comparative International Analysis ការវិភាគប្រៀបធៀបបទពិសោធន៍អន្តរជាតិ |
ផ្តល់នូវបរិបទជាក់ស្តែង និងគោលការណ៍ណែនាំពីប្រទេសជោគជ័យដូចជា កូរ៉េខាងត្បូង ចិន និងសិង្ហបុរី សម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយ។ | មិនផ្តល់នូវតួលេខប៉ាន់ស្មានច្បាស់លាស់សម្រាប់ប្រទេសគោលដៅឡើយ ដោយសារបរិបទស្ថាប័នមានភាពខុសគ្នា។ | កំណត់បានថាការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា R&D និងការអប់រំ គឺជាកត្តាជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែងយ៉ាងពិតប្រាកដ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកចម្បងលើទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចថ្នាក់ជាតិ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសវៀតណាមពីឆ្នាំ២០១១ ដល់ ២០២៤ ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងវិបត្តិ COVID-19 ផងដែរ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសេដ្ឋកិច្ចដែលពឹងផ្អែកលើការនាំចេញ និង FDI របស់វៀតណាម ដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរទៅរកការផលិតតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់។ សម្រាប់កម្ពុជា នេះជារឿងសំខាន់ ព្រោះកម្ពុជាមានរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែកម្រិតនៃការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសមត្ថភាពស្ថាប័នក្នុងការប្រមូលទុននៅមានកម្រិតខុសគ្នា ដែលទាមទារការបន្សាំមុននឹងយកមកអនុវត្ត។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយវិនិយោគសាធារណៈ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជា។
សរុបមក កម្ពុជាអាចអនុវត្តយន្តការវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពមូលធន (ICOR) និងពង្រឹងយន្តការភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋនិងឯកជន (PPP) ដើម្បីធានាថាការចំណាយថវិកាជាតិពិតជាបង្កើតផលចំណេញសេដ្ឋកិច្ចយូរអង្វែងពិតប្រាកដ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ordinary Least Squares (OLS) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិក្នុងសេដ្ឋវិមាត្រដែលប្រើសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យ និងអថេរអាស្រ័យ ដោយស្វែងរកខ្សែបន្ទាត់មួយដែលធ្វើឱ្យផលបូកនៃការេនៃកំហុស (សំណល់រវាងទិន្នន័យជាក់ស្តែង និងចំណុចនៅលើបន្ទាត់) មានទំហំតូចបំផុត។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់ត្រង់មួយឱ្យចំកណ្តាលហ្វូងចំណុចជាច្រើននៅលើក្រដាស ដើម្បីមើលថាតើទិន្នន័យមាននិន្នាការដើរទៅទិសដៅណា។ |
| Incremental Capital-Output Ratio (ICOR) | សូចនាករម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចដែលវាស់វែងពីប្រសិទ្ធភាពនៃការវិនិយោគទុន ដោយបង្ហាញពីបរិមាណមូលធនបន្ថែមដែលត្រូវការចាំបាច់ដើម្បីបង្កើតទិន្នផល (GDP) បន្ថែមមួយឯកតា។ តម្លៃ ICOR កាន់តែទាប បង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពនៃការវិនិយោគកាន់តែខ្ពស់។ | ដូចជាការគណនាថាតើអ្នកត្រូវចំណាយលុយប៉ុន្មានរៀលបន្ថែមទៀត ដើម្បីអាចរកចំណូលបានមួយរៀលបន្ថែម។ |
