បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះពិភាក្សាអំពីភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នារវាងការពង្រីកប្រព័ន្ធអប់រំតាមបែបអឺរ៉ុប-អាមេរិក និងការខ្វះខាតការងារ ឬផលិតភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះធ្វើការពិនិត្យឡើងវិញនូវទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្រ្ត និងសូចនាករសេដ្ឋកិច្ចសង្គម ដើម្បីវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងរវាងការអប់រំ តម្រូវការទីផ្សារការងារ និងផលិតភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Euro-American Formal Education System (Status Quo) ប្រព័ន្ធអប់រំតាមបែបអឺរ៉ុប-អាមេរិក (ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន) |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ និងអាចពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាលារៀនបានយ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីផលិតធនធានមនុស្សដែលមានចំណេះដឹងទូទៅ។ | មិនស្របតាមតម្រូវការទីផ្សារការងារជាក់ស្តែង និងមិនអាចធានាការបង្កើតការងារបាន ដែលបណ្តាលឱ្យមានអត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើខ្ពស់។ | បង្កើតឱ្យមានបញ្ហាផ្គត់ផ្គង់កម្លាំងពលកម្មលើសតម្រូវការ ជំរុញឱ្យអត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើក្នុងចំណោមយុវជនកើនឡើងខ្ពស់ (ឧ. ៥៣.៦% សម្រាប់អ្នកបញ្ចប់មធ្យមសិក្សានៅនីហ្សេរីយ៉ា)។ |
| Needs-Based Education Policy & Matador Teacher Education គោលនយោបាយអប់រំផ្អែកលើតម្រូវការ និងការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូអប់រំបែបម៉ាតាឌ័រ |
ផ្សារភ្ជាប់ការអប់រំទៅនឹងការងារផលិតភាពជាក់ស្តែង ជួយដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចដោយបណ្តុះបណ្តាលសិស្សឱ្យចំគោលដៅនៃការអភិវឌ្ឍ។ | ទាមទារការវាយតម្លៃតម្រូវការស៊ីជម្រៅនៅកម្រិតជាតិ និងការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធនៃការជ្រើសរើស និងបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន ដែលត្រូវការពេលវេលានិងថវិកាច្រើន។ | អាចបង្កើតប្រព័ន្ធអប់រំថ្មីមួយដែលឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការវត្ថុធាតុដើម វិស័យទេសចរណ៍ និងសិល្បៈ ដែលនឹងជួយកាត់បន្ថយភាពអត់ការងារធ្វើ និងបង្កើនផលិតភាព។ |
| Ecole Nouvelle (Community-based curriculum - Senegal Model) សាលារៀនថ្មី (កម្មវិធីសិក្សាកំណត់ដោយសហគមន៍ - គំរូប្រទេសសេណេហ្គាល់) |
រក្សាតុល្យភាពយ៉ាងល្អរវាងកម្មវិធីសិក្សានៅសាលា និងជីវិតរស់នៅជាក់ស្តែងក្នុងសហគមន៍ ដោយធានាបាននូវការងារនៅពេលរៀនចប់។ | ការកំណត់កម្មវិធីសិក្សាតាមសហគមន៍រៀងៗខ្លួនអាចនឹងជួបការលំបាក ក្នុងការធ្វើសមាហរណកម្មទៅនឹងស្តង់ដារអប់រំជាតិកម្រិតខ្ពស់ ឬស្តង់ដារអន្តរជាតិ។ | សហគមន៍មានការពេញចិត្តខ្ពស់ និងអាចរក្សាបាននូវស្ថិរភាពការងារតាមមូលដ្ឋានសម្រាប់សិស្សានុសិស្ស។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីតម្លៃធនធានជាតួលេខនោះទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តគំរូនេះទាមទារការវិនិយោគពេលវេលា និងធនធានមនុស្សច្រើនលើការស្រាវជ្រាវវាយតម្លៃតម្រូវការជាតិ និងការកែទម្រង់គោលនយោបាយ។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើទិន្នន័យ និងបទពិសោធន៍ពីបណ្តាប្រទេសនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក (ដូចជា នីហ្សេរីយ៉ា ឡេសូតូ អាហ្រ្វិកខាងត្បូង ជាដើម) នៅចន្លោះទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ដល់ ២០០០។ ដោយសារបរិបទនយោបាយ និងរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចមានភាពខុសគ្នា វាអាចមានភាពលម្អៀងប្រសិនបើប្រៀបធៀបផ្ទាល់មកប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះយ៉ាងណា បញ្ហាភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នារវាងការអប់រំនិងទីផ្សារការងារ (Skills mismatch) គឺជាបញ្ហារួម ដែលកម្ពុជាកំពុងជួបប្រទះដូចគ្នា។
