បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការមិនសូវបានចូលរួមរបស់គ្រូបង្រៀននីហ្សេរីយ៉ាក្នុងការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីសិក្សា ដែលនាំឱ្យមានការតស៊ូប្រឆាំងនឹងកំណែទម្រង់ កង្វះការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការអនុវត្ត និងការបន្តប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រហួសសម័យ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបរិមាណ (Quantitative method) ដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការចែកចាយកម្រងសំណួរទៅកាន់គ្រូបង្រៀនកម្រិតមធ្យមសិក្សា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Top-down Approach (Centralized Curriculum Development) វិធីសាស្ត្រពីលើចុះក្រោម ឬការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីសិក្សាបែបមជ្ឈការ (គំរូ NERDC) |
ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងពីថ្នាក់ជាតិ និងធានាបាននូវការអនុវត្តស្តង់ដាររួមមួយទូទាំងប្រទេស។ | គ្រូបង្រៀនមានអារម្មណ៍ថាមិនត្រូវបានគេផ្តល់តម្លៃ និងខ្វះការចូលរួម ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យមានការតស៊ូប្រឆាំង និងមិនអនុវត្តតាមកម្មវិធីសិក្សាដែលបានកំណត់។ | គ្រូបង្រៀនភាគច្រើនមិនអើពើនឹងកម្មវិធីសិក្សាថ្នាក់ជាតិ ដោយងាកទៅប្រើកម្មវិធីប្រឡងរបស់ស្ថាប័នផ្សេងៗជំនួសវិញ (មានតែ ២២.៣% ប៉ុណ្ណោះដែលអនុវត្ត NERDC)។ |
| Bottom-up / Grassroots Approach (Teacher Empowerment) វិធីសាស្ត្រពីក្រោមឡើងលើ ឬការចូលរួមពីថ្នាក់មូលដ្ឋាន |
គ្រូបង្រៀនមានភាពម្ចាស់ការ យល់ដឹងច្បាស់ពីតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់សិស្ស និងកាត់បន្ថយភាពរារែកក្នុងការទទួលយកកំណែទម្រង់ថ្មីៗ។ | ទាមទារពេលវេលាយូរ ថវិកាច្រើន និងការបណ្តុះបណ្តាលជាប្រចាំ ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពគ្រូបង្រៀនឱ្យអាចចូលរួមយ៉ាងសកម្ម។ | អ្នកនិពន្ធបានផ្តល់អនុសាសន៍ថា នេះជាវិធីសាស្ត្រដ៏ប្រសើរបំផុតដើម្បីធានាបាននូវការអនុវត្តកម្មវិធីសិក្សាប្រកបដោយជោគជ័យក្នុងរយៈពេលវែង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានគូសបញ្ជាក់ពីកង្វះខាតថវិកា និងធនធានសម្រាប់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន ជាពិសេសទៅលើបរិក្ខារបច្ចេកវិទ្យា និងអ៊ីនធឺណិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រូបង្រៀនកម្រិតមធ្យមសិក្សាចំនួន ៦៣០ នាក់ មកពីរដ្ឋចំនួន ៦ នៅភាគនិរតីនៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា។ ទោះបីជាបរិបទភូមិសាស្ត្រនិងសង្គមមានភាពខុសគ្នា ប៉ុន្តែបញ្ហានៃការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីសិក្សាពីលើចុះក្រោម (Top-down) និងការខ្វះខាតជំនាញបច្ចេកវិទ្យា គឺជាបញ្ហាប្រឈមស្រដៀងគ្នាដែលកំពុងកើតមាននៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំនៅប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ដែលទាមទារឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកធ្វើជាមូលដ្ឋានក្នុងការកែលម្អគោលនយោបាយអប់រំនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្តល់សិទ្ធិអំណាច និងការលើកកម្ពស់សមត្ថភាពគ្រូបង្រៀនឱ្យចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីសិក្សា គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកភាពជោគជ័យនៃកំណែទម្រង់វិស័យអប់រំនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Top-down approach (វិធីសាស្ត្រពីលើចុះក្រោម) | ជាវិធីសាស្ត្រដែលការសម្រេចចិត្ត និងការបង្កើតកម្មវិធីសិក្សាត្រូវបានធ្វើឡើងដោយថ្នាក់ដឹកនាំ ឬស្ថាប័នកំពូល (ដូចជាក្រសួង ឬមន្ទីរអប់រំ) ហើយតម្រូវឱ្យគ្រូបង្រៀនថ្នាក់ក្រោមអនុវត្តតាមដោយគ្មានការចូលរួមផ្តល់មតិយោបល់ ឬកែសម្រួលឡើយ។ | ដូចជាថៅកែបញ្ជាឱ្យបុគ្គលិកធ្វើការតាមគម្រោងដែលបានរៀបចំស្រេច ដោយមិនសួរបុគ្គលិកថាតើគម្រោងនោះអាចធ្វើទៅរួចឬអត់ក្នុងស្ថានភាពជាក់ស្តែង។ |
