បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមផ្នែកការអប់រំដែលកុមារចំណាកស្រុកពីជនបទទៅកាន់ទីក្រុងក្នុងប្រទេសចិនកំពុងជួបប្រទះ ជាពិសេសកង្វះខាតលទ្ធភាពចូលរៀននៅសាលារដ្ឋ ក៏ដូចជាការរើសអើងផ្សេងៗដោយសារស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងបម្លាស់ទី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ទង់មតិទ្រង់ទ្រាយធំដោយប្រមូលទិន្នន័យពីសិស្សានុសិស្ស និងមាតាបិតា នៅតាមសាលារដ្ឋ និងឯកជនក្នុងទីក្រុងចំនួនប្រាំបួននៃប្រទេសចិន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Public School Enrollment ប្រព័ន្ធចូលរៀននៅសាលារដ្ឋ |
មានប្រវត្តិផ្តល់ការអប់រំប្រកបដោយគុណភាព មានគ្រូបង្រៀនដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ និងសម្ភារៈសិក្សាគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាល។ | មានភាពចង្អៀតណែនក្នុងថ្នាក់រៀន លំបាកក្នុងការចុះឈ្មោះចូលរៀននៅទីក្រុងធំៗ និងមានការទារប្រាក់កម្រៃបន្ថែមក្រៅផ្លូវការ។ | សិស្សចំណាកស្រុកចំនួន ៥៨% ត្រូវបានចុះឈ្មោះចូលរៀនសរុប ប៉ុន្តែអត្រានេះមានកម្រិតទាបខ្លាំងនៅទីក្រុងធំៗ (ឧ. ក្វាងចូវមានត្រឹមតែ ៣៤,៦%)។ |
| Private School Enrollment (Licensed & Unlicensed) ប្រព័ន្ធចូលរៀននៅសាលាឯកជន (មាននិងគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ណ) |
មានទីតាំងជិតផ្ទះ ម៉ោងសិក្សាមានភាពបត់បែន និងមានផ្តល់សេវារថយន្តសាលា (៩៣,៧% នៃអ្នកជិះរថយន្តសាលាគឺរៀននៅសាលាឯកជន)។ | សម្ភារៈរូបវន្តមិនសូវល្អ គុណភាពបង្រៀនទាប កង្វះអនាម័យ និងប្រឈមនឹងហានិភ័យសុវត្ថិភាពខ្ពស់។ | សិស្សចំណាកស្រុកចំនួន ៤២% ត្រូវបានចុះឈ្មោះចូលរៀន ជាពិសេសមានអត្រាខ្ពស់នៅតាមទីក្រុងធំៗដោយសារពួកគេមិនអាចចូលរៀនសាលារដ្ឋបាន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាច្រើនក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យទ្រង់ទ្រាយធំ និងការវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុងចំនួន ៩ នៃប្រទេសចិនចន្លោះឆ្នាំ ២០០៦ ដោយផ្តោតលើកុមារចំណាកស្រុកពីជនបទដែលភាគច្រើនជាជនជាតិហាន (៩៧,៥%)។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រទេសចិន ដែលអាចមានភាពខុសប្លែកពីទិដ្ឋភាពសង្គមរបស់កម្ពុជា។ ទោះយ៉ាងណា វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាក៏កំពុងជួបប្រទះបញ្ហាចំណាកស្រុកពីជនបទមកទីក្រុងយ៉ាងគំហុក ដែលធ្វើឱ្យកុមារងាយរងគ្រោះក្នុងការបាត់បង់ឱកាសសិក្សា។
វិធីសាស្ត្រនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្តជាគំរូដើម្បីសិក្សាពីបញ្ហាវិសមធម៌អប់រំនៅកម្ពុជា។
ការយកគំរូនៃការវាយតម្លៃនេះមកអនុវត្តក្នុងបរិបទកម្ពុជា នឹងជួយធានាថាគម្លាតនៃការទទួលបានការអប់រំរវាងកុមារទីក្រុង និងកុមារចំណាកស្រុកត្រូវបានកាត់បន្ថយយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Compulsory education (ការអប់រំជាកាតព្វកិច្ច) | ប្រព័ន្ធអប់រំដែលរដ្ឋាភិបាលចែងជាច្បាប់តម្រូវឱ្យកុមារគ្រប់រូបក្នុងវ័យសិក្សាត្រូវតែចូលរៀនក្នុងរយៈពេលកំណត់មួយ (ជាទូទៅ ៩ឆ្នាំ ក្នុងប្រទេសចិន) ដោយឥតគិតថ្លៃ និងជាកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋក្នុងការផ្គត់ផ្គង់។ | ដូចជាច្បាប់ចរាចរណ៍ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកបើកបរគ្រប់រូបត្រូវតែពាក់មួកសុវត្ថិភាព គឺរដ្ឋតម្រូវឱ្យកុមារគ្រប់រូបត្រូវតែបានរៀនសូត្រជាមូលដ្ឋានដើម្បីអាចរស់នៅក្នុងសង្គមបាន។ |
