បញ្ហា (The Problem)៖ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងវៀតណាម និងសហភាពអឺរ៉ុប (EVFTA) បានបើកឱកាសពន្ធគយជាច្រើន ប៉ុន្តែសហគ្រាសឈើវៀតណាមត្រូវប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រកួតប្រជែង ការលើកកម្ពស់គុណភាពផលិតផល និងស្តង់ដារបទប្បញ្ញត្តិដ៏តឹងរ៉ឹងរបស់ទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពិគ្រោះយោបល់អ្នកជំនាញ និងការវិភាគពហុលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យដើម្បីវាយតម្លៃ និងចាត់ចំណាត់ថ្នាក់កត្តាជះឥទ្ធិពល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Best-Worst Method (BWM) វិធីសាស្ត្រល្អបំផុត-អាក្រក់បំផុត សម្រាប់ការសម្រេចចិត្តពហុលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ (MCDM) |
ទាមទារការប្រៀបធៀបទិន្នន័យតិចជាងមុន និងផ្តល់នូវភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាកាន់តែប្រសើរសម្រាប់ការវាយតម្លៃ។ | ទាមទារការគណនាគណិតវិទ្យាស្មុគស្មាញ (Optimization) និងពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យបញ្ជាក់ពីអ្នកជំនាញ។ | បានកំណត់ថាការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមមានទម្ងន់ខ្ពស់បំផុត (០,៣៥៦) ជាអត្ថប្រយោជន៍ ហើយបញ្ហាខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ (០,១៦០) ជារបាំងធំបំផុត។ |
| Analytic Hierarchy Process (AHP) វិធីសាស្ត្រវិភាគតាមឋានានុក្រម |
ជាវិធីសាស្ត្រត្រួសត្រាយផ្លូវដ៏ពេញនិយម និងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការយល់ដឹងសម្រាប់រចនាសម្ព័ន្ធឋានានុក្រម។ | អាចមានភាពផ្ទុយគ្នា ឬមិនស៊ីសង្វាក់គ្នានៅពេលធ្វើការវិនិច្ឆ័យ និងតម្រៀបលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យច្រើន។ | ឯកសារនេះមិនបានប្រើ AHP ផ្ទាល់ទេ ប៉ុន្តែបានលើកយកមកប្រៀបធៀបដើម្បីបង្ហាញពីភាពប្រសើរជាងនៃវិធីសាស្ត្រ BWM។ |
| Delphi Method វិធីសាស្ត្រ Delphi សម្រាប់ការប្រមូលមតិឯកភាព |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទទួលបានការឯកភាពពីអ្នកជំនាញ និងកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងក្នុងការជ្រើសរើសកត្តាវិភាគ។ | ចំណាយពេលយូរក្នុងការវាយតម្លៃច្រើនជុំ និងពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការជ្រើសរើសសមាសភាពអ្នកជំនាញ។ | បានជួយចម្រាញ់យកអត្ថប្រយោជន៍ចំនួន ១១ និងរបាំងចំនួន ៣០ ពីបញ្ជីបឋមដ៏ធំមួយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រធំដុំនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារពេលវេលា និងអ្នកជំនាញកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីផ្តល់ទិន្នន័យវាយតម្លៃដែលមានគុណភាព។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីអ្នកគ្រប់គ្រងសហគ្រាសនាំចេញឈើតែ ១៥ ក្រុមហ៊ុនប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះមានកម្រិតដោយសារវាផ្តោតតែលើទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុប និងបរិបទច្បាប់របស់វៀតណាម។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការពឹងផ្អែកលើការរកឃើញនេះត្រូវធ្វើឡើងដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះកម្ពុជាអាចមានកម្រិតបច្ចេកវិទ្យា ទំហំមូលធន និងប្រភពវត្ថុធាតុដើមខុសពីវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ BWM និងគំរូនៃការសិក្សានេះ មានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ជារួម ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ MCDM រួមផ្សំជាមួយមតិអ្នកជំនាញ ផ្តល់នូវឧបករណ៍ដ៏រឹងមាំមួយសម្រាប់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជា ក្នុងការកំណត់អាទិភាពដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមពាណិជ្ជកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| EVFTA | កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងសហភាពអឺរ៉ុប និងវៀតណាម ដែលមានគោលដៅលុបបំបាត់របាំងពន្ធគយភាគច្រើន និងសម្រួលដល់ការដោះដូរទំនិញរវាងតំបន់ទាំងពីរឱ្យកាន់តែងាយស្រួលនិងមានតម្លៃថោក។ | ដូចជាកាតវីអាយភី (VIP) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យទំនិញវៀតណាមចូលទីផ្សារអឺរ៉ុបដោយមិនបាច់បង់ពន្ធថ្លៃៗ។ |
