បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីភាពងាយរងគ្រោះនៃវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ាចំពោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងភាពហួសសម័យនៃកម្មវិធីសិក្សាអប់រំកសិកម្មបច្ចុប្បន្ន ដែលមិនទាន់ត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ក្នុងការឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះគឺជាអត្ថបទពិនិត្យឡើងវិញ (Review Paper) ដែលផ្អែកលើអក្សរសិល្ប៍ដែលមានស្រាប់ ដើម្បីវិភាគពីបញ្ហាប្រឈម និងស្នើឡើងនូវការកែទម្រង់កម្មវិធីសិក្សាអប់រំ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Agricultural Education ការអប់រំកសិកម្មតាមបែបប្រពៃណី |
ងាយស្រួលអនុវត្តតាមកម្មវិធីសិក្សាចាស់ និងផ្តោតសំខាន់លើការផលិតដំណាំសេដ្ឋកិច្ច។ | មិនមានភាពបត់បែន មិនឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាប្រឈមបច្ចុប្បន្ន ព្រមទាំងខ្វះការផ្សារភ្ជាប់ជាមួយសហគមន៍កសិករ។ | និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការយល់ដឹង និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រែប្រួលអាកាសធាតុជាក់ស្តែង។ |
| Integrated Climate Change Curriculum កម្មវិធីសិក្សាកសិកម្មរួមបញ្ចូលការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ |
ជួយសិស្សឱ្យយល់ដឹងពីយុទ្ធសាស្ត្របន្ស៊ាំ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យ ព្រមទាំងត្រៀមខ្លួនរួចរាល់សម្រាប់ទីផ្សារការងារនាពេលអនាគត។ បង្កើនការត្រិះរិះពិចារណា។ | ទាមទារការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូសារជាថ្មី ការចំណាយលើការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការរៀបចំឯកសារបង្រៀនថ្មីៗ។ | បង្កើតអ្នកជំនាញកសិកម្មដែលអាចផ្តល់ប្រឹក្សាដល់សហគមន៍ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាសន្តិសុខស្បៀង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកម្មវិធីនេះទាមទារការវិនិយោគជាចាំបាច់លើការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីសិក្សា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត និងការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើបរិបទនៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា និងទ្វីបអាហ្រ្វិក (Sub-Saharan Africa) ដែលកំពុងប្រឈមនឹងគ្រោះរាំងស្ងួត និងទឹកជំនន់ធ្ងន់ធ្ងរ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បរិបទនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលសេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្ម និងងាយរងគ្រោះដោយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុដូចជា រលកកម្តៅ និងការប្រែប្រួលរបបទឹកភ្លៀង។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការធ្វើកំណែទម្រង់ការអប់រំកសិកម្មនេះ គឺមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃឯកសារនេះ នឹងជួយកម្ពុជាកសាងធនធានមនុស្សដែលសកម្ម និងត្រៀមខ្លួនជាស្រេចក្នុងការទប់ទល់នឹងវិបត្តិសន្តិសុខស្បៀងនាពេលអនាគត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Greenhouse gases (ឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់) | ជាប្រភេទឧស្ម័ន (ដូចជា កាបូនឌីអុកស៊ីត និងមេតាន) ដែលប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងបរិយាកាសផែនដី ហើយស្រូបយក និងរក្សាកម្តៅពីព្រះអាទិត្យ ដែលធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពភពផែនដីកើនឡើងជាលំដាប់។ | ដូចជាភួយដែលគ្របពីលើផែនដី ពេលភួយកាន់តែក្រាស់ ផែនដីកាន់តែក្តៅ ហើយធ្វើឱ្យអាកាសធាតុប្រែប្រួល។ |
