បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទនេះស៊ើបអង្កេតប្រៀបធៀបអំពីអត្រានៃការកើតមាន និងប្រសិទ្ធភាពនៃយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងជម្លោះ នៅក្នុងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាទូទៅ (Secular) និងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាសាសនា (Non-secular) នៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការរចនាបែបបរិយាយនៃការស្ទង់មតិ (Descriptive survey design) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីបុគ្គលិក និងនិស្សិតតាមរយៈកម្រងសំណួរដែលបានធ្វើសុពលភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Compromise/Dialogue ការសម្របសម្រួល និងការសន្ទនា |
ជាវិធីសាស្ត្រដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយបំផុត និងជួយឱ្យភាគីជម្លោះឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងឈ្នះ-ឈ្នះ ដោយសន្តិវិធី។ | ទាមទារពេលវេលា និងឆន្ទៈពិតប្រាកដពីគ្រប់ភាគីដើម្បីលះបង់ផលប្រយោជន៍ខ្លះ។ | មានការយល់ព្រមខ្ពស់ពីអ្នកឆ្លើយតប (៨៧,២% ក្នុងស្ថាប័នសាសនា និង ៨៦,១% ក្នុងស្ថាប័នទូទៅ)។ |
| Avoidance/Preventive ការជៀសវាង និងការទប់ស្កាត់ |
ជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការកើតឡើងជម្លោះតាំងពីដំបូង និងរក្សាបរិយាកាសការងារឱ្យបានស្ងប់ស្ងាត់។ | មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាឫសគល់បានឡើយ ប្រសិនបើជម្លោះបានផ្ទុះឡើងរួចហើយ។ | ត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយរហូតដល់ ៨៨,៧% ក្នុងស្ថាប័នសាសនា និង ៧៨,៦% ក្នុងស្ថាប័នទូទៅ។ |
| Religious Exercise ការអនុវត្តសាសនា (ការអធិស្ឋាន/ការអប់រំផ្លូវចិត្ត) |
ផ្តល់ភាពស្ងប់ស្ងាត់ផ្នែកស្មារតី និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការរំងាប់កំហឹង។ | អាចមិនមានប្រសិទ្ធភាព ឬមិនសមស្របសម្រាប់បុគ្គលដែលមិនជឿលើសាសនា ឬក្នុងបរិបទដែលមិនពាក់ព័ន្ធនឹងជំនឿ។ | មានការគាំទ្រខ្ពស់គួរឱ្យកត់សម្គាល់ទាំងក្នុងស្ថាប័នសាសនា (៨៤,៤%) និងស្ថាប័នទូទៅ (៨២,៧%)។ |
| Autocratic/Forcing ការប្រើអំណាចផ្តាច់ការ និងការបង្ខិតបង្ខំ |
អាចទប់ស្កាត់ភាពអាណាធិបតេយ្យ ឬបញ្ចប់ជម្លោះបានលឿនក្នុងស្ថានភាពបន្ទាន់។ | បង្កឱ្យមានការមិនពេញចិត្តកាន់តែខ្លាំង និងធ្វើឱ្យជម្លោះអាចផ្ទុះឡើងវិញនៅពេលក្រោយ។ | ជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់តិចតួចបំផុត (មានអ្នកយល់ព្រមត្រឹមតែ ២៤,៨% និង ២៨,៩%)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់អំពីការចំណាយធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ឬផ្នែករឹង/ផ្នែកទន់ (Hardware/Software) សម្រាប់ការអនុវត្តនោះទេ ដោយសារវាជាការសិក្សាស្រាវជ្រាវបែបស្ទង់មតិអំពីការយល់ឃើញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាចំនួន ៤ ប៉ុណ្ណោះ នៅភាគនិរតីនៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលចំនួននេះអាចនៅមានកម្រិត និងអាចមិនតំណាងឱ្យប្រទេសទាំងមូល។ ការពឹងផ្អែកលើការយល់ឃើញរបស់អ្នកឆ្លើយតប (Self-reported data) អាចមានភាពលំអៀង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ភាពខុសគ្នានៃប្រព័ន្ធជំនឿ និងរចនាសម្ព័ន្ធស្ថាប័នអប់រំ ធ្វើឱ្យទិន្នន័យនេះទាមទារការបន្ស៊ាំមុននឹងយកមកអនុវត្ត។
ថ្វីបើបរិបទប្រទេសមានភាពខុសគ្នា ប៉ុន្តែយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងជម្លោះដែលរកឃើញក្នុងការសិក្សានេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកបន្ស៊ាំអនុវត្តនៅក្នុងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ។