| Delphi method | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវមួយដែលប្រើប្រាស់ការសាកសួរអ្នកជំនាញច្រើនជុំ និងរក្សាការសម្ងាត់ ដើម្បីប្រមូលយោបល់ និងឈានដល់ការឯកភាពគ្នាស៊ីជម្រៅលើបញ្ហាស្មុគស្មាញណាមួយ ដោយចៀសវាងការគាបសង្កត់មតិពីអ្នកមានអំណាច។ | ដូចជាការឱ្យគណៈកម្មការឆ្លាតវៃមួយក្រុមសរសេរចម្លើយសម្ងាត់រៀងៗខ្លួន ហើយកែសម្រួលចម្លើយនោះជាច្រើនលើករហូតដល់អ្នកគ្រប់គ្នាឯកភាពគ្នាតែមួយ។ |
| Best-Worst Method (BWM) | បច្ចេកទេសធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តដែលតម្រូវឱ្យអ្នកវាយតម្លៃជ្រើសរើសកត្តាដែល "ល្អបំផុត" និង "អាក្រក់បំផុត" ជាមុនសិន បន្ទាប់មកទើបប្រៀបធៀបពួកវាជាមួយកត្តាផ្សេងៗទៀតដើម្បីគណនារកទម្ងន់អាទិភាព ដែលជួយកាត់បន្ថយភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នានៃការវិនិច្ឆ័យ។ | ដូចជាការរៀបចំអីវ៉ាន់ដោយជ្រើសរើសរបស់ដែលសំខាន់បំផុត និងមិនសំខាន់បំផុតមុនគេ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបនិងចាត់ថ្នាក់របស់ដែលនៅសល់កុំឱ្យច្របូកច្របល់។ |
| Multiple-criteria Decision Making (MCDM) | វិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យា និងការគ្រប់គ្រងដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃ និងជ្រើសរើសជម្រើសដ៏ល្អបំផុត ពេលដែលមានលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យច្រើនដែលផ្ទុយគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ គុណភាពខ្ពស់ តែតម្លៃក៏ថ្លៃ)។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញទូរស័ព្ទថ្មីដោយថ្លឹងថ្លែងលើកត្តាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ដូចជាតម្លៃ កាមេរ៉ា និងថ្ម ថាតើមួយណាសំខាន់ជាងគេសម្រាប់អ្នក។ |
| FSC/PEFC | ស្តង់ដារវិញ្ញាបនបត្រអន្តរជាតិដែលបញ្ជាក់ថាឈើត្រូវបានកាប់ និងផលិតចេញពីព្រៃឈើដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងប្រកបដោយនិរន្តរភាព ការពារបរិស្ថាន និងស្របច្បាប់ត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាលិខិតឆ្លងដែនស្របច្បាប់សម្រាប់ដើមឈើ ដែលបញ្ជាក់ប្រាប់អ្នកទិញថាវាមិនត្រូវបានលួចកាប់បំផ្លាញពីព្រៃធម្មជាតិឡើយ។ |
| VPA/FLEGT | កិច្ចព្រមព្រៀងភាពជាដៃគូដោយស្ម័គ្រចិត្តរវាងសហភាពអឺរ៉ុប និងប្រទេសនាំចេញឈើ (ដូចជាវៀតណាម) ដើម្បីធានាថាមានតែឈើស្របច្បាប់ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យនាំចូលទៅកាន់ទីផ្សារអឺរ៉ុប។ | ដូចជាប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យគយពិសេសមួយ ដែលសហការគ្នាដើម្បីធានាថាគ្មានឈើលួចកាប់ខុសច្បាប់ណាមួយអាចលួចចូលទៅលក់នៅអឺរ៉ុបបានឡើយ។ |
| EUTR | បទប្បញ្ញត្តិស្តីពីឈើរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ដែលហាមឃាត់ការដាក់លក់ឈើ និងផលិតផលឈើខុសច្បាប់នៅលើទីផ្សារអឺរ៉ុប ដោយតម្រូវឱ្យក្រុមហ៊ុននាំចូលធ្វើការស៊ើបអង្កេតប្រភពដើមឈើយ៉ាងតឹងរ៉ឹង (Due Diligence)។ | ដូចជាច្បាប់ចរាចរណ៍ដ៏តឹងរ៉ឹងនៅអឺរ៉ុប ដែលនឹងផាកពិន័យធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកណាដែលហ៊ានយកឈើគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់មកលក់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
