បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះពិនិត្យមើលថាតើបរិបទថ្នាក់ជាតិ (អភិបាលកិច្ច ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងប្រពៃណីនៃការអប់រំ) មានឥទ្ធិពលយ៉ាងដូចម្តេចទៅលើការធ្វើសមាហរណកម្មកម្មវិធីសិក្សា វិធីសាស្ត្រគរុកោសល្យ និងការរៀបចំគ្រូបង្រៀនសម្រាប់ការអប់រំអំពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ (Climate Change Education - CCE) នៅក្នុងកម្រិតមធ្យមសិក្សានៃប្រទេសទួរគី និងស៊ុយអែត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់ការវិភាគឯកសារប្រៀបធៀបបែបគុណភាព ដោយផ្អែកលើក្របខ័ណ្ឌប្រៀបធៀបពហុកម្រិតរបស់កម្រងទ្រឹស្តី Bray និង Thomas។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Decentralized, Interdisciplinary Approach (Sweden) វិធីសាស្រ្តវិមជ្ឈការ និងអន្តរកម្មសិក្សា (ប្រទេសស៊ុយអែត) |
រួមបញ្ចូលប្រធានបទអាកាសធាតុទៅក្នុងគ្រប់មុខវិជ្ជា មានការអនុវត្តជាក់ស្តែង និងមានការគាំទ្រនិងចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ | ការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយ និងការកាត់បន្ថយថវិកាថ្មីៗអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំលើគោលនយោបាយអាកាសធាតុ។ | សិស្សទទួលបានការអប់រំដែលមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ អាចគិតវិភាគស៊ីជម្រៅ និងភ្ជាប់បញ្ហាមូលដ្ឋានទៅនឹងបរិបទសកលបានយ៉ាងល្អ។ |
| Centralized, Subject-Specific Approach (Türkiye) វិធីសាស្រ្តមជ្ឈការ និងមុខវិជ្ជាជាក់លាក់ (ប្រទេសទួរគី) |
មានការបង្កើតវគ្គសិក្សាជម្រើសថ្មីដាច់ដោយឡែក (EECC) និងមានការផ្សារភ្ជាប់ការអប់រំបរិស្ថានទៅនឹងតម្លៃសីលធម៌ និងវប្បធម៌ជាតិ។ | ការអនុវត្តនៅមានភាពបែកខ្ញែក ខ្វះការគាំទ្រផ្នែកគរុកោសល្យសម្រាប់គ្រូបង្រៀន និងការខ្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យានៅតាមសាលារៀន។ | សិស្សមានការយល់ដឹងជាមូលដ្ឋាន ប៉ុន្តែច្រើនតែមើលឃើញបញ្ហាបរិស្ថានត្រឹមកម្រិតការទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ខ្លួន ឬថ្នាក់ជាតិ ជាជាងប្រព័ន្ធសកលលោក។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការអប់រំអំពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ទាមទារការវិនិយោគរយៈពេលវែងលើធនធានមនុស្ស និងប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើការវិភាគឯកសារកម្មវិធីសិក្សា និងគោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិនៃប្រទេសស៊ុយអែត (ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ មានប្រព័ន្ធវិមជ្ឈការ) និងប្រទេសទួរគី (ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ មានប្រព័ន្ធមជ្ឈការ)។ វាយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការអប់រំបែបមជ្ឈការ និងកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ស្រដៀងនឹងទួរគី ដែលអាចទាញយកមេរៀនពីបញ្ហាប្រឈមក្នុងការធ្វើសមាហរណកម្មកម្មវិធីសិក្សា និងការគាំទ្រគ្រូបង្រៀន។
វិធីសាស្រ្តនិងមេរៀនពីប្រទេសទាំងពីរអាចផ្តល់ជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់ការកែទម្រង់ការអប់រំបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការណែនាំគោលនយោបាយច្បាស់លាស់ពីថ្នាក់ជាតិ និងការផ្តល់សិទ្ធិអំណាចរួមទាំងធនធានដល់គ្រូបង្រៀន គឺជាគន្លឹះដើម្បីសម្រេចបាននូវអក្ខរកម្មអាកាសធាតុនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Climate literacy | សមត្ថភាពក្នុងការយល់ដឹងពីគោលការណ៍វិទ្យាសាស្ត្រនៃប្រព័ន្ធអាកាសធាតុ ការវាយតម្លៃព័ត៌មាន និងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាការចេះអាននិងសរសេរអក្សរដែរ ប៉ុន្តែនេះគឺជាការចេះអាននិងយល់ពីភាសារបស់ធម្មជាតិ និងផលប៉ះពាល់នៃសកម្មភាពរបស់យើងទៅលើផែនដី។ |