ការរៀបចំយន្តការដោះស្រាយជម្លោះដែលផ្តោតលើការសន្ទនា និងជៀសវាងការប្រើអំណាចផ្តាច់ការ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការអភិវឌ្ឍបរិយាកាសសិក្សាប្រកបដោយភាពសុខដុមនីយកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Secular tertiary institutions (គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាទូទៅ/អាណាចក្រ) | គ្រឹះស្ថានអប់រំកម្រិតឧត្តមសិក្សាដែលមិនស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រង ឬមានគោលការណ៍ផ្អែកលើសាសនាណាមួយឡើយ ដូចជាសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋ ឬឯកជនទូទៅដែលផ្តោតលើការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈ និងវិទ្យាសាស្ត្រ។ | ដូចជាសាលារៀនទូទៅដែលបង្រៀនមុខវិជ្ជាចំណេះដឹងទូទៅ ដោយមិនប្រកាន់ ឬផ្សារភ្ជាប់នឹងជំនឿសាសនាណាមួយរបស់អ្នកសិក្សាឡើយ។ |
| Non-secular tertiary institutions (គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាសាសនា/ពុទ្ធចក្រ) | ស្ថាប័នអប់រំដែលបង្កើតឡើង និងគ្រប់គ្រងដោយអង្គការសាសនាណាមួយ ក្នុងគោលបំណងបណ្តុះបណ្តាលអ្នកដឹកនាំសាសនា ឬផ្តល់ការអប់រំដែលផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងស្អិតរមួតនឹងជំនឿសាសនានោះ (ឧ. សាលាទ្រឹស្ដីគ្រីស្ទាន ឬពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យ)។ | ដូចជាវត្តអារាម ឬវិហារសាសនាដែលបើកសាលាបង្រៀនធម៌ និងច្បាប់វិន័យដល់សង្ឃ ឬបរិស័ទរបស់ខ្លួន។ |
| Stratified random sampling (ការជ្រើសរើសគំរូដោយចៃដន្យតាមស្រទាប់) | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដែលគេបែងចែកប្រជាជនជាក្រុមៗ (ស្រទាប់) សិន (ឧ. ក្រុមស្ថាប័នទូទៅ និងក្រុមស្ថាប័នសាសនា) មុននឹងជ្រើសរើសដោយចៃដន្យពីក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីធានាថាក្រុមតំណាងនីមួយៗត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសមាមាត្រ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតជ្រើសរើសសិស្ស ដោយបែងចែកជាប្រអប់សិស្សប្រុស និងប្រអប់សិស្សស្រីសិន ទើបចាប់ឆ្នោតយកចេញពីប្រអប់នីមួយៗក្នុងចំនួនស្មើៗគ្នា។ |
| Pearson Product Moment Correlation (មេគុណសហសម្ព័ន្ធ Pearson) | រូបមន្តស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិត និងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនង (វិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមាន) រវាងអថេរពីរ ថាតើវាមានទំនាក់ទំនងគ្នាកម្រិតណា (ឧ. ទំនាក់ទំនងរវាងយុទ្ធសាស្ត្រដោះស្រាយជម្លោះ និងប្រសិទ្ធភាពរបស់វា)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ដើម្បីបញ្ជាក់ថា តើការខិតខំរៀនសូត្រពិតជាធ្វើឱ្យពិន្ទុប្រឡងកើនឡើងស្របគ្នាមែនឬអត់។ |
| t-test (តេស្ត t) | វិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមពីរផ្សេងគ្នា ដើម្បីកំណត់ថាតើពួកវាពិតជាមានភាពខុសគ្នាជារួមមែន ឬមួយការខុសគ្នានោះគ្រាន់តែជារឿងចៃដន្យ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុមធ្យមសិស្សថ្នាក់ "ក" និងថ្នាក់ "ខ" ដើម្បីសន្និដ្ឋានតាមលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រថាថ្នាក់មួយណាពិតជារៀនពូកែជាង។ |
| Compromise/Dialogue (ការសម្របសម្រួល/ការសន្ទនា) | យន្តការដោះស្រាយជម្លោះតាមរយៈការជជែកពិភាក្សាគ្នា ដោយភាគីនីមួយៗយល់ព្រមលះបង់ ឬថយក្រោយមួយជំហានរៀងខ្លួន ដើម្បីឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងដែលអាចទទួលយកបានទាំងអស់គ្នា។ | ដូចជាបងប្អូនពីរនាក់ដណ្តើមនំគ្នា ហើយសម្រេចចិត្តពុះនំនោះជាពីរស្មើគ្នា ដើម្បីបានហូបទាំងពីរនាក់ជាជាងការឈ្លោះគ្នា។ |
| Avoidance/Preventive strategy (យុទ្ធសាស្ត្រជៀសវាង/ទប់ស្កាត់) | វិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងជម្លោះដែលភាគីពាក់ព័ន្ធជ្រើសរើសការមិនប្រឈមមុខដាក់គ្នា ឬបន្ធូរបន្ថយស្ថានភាពតានតឹងទុកជាមុន មុនពេលវាវិវត្តទៅជាជម្លោះធំដុំ។ | ដូចជាការដើរចេញពីកន្លែងឈ្លោះប្រកែកគ្នា ដើម្បីឱ្យភាគីម្ខាងៗមានពេលរំងាប់កំហឹងរៀងខ្លួន។ |
| Autocratic/Forcing strategy (យុទ្ធសាស្ត្រផ្តាច់ការ/បង្ខិតបង្ខំ) | ការប្រើប្រាស់អំណាច តួនាទី ឬច្បាប់បទប្បញ្ញត្តិ ដើម្បីដាក់សំពាធឱ្យភាគីម្ខាងទៀតទទួលយកការសម្រេចចិត្តណាមួយ ដោយមិនខ្វល់ពីការទាមទារ ឬអារម្មណ៍របស់ពួកគេឡើយ។ | ដូចជាឪពុកម្តាយប្រើសិទ្ធិជាអាណាព្យាបាល បង្ខំកូនឱ្យរៀនមុខវិជ្ជាដែលខ្លួនចង់បានដោយមិនស្តាប់ហេតុផលកូន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