| Surplus rural labor force (កម្លាំងពលកម្មអតិរេកនៅជនបទ) | ចំនួនកម្លាំងពលកម្មនៅតំបន់ជនបទដែលមានលើសលប់ហួសពីតម្រូវការជាក់ស្តែងសម្រាប់ការងារកសិកម្ម ដែលជាកត្តាជំរុញឱ្យពួកគេត្រូវបង្ខំចិត្តធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់ទីក្រុងដើម្បីស្វែងរកការងារធ្វើក្នុងវិស័យផ្សេងៗ។ | ដូចជាមានមនុស្ស ១០នាក់ សម្រាប់ធ្វើការងារដែលត្រូវការកម្លាំងពលកម្មតែ ២នាក់ ដូច្នេះ ៨នាក់ទៀតគឺជាកម្លាំងដែលសល់ ហើយត្រូវបង្ខំចិត្តចាកចេញទៅរកការងារនៅកន្លែងផ្សេង។ |
| Household registration (ប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីគ្រួសារ ឬ ប្រព័ន្ធ Hukou) | ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរបស់ប្រទេសចិនដែលចងភ្ជាប់សិទ្ធិទទួលបានសេវាសាធារណៈរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ (ដូចជាការអប់រំដោយឥតគិតថ្លៃ និងសុខាភិបាល) ទៅនឹងទីកន្លែងកំណើត ឬទីលំនៅអចិន្ត្រៃយ៍ផ្លូវការរបស់ពួកគេ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកចំណាកស្រុកមិនទទួលបានសិទ្ធិស្មើគ្នានៅតាមទីក្រុង។ | ដូចជាការកំណត់ថាសៀវភៅគ្រួសាររបស់អ្នកនៅខេត្តណា អ្នកអាចចូលរៀនសាលារដ្ឋ ឬទទួលសេវាពេទ្យដោយឥតគិតថ្លៃបានតែនៅក្នុងខេត្តនោះប៉ុណ្ណោះ បើទៅខេត្តផ្សេងត្រូវបង់លុយខ្លួនឯង។ |
| Extra school fees (ថ្លៃសិក្សាបន្ថែម ឬកម្រៃក្រៅផ្លូវការ) | ប្រាក់កម្រៃបន្ថែម ឬត្រូវបានសាលារដ្ឋហៅថាជា "វិភាគទាន" ដែលទាមទារពីមាតាបិតាកុមារចំណាកស្រុកជាថ្នូរនឹងការអនុញ្ញាតឱ្យចូលរៀន ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលកណ្តាលបានហាមឃាត់ការយកកម្រៃនេះក៏ដោយ។ | ដូចជាការបង់ "លុយទឹកតែ" ក្រៅផ្លូវការដើម្បីពន្លឿនការធ្វើឯកសាររដ្ឋបាលណាមួយ ទោះបីជាច្បាប់ចែងថាត្រូវធ្វើដោយឥតគិតថ្លៃក៏ដោយ។ |
| Unlicensed private schools (សាលាឯកជនគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ណ) | សាលារៀនក្រៅផ្លូវការដែលបង្កើតឡើងដោយអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ឬកម្មករចំណាកស្រុក ដើម្បីទទួលកុមារចំណាកស្រុកឱ្យចូលរៀន ប៉ុន្តែសាលាទាំងនេះមិនមានការទទួលស្គាល់ ឬត្រួតពិនិត្យគុណភាព និងសុវត្ថិភាពពីក្រសួងអប់រំនោះទេ។ | ដូចជាកន្លែងលក់ថ្នាំពេទ្យតាមភូមិដែលគ្មានច្បាប់អនុញ្ញាត និងមិនមានគ្រូពេទ្យជំនាញត្រឹមត្រូវ ប្រៀបធៀបនឹងមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋ ឬគ្លីនិកដែលមានច្បាប់ត្រឹមត្រូវ។ |
| Mobile schools (សាលាចល័ត) | គំនិតផ្តួចផ្តើមក្នុងការបង្កើតសាលារៀនដែលអាចផ្លាស់ប្តូរទីតាំងបានយ៉ាងងាយស្រួល ដើម្បីខិតទៅជិតតំបន់ជាយក្រុងដែលជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំនៃគ្រួសារកម្មករចំណាកស្រុក ដែលជាញឹកញាប់តែងតែផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅដើម្បីស្វែងរកការងារថ្មី។ | ដូចជាបណ្ណាល័យចល័ត ឬរថយន្តលក់ទំនិញដែលអាចបើកបរទៅរកអតិថិជនដល់កន្លែង ជាជាងរង់ចាំឱ្យពួកគេធ្វើដំណើរមកតូបផ្ទាល់។ |
| Analysis of variance / ANOVA (ការវិភាគវ៉ារ្យ៉ង់) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរវាងក្រុមចំនួនបី ឬច្រើន (ឧទាហរណ៍ ទីក្រុងធំ ទីក្រុងមធ្យម និងទីក្រុងតូច) ដើម្បីមើលថាតើមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងសំខាន់តាមន័យស្ថិតិរវាងក្រុមទាំងនោះដែរឬទេ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងមធ្យមរបស់សិស្សថ្នាក់ទី១០ ទី១១ និងទី១២ ដើម្បីរកមើលថាតើថ្នាក់ទាំងបីនេះមានកម្រិតចំណេះដឹងខុសគ្នាខ្លាំងឬក៏អត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
