បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលទម្រង់នៃអំពើហិង្សានៅក្នុងសាលារៀននៅប្រទេសស៊ីមបាវ៉េ និងស្វែងរកការប្រៀបធៀបទំនាក់ទំនងទៅនឹងវប្បធម៌ហិង្សាជាប្រព័ន្ធនៅក្នុងទិដ្ឋភាពម៉ាក្រូនយោបាយរបស់ប្រទេសនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគំរូអ្នកចូលរួមចម្រុះ និងប្រើប្រាស់ការវិភាគវោហារសព្ទរិះគន់រួមទាំងរូបតុក្កតានយោបាយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Carceral / Authoritarian Schooling ការអប់រំនិងការដាក់វិន័យបែបផ្តាច់ការ (ប្រៀបបាននឹងពន្ធនាគារ) |
ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងសិស្សក្នុងរយៈពេលខ្លី និងរក្សាអំណាចដាច់ខាតរបស់គ្រូបង្រៀន។ | បង្កើតឱ្យមានបរិយាកាសភ័យខ្លាច ធ្វើឱ្យសិស្សឃ្លាតឆ្ងាយ បំពានសិទ្ធិមនុស្ស និងបណ្តុះផ្នត់គំនិតហិង្សាដល់សិស្ស។ | សិស្សជាច្រើនរងការវាយដំយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយគ្រូបង្រៀនកម្មសិក្សា ៧០% បានក្លាយជាអ្នកមានភាពមិនអត់ឱនខាងនយោបាយ។ |
| Democratic Education ការអប់រំបែបប្រជាធិបតេយ្យ |
លើកកម្ពស់ការគិតបែបស៊ីជម្រៅ (Critical thinking) គណនេយ្យភាព និងបណ្តុះពលរដ្ឋដែលមានការអត់ឱននិងសន្តិភាព។ | ទាមទារការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតស៊ីជម្រៅពីថ្នាក់ដឹកនាំសាលា និងមិនងាយស្រួលអនុវត្តក្នុងប្រទេសដែលមានរបបនយោបាយផ្តាច់ការ។ | គ្រូបង្រៀនជាង ៦៥% នៅក្នុងសាលារៀនបានបង្ហាញពី 'ឆន្ទៈ' នយោបាយក្នុងការធ្វើឱ្យលំហអប់រំមានលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យ បើទោះជាមានសម្ពាធក៏ដោយ។ |
| Critical Discourse Analysis (CDA) ការវិភាគវោហារសព្ទរិះគន់ (វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ) |
អាចលាតត្រដាងពីមនោគមវិជ្ជាលាក់កំបាំង និងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាច តាមរយៈការប្រើប្រាស់ភាសា និងរូបតុក្កតានយោបាយ។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការបកស្រាយរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ និងទាមទារមូលដ្ឋានគ្រឹះទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យារឹងមាំ។ | បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីទំនាក់ទំនងរវាងអំពើហិង្សាក្នុងសាលារៀន (Micro-politics) និងអំពើហិង្សាថ្នាក់ជាតិ (Macro-politics)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយជាថវិកាជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យនេះទាមទារពេលវេលា និងធនធានមនុស្សច្រើនសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យ និងវិភាគអត្ថបទ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសស៊ីមបាវ៉េ (Zimbabwe) ក្នុងកំឡុងពេលមានវិបត្តិនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ទិន្នន័យនេះរងឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីវប្បធម៌ហិង្សារបស់របបរដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់ និងកម្មវិធី 'សេវាកម្មជាតិ' ដែលមានលក្ខណៈបង្ខិតបង្ខំ។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏ធ្លាប់ឆ្លងកាត់ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃអំពើហិង្សានយោបាយ (របបខ្មែរក្រហម) ហើយការសិក្សាពីឥទ្ធិពលនេះជួយរារាំងការលេចឡើងវិញនូវរបបផ្តាច់ការតាមរយៈប្រព័ន្ធអប់រំ។
ទោះបីជាបរិបទប្រទេសខុសគ្នាក៏ដោយ របកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយអប់រំនៅកម្ពុជា។