គោលគំនិតនៃការបង្កើត 'ផែនទីតម្រូវការ (Needs Map)' និងការកែទម្រង់ការអប់រំឱ្យមានភាពប្រទាក់ក្រឡាជាមួយនឹងផលិតភាពការងារ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់បរិបទអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម កម្ពុជាអាចប្រើប្រាស់ទស្សនាទាននៃការសិក្សានេះដើម្បីរៀបចំគោលនយោបាយ និងកម្មវិធីសិក្សាដែលឆ្លើយតបនឹងការអភិវឌ្ឍន៍ជំនាញជាក់ស្តែង ជៀសវាងការផលិតធនធានមនុស្សដែលគ្មានទីផ្សារការងារតម្កល់ទុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Euro-American system of education (ប្រព័ន្ធអប់រំតាមបែបអឺរ៉ុប-អាមេរិក) | វាគឺជាទម្រង់នៃការអប់រំផ្លូវការតាមសាលារៀន ដែលផ្តោតលើការបង្កើត និងផ្សព្វផ្សាយចំណេះដឹងតាមបែបបស្ចិមប្រទេស ដែលត្រូវបាននាំយកមកកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍តាមរយៈការធ្វើអាណានិគម ដោយមានជំនឿថាវានឹងជួយបង្កើតការងារទំនើប។ | ដូចជាការយកក្បួនខ្នាតរៀនសូត្រពីបរទេសមកអនុវត្តនៅក្នុងស្រុក ដោយរំពឹងថានឹងទទួលបានភាពជោគជ័យ និងការងារល្អដូចនៅស្រុកគេ។ |
| Structural Adjustment Programme (កម្មវិធីកែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធ) | គឺជាកញ្ចប់គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចដែលស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ (ដូចជា IMF) តម្រូវឱ្យប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍អនុវត្ត ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ដែលជារឿយៗតែងតែធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការបញ្ចេញកញ្ចប់ថវិកាគាំទ្រដល់វិស័យអប់រំ និងសង្គម។ | ដូចជាគ្រូពេទ្យបង្ខំអ្នកជំងឺក្រីក្រឱ្យតមអាហារយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដើម្បីបញ្ចុះទម្ងន់ ទោះបីជាវាធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺកាន់តែខ្វះកម្លាំងក៏ដោយ។ |
| Total factor productivity (ផលិតភាពកត្តាសរុប) | ជារង្វាស់នៃផលិតភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលគណនាពីប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ធាតុចូលទាំងអស់ (ដូចជាកម្លាំងពលកម្ម និងដើមទុន) បញ្ចូលគ្នា ដើម្បីបង្កើតជាទិន្នផល ឬផ្តល់សេវាកម្មណាមួយ។ | ដូចជាការវាយតម្លៃថាតើចុងភៅម្នាក់ពូកែប៉ុណ្ណា ដោយមើលលើរបៀបដែលគាត់ប្រើប្រាស់គ្រឿងផ្សំ ចង្ក្រាន និងពេលវេលា ដើម្បីចម្អិនម្ហូបដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់។ |
| Labor supply mismatch (ភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នានៃការផ្គត់ផ្គង់កម្លាំងពលកម្ម) | ស្ថានភាពដែលប្រព័ន្ធអប់រំបណ្តុះបណ្តាលសិស្សនិស្សិតឱ្យមានជំនាញដែលទីផ្សារការងារមិនត្រូវការ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក្រុមហ៊ុន ឬរោងចក្រកំពុងខ្វះខាតបុគ្គលិកដែលមានជំនាញបច្ចេកទេសផ្សេងទៀត។ | ដូចជាការផលិតសោរាប់ពាន់គ្រាប់ តែគ្មានសោណាមួយអាចយកទៅចាក់សោទ្វារផ្ទះដែលមានស្រាប់បាននោះទេ។ |
| Functional literacy (អក្ខរកម្មមុខងារ) | ការចេះអាននិងសរសេរដែលត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាពិសេសទៅនឹងការអនុវត្តការងារជាក់ស្តែង ឧទាហរណ៍ដូចជាការចេះអាននិងយល់ពីបច្ចេកទេសកសិកម្មដើម្បីបង្កើនទិន្នផល ជាជាងគ្រាន់តែចេះអានអក្សរធម្មតា។ | ដូចជាការចេះអានសៀវភៅណែនាំពីរបៀបជួសជុលម៉ូតូ រួចអាចយកចំណេះដឹងនោះទៅជួសជុលម៉ូតូខ្លួនឯងបានមែន។ |
| Matador Teacher Education (ការអប់រំគ្រូបង្រៀនបែបម៉ាតាឌ័រ) | ជាគំនិតផ្តួចផ្តើមក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន ដោយជ្រើសរើសបេក្ខជនដែលមានចិត្តសាស្ត្ររឹងមាំ សុខភាពល្អ និងមានស្មារតីតស៊ូខ្ពស់ ដើម្បីរៀបចំពួកគេឱ្យក្លាយជាភ្នាក់ងារផ្លាស់ប្តូរសង្គមប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពក្នុងការប្រឆាំងភាពក្រីក្រ និងអវិជ្ជា។ | ដូចជាការហ្វឹកហាត់ទាហានពិសេស (Commando) នៅក្នុងវិស័យអប់រំ ដើម្បីឱ្យពួកគេមានសមត្ថភាពចុះទៅប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងភាពល្ងង់ខ្លៅនៅក្នុងសហគមន៍។ |
| Non-formal education (ការអប់រំក្រៅប្រព័ន្ធ) | កម្មវិធីអប់រំដែលមានការរៀបចំផែនការច្បាស់លាស់ ប៉ុន្តែមិនស្ថិតនៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធសាលារៀនផ្លូវការ (បឋមសិក្សា ដល់សាកលវិទ្យាល័យ) ដូចជាការផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញកសិកម្មដល់កសិករពេញវ័យ ដើម្បីបង្កើនផលិតភាពរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការចុះទៅបង្រៀនកសិករពីរបៀបធ្វើជីកំប៉ុសនៅតាមវាលស្រែ ជំនួសឱ្យការហៅពួកគេមកអង្គុយរៀនក្នុងថ្នាក់រៀន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