| Education for Sustainable Development (ESD) | វិធីសាស្ត្រអប់រំដែលបង្រៀនសិស្សឱ្យចេះគិតគូរពីតុល្យភាពរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ការអភិរក្សបរិស្ថាន និងសមធម៌សង្គម ដើម្បីធានាថាការអភិវឌ្ឍនាពេលបច្ចុប្បន្នមិនបំផ្លាញអនាគតអ្នកជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការបង្រៀនកសិករឱ្យចេះដាំដុះដំណាំដោយមិនប្រើប្រាស់ជីគីមីបំផ្លាញដី ដើម្បីឱ្យកូនចៅរបស់គាត់នៅតែអាចធ្វើស្រែលើដីនោះបាននៅ១០០ឆ្នាំក្រោយ។ |
| Interdisciplinary Approach | ការបង្រៀនប្រធានបទមួយ (ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ) ដោយប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងរួមបញ្ចូលគ្នាពីមុខវិជ្ជាជាច្រើន ដូចជា វិទ្យាសាស្ត្រ ភូមិវិទ្យា សេដ្ឋកិច្ច និងសីលធម៌ ជាជាងការបង្រៀនដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបមួយចានដែលត្រូវការគ្រឿងផ្សំច្រើនមុខចូលគ្នា (សាច់ បន្លែ អំបិល ស្ករ) ដើម្បីទទួលបានរសជាតិឆ្ងាញ់ ជាជាងការញ៉ាំគ្រឿងផ្សំទាំងនោះដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ |
| Experiential Learning | ការរៀនសូត្រតាមរយៈការអនុវត្តផ្ទាល់ ដូចជាការចុះកម្មសិក្សា ការសង្កេតបរិស្ថានជុំវិញ និងការដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែងនៅក្នុងសហគមន៍ ជាជាងការអង្គុយស្តាប់គ្រូពន្យល់តែក្នុងថ្នាក់រៀន។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ដោយការធាក់កង់ផ្ទាល់ខ្លួនឯងនៅលើដី ជាជាងការគ្រាន់តែអានសៀវភៅទ្រឹស្តីពីរបៀបជិះកង់។ |
| Decentralized governance | ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដែលរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ជាតិផ្ទេរសិទ្ធិអំណាច និងការសម្រេចចិត្តក្នុងការរៀបចំការអប់រំទៅឱ្យរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន ឬសាលារៀនផ្ទាល់ ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចកែច្នៃកម្មវិធីសិក្សាឱ្យស្របតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងក្នុងតំបន់។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនមួយដែលនាយកប្រតិបត្តិអនុញ្ញាតឱ្យប្រធានសាខានីមួយៗមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រលក់ដោយខ្លួនឯង ព្រោះពួកគេស្គាល់អតិថិជនក្នុងតំបន់របស់គេច្បាស់ជាងថ្នាក់លើ។ |
| Multilevel comparative framework | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលធ្វើការវិភាគនិងប្រៀបធៀបប្រព័ន្ធអប់រំដោយមើលទៅលើកម្រិតផ្សេងៗគ្នាក្នុងពេលតែមួយ ដូចជាកម្រិតថ្នាក់ជាតិ (គោលនយោបាយ) កម្រិតសាលារៀន (កម្មវិធីសិក្សា) និងកម្រិតថ្នាក់រៀន (ការអនុវត្តរបស់គ្រូ)។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលសុខភាពដើមឈើមួយដើម ដោយមិនមែនមើលតែស្លឹកនោះទេ គឺត្រូវពិនិត្យមើលទាំងឫស (គោលនយោបាយ) ដើម (សាលារៀន) និងមែកធាង (គ្រូបង្រៀន)។ |
| Contextual Sensitivity | ការទទួលស្គាល់ និងការសម្របវិធីសាស្ត្រអប់រំទៅតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃវប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសមត្ថភាពស្ថាប័នរបស់ប្រទេសមួយ មុននឹងយកគោលនយោបាយឬគំរូពីបរទេសមកអនុវត្ត។ | ដូចជាការទិញអាវរងាពីប្រទេសអឺរ៉ុបមកស្លៀកនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលយើងត្រូវពិចារណាថាតើអាកាសធាតុស្រុកយើងសាកសមនឹងអាវក្រាស់បែបនោះដែរឬទេ មុននឹងសម្រេចចិត្តទិញយកមកស្លៀកពាក់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