ការលុបបំបាត់អំពើហិង្សា និងការផ្លាស់ប្តូរមីក្រូនយោបាយក្នុងសាលារៀន គឺជាជំហានដំបូងដ៏ចាំបាច់ដើម្បីធានាបាននូវការកសាងសង្គមកម្ពុជាមួយដែលប្រកបដោយសន្តិភាព និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Micro-politics (មីក្រូនយោបាយ) | សំដៅលើរចនាសម្ព័ន្ធអំណាច ទំនាក់ទំនង និងដំណើរការរដ្ឋបាលផ្ទៃក្នុងតូចៗដែលកើតមានឡើងប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងស្ថាប័នមួយ ដូចជាសាលារៀនជាដើម (ឧទាហរណ៍៖ ទំនាក់ទំនងអំណាចរវាងគ្រូ សិស្ស និងនាយកសាលា)។ | ដូចជាការលេងល្បែងអំណាចនិងការគ្រប់គ្រងផ្ទៃក្នុងនៅក្នុងគ្រួសារ ឬថ្នាក់រៀនតូចមួយ។ |
| Macro-politics (ម៉ាក្រូនយោបាយ) | ជានយោបាយកម្រិតធំដែលគ្របដណ្តប់លើរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋាភិបាល ច្បាប់ជាតិ និងវប្បធម៌នយោបាយទូទាំងប្រទេស ដែលមានឥទ្ធិពលមកលើស្ថាប័នថ្នាក់ក្រោម និងពលរដ្ឋទូទៅ។ | ដូចជាច្បាប់ទម្លាប់ និងបរិយាកាសរួមនៃប្រទេសទាំងមូល ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការរស់នៅរបស់ប្រជាជនគ្រប់រូប។ |
| Carceral state (រដ្ឋ ឬប្រព័ន្ធបែបពន្ធនាគារ) | ជាទស្សនាទានរបស់ទស្សនវិទូ Michel Foucault ដែលពណ៌នាពីប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសង្គម ឬស្ថាប័ន (ដូចជាសាលារៀន) ដែលមានលក្ខណៈតឹងរ៉ឹង ឃ្លាំមើល និងដាក់ទណ្ឌកម្មដូចទៅនឹងពន្ធនាគារ ដើម្បីបង្កើត "រាងកាយដែលស្តាប់បង្គាប់" (docile bodies)។ | ដូចជាការប្រែក្លាយសាលារៀនទៅជាគុក ដែលផ្តោតតែលើការដាក់វិន័យតឹងរ៉ឹងនិងការភ័យខ្លាច ជាជាងការអប់រំនិងសេរីភាព។ |
| Spectacle of the scaffold (ទស្សនីយភាពនៃការដាក់ទណ្ឌកម្មជាសាធារណៈ) | ជាទស្សនាទានរបស់ Foucault សំដៅលើការដាក់ទណ្ឌកម្មលើរាងកាយយ៉ាងចាស់ដៃជាសាធារណៈ ដើម្បីបង្ហាញពីអំណាចដាច់ខាតរបស់អ្នកមានសិទ្ធិ (ដូចជាគ្រូបង្រៀន) និងដើម្បីធ្វើឱ្យអ្នកដទៃភ័យខ្លាចរហូតមិនហ៊ានប្រព្រឹត្តខុស។ | ដូចជាការវាយកូនសិស្សម្នាក់នៅមុខសិស្សដទៃទៀត ដើម្បីបង្ហាញថាគ្រូមានអំណាច និងធ្វើឱ្យសិស្សផ្សេងទៀតខ្លាចញញើត។ |
| Hidden curriculum (កម្មវិធីសិក្សាលាក់កំបាំង) | ជាមេរៀន គុណតម្លៃ និងបទដ្ឋានសង្គមដែលសិស្សរៀនសូត្រដោយមិនដឹងខ្លួនតាមរយៈបរិយាកាសសាលារៀន និងអាកប្បកិរិយារបស់គ្រូ ក្រៅពីមុខវិជ្ជាផ្លូវការដែលបានកំណត់។ ក្នុងអត្ថបទនេះ វាសំដៅលើការបង្រៀនសិស្សឱ្យចេះប្រើអំពើហិង្សា និងការចុះញ៉មតាមរយៈគំរូរបស់គ្រូ។ | ដូចជាការរៀនពីរបៀបធ្វើជាមនុស្សកោងកាច ឬការប្រើអំពើហិង្សា ដោយគ្រាន់តែឃើញគ្រូវាយសិស្សរាល់ថ្ងៃ ទោះបីសាលាមិនមានបង្រៀនមុខវិជ្ជានេះក៏ដោយ។ |
| Critical discourse analysis (ការវិភាគវោហារសព្ទរិះគន់) | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបសង្គមវិទ្យា ដែលសិក្សាពីរបៀបដែលការប្រើប្រាស់ភាសា អត្ថបទ ឬរូបភាព (ដូចជារូបតុក្កតានយោបាយ) បង្ហាញពីមនោគមវិជ្ជា និងការពង្រឹងអំណាចរបស់អ្នកគ្រប់គ្រងលើអ្នកទន់ខ្សោយនៅក្នុងសង្គម។ | ដូចជាការតាមដានរាល់ពាក្យសម្តី ឬរូបភាពសើចចំអកដើម្បីទាញរកការពិតថា តើនរណាជាអ្នកមានអំណាចពិតប្រាកដនៅពីក្រោយការនិយាយទាំងនោះ។ |
| Loco parentis (តួនាទីជាអាណាព្យាបាលជំនួស) | ជាគោលការណ៍ច្បាប់និងសីលធម៌ដែលតម្រូវឱ្យគ្រូបង្រៀន និងសាលារៀនដើរតួជាឪពុកម្តាយទីពីរ ដើម្បីការពារ និងមើលថែសិស្សដោយក្តីមេត្តា ពេលពួកគេស្ថិតក្នុងបរិវេណសាលា។ | ដូចជាការផ្ញើកូនឱ្យទៅរៀន ដោយទុកចិត្តថាគ្រូនឹងស្រលាញ់និងថែរក្សាកូននោះដូចជាកូនបង្កើតរបស់ខ្លួនអញ្ចឹង។ |
| Knowledge structure (រចនាសម្ព័ន្ធចំណេះដឹង) | ជាការគ្រប់គ្រងទៅលើអ្វីដែលត្រូវបង្រៀន របៀបបង្រៀន និងអ្នកណាជាអ្នកទទួលបានចំណេះដឹង។ វាក្លាយជាឧបករណ៍នយោបាយដើម្បីបង្កើតមតិសាធារណៈ (ឧទាហរណ៍៖ កម្មវិធីប្រវត្តិសាស្ត្រលំអៀង) និងរក្សាអំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាល ដោយលាក់បាំងការពិតមួយចំនួន។ | ដូចជាការជ្រើសរើសព័ត៌មានតែល្អៗប្រាប់កូនចៅ ដើម្បីឱ្យពួកគេជឿស្តាប់និងគោរពខ្លួនជាមេ ដោយមិនឱ្យពួកគេដឹងពីរឿងរ៉ាវពិតផ្សេងទៀតឡើយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