| Bottom-up approach / Grassroots approach (វិធីសាស្ត្រពីក្រោមឡើងលើ ឬការចូលរួមពីថ្នាក់មូលដ្ឋាន) | ជាវិធីសាស្ត្រនៃការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីសិក្សាដែលផ្តួចផ្តើមការផ្លាស់ប្តូរដោយផ្អែកលើការចូលរួម និងមតិយោបល់របស់គ្រូបង្រៀនដែលជាអ្នកអនុវត្តផ្ទាល់នៅតាមសាលារៀន មុននឹងសម្រេចជាគោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិ។ | ដូចជាការសាងសង់ផ្ទះមួយដែលវិស្វករសួរយោបល់ជាងសំណង់ផ្ទាល់អំពីបញ្ហាប្រឈមនានា មុននឹងគូសប្លង់ចុងក្រោយ។ |
| Curriculum implementation (ការអនុវត្តកម្មវិធីសិក្សា) | ជាដំណាក់កាលដែលគ្រូបង្រៀនយកកម្មវិធីសិក្សាដែលបានរៀបចំជាផ្លូវការរួចរាល់ មកបង្រៀននិងអនុវត្តជាក់ស្តែងដល់សិស្សនៅក្នុងថ្នាក់រៀន។ ជារឿយៗតែងមានគម្លាតរវាងកម្មវិធីសិក្សាដែលបានសរសេរ និងអ្វីដែលគ្រូយកទៅបង្រៀនពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការយកសៀវភៅរូបមន្តធ្វើម្ហូប (កម្មវិធីសិក្សា) មកចម្អិនជាម្ហូបពិតប្រាកដ (ការបង្រៀន) ដែលរសជាតិអាចប្រែប្រួលទៅតាមចុងភៅម្នាក់ៗ។ |
| Pedagogical impediment (ឧបសគ្គផ្នែកគរុកោសល្យ) | ជាកត្តា ឬចន្លោះប្រហោងដែលរារាំងដល់ប្រសិទ្ធភាពនៃការបង្រៀន និងការរៀន ដូចជាករណីដែលគ្រូបង្រៀនខ្វះចំណេះដឹងផ្នែកកុំព្យូទ័រ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេមិនអាចប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបដើម្បីជួយឱ្យសិស្សរៀនបានកាន់តែទូលំទូលាយ។ | ដូចជាជាងឈើដែលបដិសេធមិនព្រមប្រើម៉ាស៊ីនអារឈើទំនើប ហើយនៅតែប្រឹងប្រើរណារដៃ ដែលធ្វើឱ្យការងារយឺតយ៉ាវ និងមិនសូវមានគុណភាព។ |
| Curriculum mandate (អាណត្តិ ឬបទបញ្ជាកម្មវិធីសិក្សា) | ជាគោលការណ៍ បទប្បញ្ញត្តិ ឬច្បាប់ស្តីពីការអប់រំដែលស្ថាប័នរដ្ឋ ឬក្រសួងពាក់ព័ន្ធតម្រូវឱ្យសាលារៀន និងគ្រូបង្រៀនទាំងអស់ត្រូវតែអនុវត្តតាម ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវស្តង់ដារនៃការអប់រំរួមមួយ។ | ដូចជាច្បាប់ចរាចរណ៍ដែលរដ្ឋតម្រូវឱ្យអ្នកបើកបរគ្រប់រូបត្រូវតែគោរពតាម ដើម្បីឱ្យការធ្វើដំណើរមានសណ្តាប់ធ្នាប់។ |
| Information society (សង្គមព័ត៌មាន) | ជាសង្គមទំនើបដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការបង្កើត ការចែកចាយ និងការប្រើប្រាស់ព័ត៌មាននិងបច្ចេកវិទ្យា (ICT) ជាកត្តាចម្បងក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ការអប់រំ និងជីវភាពរស់នៅ។ | ដូចជាពិភពលោកបច្ចុប្បន្នដែលយើងអាចរៀនសូត្រ ទិញឥវ៉ាន់ និងធ្វើការងាររាប់ពាន់មុខយ៉ាងងាយស្រួលតាមរយៈទូរស័ព្ទដៃនិងអ៊ីនធឺណិត។ |
| Teacher empowerment (ការផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់គ្រូបង្រៀន) | ការផ្តល់ឱកាស ធនធាន និងសិទ្ធិអំណាចដល់គ្រូបង្រៀនក្នុងការសម្រេចចិត្តលើបញ្ហាផ្សេងៗទាក់ទងនឹងការអប់រំ ជាពិសេសការអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេចូលរួមរៀបចំកម្មវិធីសិក្សា ដើម្បីបង្កើនភាពម្ចាស់ការ និងការប្តេជ្ញាចិត្ត។ | ដូចជាការផ្តល់សិទ្ធិឱ្យកីឡាករនៅលើទីលានអាចសម្រេចចិត្តប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រលេងដោយខ្លួនឯងតាមកាលៈទេសៈ ជំនួសឱ្យការរង់ចាំតែបញ្ជាពីគ្រូបង្វឹកនៅក្រៅតារាង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