| Total Factor Productivity (TFP) | រង្វាស់នៃប្រសិទ្ធភាពសរុបដែលបង្ហាញពីកំណើននៃទិន្នផល (GDP) ដែលមិនមែនកើតចេញពីការកើនឡើងនៃកត្តាផលិតកម្ម (ដូចជាកម្លាំងពលកម្ម និងមូលធន) តែជាកំណើនដែលបានមកពីការរីកចម្រើនផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា នវានុវត្តន៍ និងការរៀបចំស្ថាប័ន។ | ដូចជាការធ្វើម្ហូបដដែលដោយប្រើគ្រឿងផ្សំនិងចុងភៅដដែល ប៉ុន្តែទទួលបានរសជាតិឆ្ងាញ់ជាងមុននិងលឿនជាងមុនដោយសារមានរូបមន្តថ្មី ឬរបៀបធ្វើថ្មី។ |
| Crowding-in effect | បាតុភូតសេដ្ឋកិច្ចដែលការចំណាយ ឬការវិនិយោគរបស់រដ្ឋាភិបាល (ជាពិសេសលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ) ជួយជំរុញ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការវិនិយោគបន្ថែមពីវិស័យឯកជន ជំនួសឱ្យការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមទុនគ្នាដោយសាររដ្ឋធ្វើអោយបរិយាកាសវិនិយោគកាន់តែប្រសើរ។ | ដូចជារដ្ឋាភិបាលចំណាយលុយសាងសង់ផ្លូវធំមួយឆ្លងកាត់តំបន់ដាច់ស្រយាល ហើយបន្ទាប់មកក្រុមហ៊ុនឯកជននាំគ្នាមកសាងសង់រោងចក្រ ហាងទំនិញ និងផ្ទះសំណាក់នៅអមសងខាងផ្លូវនោះ។ |
| Endogenous Growth Model | ទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលពន្យល់ថាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែងគឺអាស្រ័យជាចម្បងលើកត្តាខាងក្នុងនៃប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច ដូចជាការវិនិយោគលើមូលធនមនុស្ស (ការអប់រំ) នវានុវត្តន៍ និងការស្រាវជ្រាវ (R&D) ជាជាងការសន្មត់ថាបច្ចេកវិទ្យាបានមកពីកត្តាខាងក្រៅ។ | ដូចជាការជឿថាដើម្បីឱ្យមនុស្សម្នាក់មានអនាគតល្អ គឺពឹងផ្អែកលើការខិតខំរៀនសូត្រ និងការអភិវឌ្ឍចំណេះដឹងរបស់ខ្លួនឯងផ្ទាល់ មិនមែនរង់ចាំសំណាងធ្លាក់ពីលើមេឃនោះទេ។ |
| Counter-cyclical | គោលនយោបាយម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច (ជាទូទៅគឺសារពើពន្ធ) ដែលអនុវត្តផ្ទុយពីវដ្តសេដ្ឋកិច្ច ពោលគឺរដ្ឋបង្កើនការចំណាយ និងបន្ថយពន្ធនៅពេលសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ ហើយកាត់បន្ថយការចំណាយនៅពេលសេដ្ឋកិច្ចកើនឡើងខ្លាំងពេក ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពរយៈពេលវែង។ | ដូចជាអ្នកបើកបរឡានដែលជាន់ហ្វ្រាំងពេលឡានចុះចំណោតខ្លាំង ហើយជាន់ហ្គែរពេលឡានឡើងចំណោត ដើម្បីឱ្យឡានរត់បានស្មើល្អមិនក្រឡាប់។ |
| Public-Private Partnership (PPP) | កិច្ចសហប្រតិបត្តិការយូរអង្វែងរវាងស្ថាប័នរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុនឯកជនក្នុងការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន សាងសង់ និងគ្រប់គ្រងគម្រោងផ្តល់សេវាសាធារណៈ ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដោយមានការចែករំលែកហានិភ័យ ការទទួលខុសត្រូវ និងផលចំណេញ។ | ដូចជារដ្ឋមានដី ឯក្រុមហ៊ុនឯកជនមានលុយនិងបច្ចេកទេស ពួកគេរួមគ្នាបង្កើតមន្ទីរពេទ្យទំនើបមួយ ហើយចែកប្រាក់ចំណេញគ្នាពីប្រតិបត្តិការមន្ទីរពេទ្យនោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