| Adaptation Strategies (យុទ្ធសាស្ត្របន្ស៊ាំ) | នៅក្នុងបរិបទនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ នេះគឺជាការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ របៀបរបបរស់នៅ ឬការធ្វើកសិកម្ម (ដូចជាការប្តូរម៉ោងសិក្សា ឬការកែលម្អអគារ) ដើម្បីអាចរស់នៅ និងទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃអាកាសធាតុដែលប្រែប្រួល។ | ដូចជាការពាក់អាវភ្លៀង ឬកាន់ឆ័ត្រនៅពេលមេឃរៀបនឹងភ្លៀង ដើម្បីការពារខ្លួនកុំឱ្យទទឹក។ |
| Mitigation Strategies (យុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយ) | សកម្មភាពទាំងឡាយណាដែលធ្វើឡើងដើម្បីកាត់បន្ថយ ឬទប់ស្កាត់ការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ទៅក្នុងបរិយាកាស ដូចជាការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថាមពលហ្វូស៊ីល ការប្រើប្រាស់ថាមពលកកើតឡើងវិញ ឬការដាំដើមឈើ។ | ដូចជាការបិទក្បាលរ៉ូប៊ីណេទឹក ដើម្បីកុំឱ្យទឹកបន្តហូរជន់លិចផ្ទះ ជាជាងការពឹងផ្អែកតែលើការបូមទឹកចេញ។ |
| Agro-biodiversity (ជីវចម្រុះកសិកម្ម) | ភាពចម្រុះនៃពូជដំណាំ សត្វ និងអតិសុខុមប្រាណដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យកសិកម្ម។ ការរក្សាភាពចម្រុះនេះជួយឱ្យប្រព័ន្ធកសិកម្មមានភាពធន់នឹងជំងឺ សត្វល្អិតចង្រៃ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាការមិនដាក់ស៊ុតទាំងអស់ក្នុងកន្ត្រកតែមួយ បើយើងមានពូជដំណាំច្រើនមុខ ពេលអាកាសធាតុប្រែប្រួល យើងនៅតែមានដំណាំខ្លះអាចរស់រានមានជីវិតបាន។ |
| Disease vectors (ភ្នាក់ងារចម្លងជំងឺ) | សត្វល្អិត (ដូចជាមូស ឬសត្វកកេរ) ដែលនាំមេរោគពីប្រភពមួយទៅមនុស្ស ឬសត្វ។ ការកើនឡើងកម្តៅផែនដីធ្វើឱ្យសត្វទាំងនេះអាចរស់នៅ និងពង្រីកតំបន់របស់វាបានកាន់តែទូលំទូលាយ។ | ដូចជាអ្នករត់សំបុត្រដែលមិនយកសំបុត្រមកឱ្យយើង តែបែរជាយកមេរោគមកចម្លងយើងជំនួសវិញ។ |
| Inquiry/discovery methods (វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ/ស្វែងរករបកគំហើញ) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលមិនមែនគ្រាន់តែឱ្យគ្រូទន្ទេញមេរៀនប្រាប់សិស្សនោះទេ ប៉ុន្តែជំរុញឱ្យសិស្សចោទសួរ ស្រាវជ្រាវរកព័ត៌មាន និងបង្កើតចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯងដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការឱ្យសិស្សរៀនជិះកង់ដោយការសាកល្បងធាក់ និងដួលដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ ជាជាងគ្រាន់តែស្តាប់គ្រូពន្យល់ពីរបៀបជិះកង់។ |
| Water stress (បញ្ហាខ្វះខាតទឹក) | ស្ថានភាពដែលតម្រូវការទឹកមានទំហំធំជាងបរិមាណទឹកដែលអាចប្រើប្រាស់បាន ក្នុងអំឡុងពេលណាមួយ ឬនៅពេលដែលគុណភាពទឹកធ្លាក់ចុះរហូតដល់មិនអាចប្រើប្រាស់បាន ដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាពេលដែលយើងមានលុយតែ ១ម៉ឺនរៀល តែយើងត្រូវការទិញម្ហូបតម្លៃ ៥ម៉ឺនរៀលសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារទាំងមូល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
